مدیرکل انتقال خون استان تهران، خونهای اهدایی ایرانیها را به عنوان یکی از سالمترین دستههای خون در سطح جهان معرفی کرد و به تفصیل در مورد برنامههای این نهاد برای ارتقای ایمنی خونهای اهدایی صحبت کرد.
دکتر سید منتظر شبَّر به مناسبت روز ملی اهدای خون و ، به توضیح فرآیند اهدای خون و تامین خون و محصولات خونی مورد نیاز بیماران پرداخت و با اشاره به اینکه به منظور افزایش سلامت خون، آزمایشهای مختلفی بر روی خونهای اهدایی انجام میدهیم، خاطرنشان کرد: از نظر اجرای آزمایشهای پیشرفته، در کنار کشورهای توسعهیافته قدم برمیداریم. کشورهای ایالاتمتحده و اروپای غربی اقداماتی برای افزایش سطح ایمنی خونهای اهدایی به انجام میرسانند و سازمان انتقال خون ایران نیز چنین اقداماتی را برای افزایش ایمنی خونهای اهدایی به عمل آورده است.
اقدامات ایران برای ارتقای ایمنی خونهای اهدایی
او با تأکید بر پیشرفت علم و فناوری در طول زمان گفت: ممکن است با پیشرفتهای علمی آزمایشهای دقیقتری به بازار بیایند، اما باید به این نکته توجه کرد که سازمان انتقال خون تمام آزمایشهایی را که به تأیید سازمان بهداشت جهانی رسیدهاند برای افزایش ایمنی خونهای اهدایی انجام میدهد.
خونهای اهدایی ایرانیها از جمله سالمترینها جلوه میکنند
مدیرکل انتقال خون استان تهران با اشاره به اینکه خونهای اهدایی ایرانیها یکی از سالمترین خونها در سطح بینالمللی محسوب میشوند، یادآور شد: این سالم بودن مزایای متعددی دارد. به دلیل کیفیت بالای خونهای اهدایی، امکان تولید داروهای مبتنی بر پلاسما فراهم میشود. داروهایی نظیر IVIG و فاکتورهای انعقادی مانند «آلبومین» که کاربرد زیادی برای بیماران هموفیلی دارند، از جمله داروهای مبتنی بر پلاسما هستند. همچنین، پلاسماهای اهدایی از ایران به کشورهای اروپایی ارسال میشود و در این کشورها به کمک تکنولوژیهای پیشرفته برای تولید دارو مورد استفاده قرار میگیرد و سپس به کشور بازگردانده میشود.
او تصریح کرد که کیفیت پلاسما برای کشورهای اروپایی از اهمیت زیادی برخوردار است و گفت: این کشورها به سلامت پلاسماهایی که برای تولید دارو ارسال میکنیم، دقت ویژهای دارند. با ورود نمایندگان این کشورها به ایران و اجرای تستهای سخت، پس از آنکه فیلترهای چالشبرانگیز را با موفقیت پشت سر گذاشتیم، از پلاسماهای ایرانی برای تولید دارو استفاده میکنند.
داروهای تولید شده از پلاسما و ضرورت راهاندازی پالایشگاه خون در کشور
مدیرکل انتقال خون استان تهران به اهمیت راهاندازی پالایشگاه خون در کشور اشاره کرده و افزود: به علت نبود تکنولوژی پالایش پلاسما، مجبوریم پلاسما را به کشورهای اروپایی ارسال کنیم تا در آنجا به دارو تبدیل شود و در نهایت این داروها را دریافت کنیم. شایان ذکر است که به دلیل تحریمهای نامشروع، همواره با مشکلاتی از جمله موانع مالی در این مسیر روبرو هستیم. با توجه به این شرایط، میتوان گفت که راهاندازی یک پالایشگاه، تنها راه خروج از وضعیت فعلی است.
