اختلال استرس پس از سانحه یکی از انواع اختلالات اضطرابی به شمار میرود که به دنبال وقوع یک حادثه آسیبزای خارج از روال عادی زندگی، علائم روانشناختی قابل توجهی در فرد بروز مییابد.
تحقیقات متعدد حاکی از آن است که فعالیتهای جسمانی میتوانند علائم اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب و انزوای اجتماعی را به شدت کاهش دهند. همچنین برخی مطالعات به بررسی رویکردهای ورزشی در کاهش اثرات اختلال استرس پس از سانحه پرداخته و نشان دادهاند که تمرینات بدنی موجب کاهش قابل توجهی در علائم این اختلال در بیماران میشود.
اختلال استرس پس از سانحه پدیدهای رایج به شمار میرود که به دنبال تجربیات استرسزا شکل میگیرد و فعالیت بدنی میتواند ابزار موثری برای پیشگیری و درمان آن به حساب آید. با این حال، تاثیرات خاص ورزش با شدت ملایم بر علائم این اختلال هنوز کامل مشخص نشده است.
بر اساس فرضیهای، فاکتور نورونزایی مشتقشده از مغز در کاهش خاطرات ترس نقش کلیدی ایفا میکند. تولید این مولکول در هیپوکامپ، ناحیهای از مغز که به یادگیری و حافظه مرتبط است، با انجام ورزش به طور چشمگیری افزایش مییابد. این فاکتور نوروتروفینها به رشد و توسعه شبکه عصبی کمک میکنند.
در یک آزمایش بر روی موشها، زمانی که این جانداران تحت فشار ترس قرار گرفتند، نشاندهنده رفتار یخزدگی (که واکنشی به محرکهای خاص است و عمدتاً در جانوران طعمه دیده میشود) بودند. در نخستین مرحله، رفتار یخزدگی ناشی از ترس در تمامی موشها مشاهده شد، اما آن دسته از موشهایی که به صورت منظم ورزش میکردند به تدریج نشانههای فعالیت بیشتری از خود نشان دادند. این امر بیانگر این است که ورزش منظم میتواند به حذف خاطرات ترس کمک کند.
علاوه بر این، هنگامی که سیگنالدهی فاکتور نورونزایی مشتقشده از مغز در موشها از طریق تجویز یک داروی خاص مسدود شد، تأثیرات ورزش در پاکسازی حافظه ترس نیز ناپدید گردید. این موضوع نشاندهنده این است که سیگنالدهی این فاکتور در کمک به فراموشی خاطرات ترس از طریق ورزش ملایم مهم است.
بر اساس یافتههای این تحقیق، به نظر میرسد که علائم روانپزشکی اختلال استرس پس از سانحه ناشی از فشار روانی، ممکن است از طریق تمرکز بر ورزش ملایم مستمر کاهش یابد، زیرا تمرینات ملایم باعث افزایش فعالیت فاکتور نورونزایی مشتقشده از مغز در هیپوکامپ میشود.
بیشتر بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه به طور همزمان علائم افسردگی را نیز تجربه میکنند و برای حفظ یک برنامه ورزشی منظم تلاش میکنند. حتی ورزش ملایم توانایی مؤثری در پاکسازی خاطرات ترس دارد. علاوه بر این، این نتایج میتوانند به شکلگیری برنامههای درمانی و پیشگیرانه نوین مبتنی بر ورزش که امکان پایبندی بالا توسط بیماران را به همراه دارد، کمک کنند.
