ایلان ماسک بر این باور است که تبدیل آب اقیانوس به آب شیرین با بهرهگیری از انرژی خورشیدی، میتواند راهحلی منطقی برای چالش کمبود آب باشد.
آیا واقعاً میتوان مشکل جهانی کمبود آب را برطرف کرد؟
به نقل از دیجیاتو، تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر باعث بروز چالش جدیتری در رابطه با کمبود آب شده است. در حال حاضر ۲.۳ میلیارد نفر در جوامع دچار تنش آبی زندگی میکنند و حدود ۴ میلیارد نفر حداقل یک ماه در سال با مشکلات مرتبط با کمبود آب مواجه هستند.
منظور از برگزاری جلسات انجمن جهانی آب، ارائه راهکارها و نظرات کارشناسان، سیاستگذاران و فعالان این عرصه است که امسال در شهر بالی اندونزی برگزار گردید. رئیسجمهور اندونزی در این نشست به نقش کلیدی حفظ پایداری منابع آبی اشاره کرده و بیان کرد که تأمین کیفیت و دسترسی به این منابع با توجه به تغییرات اقلیمی و آسیبهای زیستمحیطی، کار آسانی نیست.
ایلان ماسک یکی از شخصیتهای دعوتشده به این مجمع بود که در یک جلسه پرسش و پاسخ، نظرات و دیدگاههای خود را مطرح کرد. هر چند هدف اصلی سفر او معرفی قابلیتهای سرویس اینترنت ماهوارهای استارلینک بود، اما او دیدگاههای خود را در زمینههای مختلف دیگری نیز با رسانهها به اشتراک گذاشت.
به نظر میرسد این میلیاردر دنیای فناوری نسبت به یافتن راهکارهایی برای حل مشکل جهانی کمبود آب خوشبین است و معتقد است که با اتکا به فناوریهای نوین، گزینههایی وجود دارند که اکنون به لحاظ اقتصادی توجیهپذیر به نظر میرسند و میتوانند این بحران را حل کنند. وی نتایج تحقیقاتی که از لحاظ کمبود آب ناممکن میپندارند را مضحک دانسته و دادههای آنها را به دلیل اتکای به قیمتگذاریهای گذشته، outdated میداند.
ماسک ادامه میدهد که فرآیند نمکزدایی از آبهای شور تا به حال بسیار پرهزینه بوده، اما اکنون میتوان از این روش بهمنظور تأمین آب شیرین با کیفیت بهره گرفت. همچنین، پیشرفتهای چشمگیری در زمینه بهینهسازی عملکرد فرآیند نمکزدایی صورت گرفته که این روش را به یکی از گزینههای مطلوب حال حاضر تبدیل کرده است.
اما او تأکید میکند که راهحل نهایی با توجه به وضعیت هر منطقه متفاوت خواهد بود، ولی کاهش هزینههای نمکزدایی این طریق را به یک گزینه منطقی برای تأمین نیازهای انسانی و حتی کشاورزی نوین (شامل کشت هیدروپونیک) تبدیل کرده است.
یکی از چالشهای کلیدی در فرآیند تبدیل آب اقیانوس به آب شیرین، مصرف بالا انرژی است؛ ماسک اعتقاد دارد که با به کارگیری منابع تجدیدپذیر مثل انرژی خورشیدی، میتوان برق مورد نیاز برای فرآیند نمکزدایی را تأمین کرد. همچنین، هزینههای مرتبط با تولید و ذخیره انرژی خورشیدی (همچون قیمت باتریها) طی سالهای اخیر کاهش یافته و این فرآیندها را از نظر اقتصادی به صرفه کرده است.
چقدر از گفتههای ایلان ماسک به واقعیت نزدیک است؟
طبق دادههای منتشر شده توسط مؤسسه Renew Economy، هزینه انرژی خورشیدی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲ حدود ۸۸ درصد کاهش یافته و در برخی مناطق به یکی از گزینههای ارزانتر نسبت به سوختهای فسیلی تبدیل گشته است.
این وضعیت برای تولید آب شیرین از اقیانوس با استفاده از فرآیند نمکزدایی نیز صادق است؛ به گونهای که عربستان سعودی در سال ۲۰۲۱ موفق شد رکورد جهانی بهرهوری را به ثبت برساند و تنها با مصرف ۲.۲۷۱ کیلووات ساعت برق، ۵ هزار متر مکعب آب شیرین در روز تولید نماید. همچنین با راهاندازی آبشیرینکن Sorek B در امسال انتظار میرود که قیمت هر متر مکعب آب نمکزدایی شده به رکورد ۰.۴۱ دلار برسد.
با این حال، مشکل واقعی زمانی بروز میکند که به هزینههای ساخت و راهاندازی کارخانههای نمکزدایی و آبشیرینکن بپردازیم. برای مثال، هزینه ساخت و راهاندازی Sorek B حدود ۶۰۰ میلیون دلار بوده است؛ رقمی که برای کشورهای عربی با صندوقهای توسعه ثروتمند، چندان سنگین به نظر نمیرسد.
ولی باید به این نکته توجه داشته باشیم که بسیاری از کشورهای دچار بحران آبی از اقتصادی قوی برخوردار نیستند. به عنوان مثال، جمهوری دموکراتیک کنگو در آفریقا، با جمعیت ۱۰۵ میلیون نفری، حدود ۵۴ درصد از آنها در دسترسی به آب با مشکلات جدی مواجهاند و ۶۴ درصد از جمعیت نیز در فقر شدید زندگی میکنند. لذا، راندمان یا فناوری، چالشهای اصلی نیستند؛ بلکه دسترسی به منابع مالی برای سرمایهگذاری در زیرساختها، یک مانع بسیار جدی به حساب میآید.