مسائل حلنشده در راهاندازی پالایشگاه خون
شبَّر در ادامه در مورد ساخت پالایشگاه خون در کشور گفت: متخصصان و افراد با تجربهای در ایران وجود دارند که میتوان از تخصص آنها برای ایجاد پالایشگاه بهره جست. فناوری ساخت پالایشگاه خون به شکل ناقص وارد کشور شده و برخی دستگاهها نیز هنوز به بهرهبرداری نرسیدهاند. پالایشگاه خوبی در نزدیکی برج میلاد قرار داشت اما بر اثر سوءاستفاده از خصوصیسازی، این پالایشگاه به نتیجه مطلوبی نرسید؛ دستگاههایی که برای آن وارد شده بود به کار گرفته نشد و پروژه به زمین ماند.
مدیرکل انتقال خون استان تهران اضافه کرد: به نظر میرسد تکنولوژیهای وارد شده به این بخش قدیمی شده و نیاز به تکنولوژیهای روز داریم. در حال حاضر در حال مذاکرات با چند کشور برای ورود تکنولوژیهای جدید هستیم و برخی از آنها وعده دادهاند که این تکنولوژیها را به سازمان انتقال خون ارائه دهند. امیدواریم با ورود جدی و دلسوزانه بخش خصوصی، راهاندازی پالایشگاه تا پایان سال محقق شود. در حال حاضر، دو پالایشگاه خصوصی در کشور فعالیت دارند که تولید آنها ناچیز است.
توسعه بانک اطلاعاتی HLA در برنامه هفتم توسعه
او در ادامه صحبتهایش به وضعیت بانک اطلاعاتی HLA و اهمیت آن اشاره کرده و گفت: نگهداری و ایجاد بانک HLA هزینهبران است و به تکنولوژی پیشرفتهای نیاز دارد. مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد دولت، سازمان انتقال خون را موظف کرده است که در برنامه هفتم توسعه، اقدام به گسترش بانک HLA نماید. با توجه به مسئولیتی که بر دوش سازمان انتقال خون در توسعه این بانک است، لازم است بودجه مناسبی به این موضوع اختصاص یابد.
او با تأکید بر اهمیت بانک HLA گفت: با استفاده از این بانک میتوانیم نمونههای منطبق با بیماران سرطانی را شناسایی کرده و در درمان آنها از آن بهرهبرداری کنیم. ایران یکی از معدود کشورهایی است که دارای بانک HLA بوده و این بانک از نظر وسعت در سطح منطقه نیز شناخته شده است. بانک اطلاعاتی کشور به صورت جامع تشکیل شده و هر استان بانک مجزایی ندارد. برای ایجاد این بانک، به تجهیزاتی مانند سردخانههای بسیار سرد و فضای کافی برای احداث بانک و زیرساختهای مناسب نیاز است و این مسائل باید مورد توجه سازمان برنامه و بودجه قرار گیرد.
تأمین ۱۰۰ درصد نیاز مراکز درمانی به خون
آزمایشهای پیشرفته برای شناسایی هپاتیت و HIV در خونهای اهدایی
او تصریح کرد که دولت سیزدهم اقدامات خوبی در راستای افزایش سطح ایمنی خونهای اهدایی انجام داده است و تأمین ۱۰۰ درصد نیاز خون مراکز درمانی یکی از مهمترین اقدامات انجام شده محسوب میشود. در گذشته، این نیاز به طور کامل برآورده نمیشد. همچنین با اجرای آزمایشهای دقیق ژنتیکی، موفق شدهایم زمان تشخیص بیماریهایی نظیر هپاتیت و HIV که دارای «دوره پنجره» هستند را به حداقل برسانیم. با کمک آزمایشهای ژنتیکی میتوانیم DNA و RNA را استخراج کرده و در کوتاهترین زمان ممکن، بیماریها را شناسایی کنیم.
شبَّر همچنین به دقت بیشتر در مصاحبههای پزشکی قبل از اهدای خون اشاره کرد و آن را یکی دیگر از اقدامات مناسب دولت سیزدهم اعلام کرد. با افزایش دقت در مصاحبهها، پزشک قادر است اعتماد اهداکننده را جلب کند و در صورت وجود شرایطی نظیر رفتارهای پرخطر، حجامت، جراحی، مصرف داروهای خاص یا انجام کار دندانپزشکی، اهداکننده این اطلاعات را در اختیار پزشک قرار دهد.
مدیرکل انتقال خون استان تهران افزود: همچنین آزمایش تست غربالگری آنتیبادی بر روی خونهای اهدایی نیز عملیاتی شده است. این احتمال وجود دارد که بدن بیمار نسبت به خون دریافتی واکنش نشان دهد و این واکنش ممکن است از اولین بار دریافت خون آغاز گردد. با اجرای آزمایش غربالگری آنتیبادی میتوان از بروز آلرژی در بیمارانی نظیر مبتلایان به هموفیلی که به طور ماهانه خون دریافت میکنند، جلوگیری کرد. توسعه این غربالگری نیز در برنامه هفتم توسعه لحاظ شده است.
توجه به پیوست انتقال خون در توسعه مراکز درمانی
او همچنین در مورد درخواستهای سازمان انتقال خون از دولت چهارده نیز گفت: سازمان انتقال خون از دولت چهارده میخواهد که در زمان برنامهریزی برای توسعه پزشکی و احداث مراکز درمانی، توجه ویژهای به پیوست انتقال خون داشته باشد. با توجه به اینکه تقریباً ۱۷ درصد از جمعیت کشور در تهران سکونت دارند و یک چهارم از خون اهدایی کشور در این کلانشهر استفاده میشود، باید به این نکته توجه کرد که تعداد قابل توجهی از هموطنان برای دریافت خدمات پزشکی به تهران مراجعه میکنند؛ بنابراین استفاده یکچهارم از خون مورد نیاز کشور در تهران فوقالعاده مهم است. تأکید میکنم که پیوست انتقال خون در توسعه مراکز درمانی باید به صورت جدی مدنظر قرار گیرد؛ زیرا در حال حاضر ارتباط میان پیوست انتقال خون و توسعه مراکز درمانی تناسبی ندارد.
۱۷۰ مرکز درمانی در تهران
شبَّر همچنین به ساختار سازمان انتقال خون اشاره و گفت: چارت سازمانی این نهاد برای ۱۵ سال پیش طراحی شده است، در حالی که نیاز خون در کشور در آن زمان حدود ۵۰ درصد از نیاز کنونی بود. در تهران ۱۷۰ مرکز درمانی در حال ارائه خدمات درمانی هستند و همچنین کلینیکهای جراحی محدود فعالیت دارند. بسیاری از عملهای جراحی که به واسطه پیشرفت علم ممکن شدهاند، در گذشته امکانپذیر نبود. افزون بر این، تعداد عملهای زیبایی نیز به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. صرفاً افزایش تعداد تختهای بیمارستانی محور توجه قرار گرفته است و سازمان انتقال خون به عنوان نهاد تامینکننده خون به اندازه کافی دیده نشده است. اگر نیروی انسانی در سازمان انتقال خون افزایش یابد، میتوان انتظار داشت که تعداد پایگاههای انتقال خون نیز افزایش یابد.
نقش رسانهها در ارتقای آمار اهدای خون
او در پایان گفت: خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) همواره در کنار سازمان انتقال خون بوده است. به دلیل اینکه خبرگزاری ایسنا به عنوان یکی از مراجع خبری معتبر کشور شناخته میشود، هر بار که در زمینه اهدای خون نیازمند ویژهخویی بودهایم، بعد از گفتگو با ایسنا، شاهد افزایش تعداد مراجعهکنندگان بودهایم. اهدای خون در ایران به شکل داوطلبانه انجام میشود و خون هیچ جایگزینی ندارد؛ مردم باید بدانند که اهدای خون نه یک فعالیت اضافی، بلکه اقدامی ضروری است که میتواند جان بیماران را نجات دهد. همه ما باید بدانیم که ممکن است در هر لحظه به خون نیاز داشته باشیم.