حجامت یک تکنیک پزشکی سنتی است که همچنین در فرهنگهای چینی و خاورمیانهای بهکار میرود و هدف آن درمان طیف وسیعی از بیماریها و اختلالات میباشد. در این روش، تعدادی فنجان بر روی نقاط مشخصی از پوست فرد قرار داده میشود و سپس شخصی که عمل حجامت را انجام میدهد، با ایجاد مکش درون فنجانها، پوست را به داخل آنها میکشد.
حجامت میتواند به دو صورت خشک یا مرطوب انجام شود. در حجامت خشک تنها مکش صورت میگیرد، درحالیکه حجامت مرطوب پیش از فرآیند مکش شامل ایجاد جراحتهای کوچکی بر روی پوست میشود که منجر به خروج بخشی از خون فرد خواهد شد.
در بسیاری از موارد، حجامت باعث بروز کبودیهای دایرهای شکل بر روی پوست فرد میشود که این عارضه به دلیل پارگی رگهای خونی ناشی از فشار مکش به وجود میآید.
آیا این روش موثر است؟
طبق یک تحقیق که در نشریه PLoS One منتشر شده، افرادی که حجامت را اجرا میکنند، بر این باورند که این روش با ایجاد هایپرمی (افزایش گردش خون در بافتها) یا هموستاز (ثبات خون) در نواحی نزدیک به پوست کارایی دارد. بدین ترتیب، حجامت میتواند جریان خون زیر فنجانها را افزایش یا کاهش دهد.
علاوه بر این، حجامت به نقاط خاصی از بدن که در طب سوزنی شناخته شدهاند، مرتبط است.
بسیاری از پزشکان، حجامت را بهعنوان یک روش درمان مکمل در نظر میگیرند و بنابراین، افراد زیادی آن را جزئی از پزشکی مدرن نمیدانند. اما این بدان معنا نیست که حجامت بیفایده است.
روشهای درمانی مکمل که از شواهد علمی برخوردارند، میتوانند بهعنوان مکملی برای طب مدرن مطرح شوند. اما، مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) خاطرنشان کرده است که پژوهشهای معتبر و با کیفیت کافی برای تأیید کارایی حجامت در دسترس نیست.
اگرچه دانشمندان خواص سلامتی مختلفی را با حجامت مرتبط کردهاند، اما نیازمند تحقیقات بیشتر برای بررسی اثربخشی آن بهعنوان یک روش درمانی هستند.
تسکین درد
بسیاری از افراد حجامت را به عنوان یک گزینه برای کاهش درد مطرح میکنند. در حالی که برخی شواهد وجود دارد که از اثربخشی حجامت در تسکین درد حکایت دارد، محققان بر لزوم انجام مطالعات با کیفیت بالا برای تأیید این موضوع تأکید میکنند.
برای نمونه، تحقیقی که در نشریه Evidence-based Complementary and Alternative Medicine به چاپ رسیده، شواهدی مبنی بر کاهش درد توسط حجامت ارائه میدهد. با این حال، نویسندگان به محدودیتهای کیفیت مطالعات اشاره کردهاند.
یک متاآنالیز منتشر شده در نشریه Revista Latina-Americano De Enfermagem نیز به دلایلی برای اثربخشی حجامت در درمان کمردرد اشاره کرده است. با این حال، پژوهشگران بار دیگر تأکید کردند که اکثر مطالعات از کیفیت بالایی برخوردار نیستند و نیاز به تحقیقات استاندارد بیشتری در آینده وجود دارد.
تحقیق دیگری که در نشریه BMJ Open صورت گرفت، به نتایج مشابهی در خصوص اثربخشی حجامت برای درد گردن رسید. در این مورد نیز پژوهشگران به لزوم انجام مطالعات با کیفیت بالاتر برای تأیید اثربخشی این روش تأکید کردند.
شرایط پوستی
یک بررسی که در نشریه PLoS One به چاپ رسیده نشان داده است که ممکن است شواهدی برای اثربخشی حجامت در درمان بیماریهایی چون هرپس زوستر (زونا)، آکنه، فلج صورت، سرفه و مشکلات تنفسی، فتق دیسک کمر و اسپوندیلوز گردنی وجود داشته باشد.
با این حال، محققان به این نکته اشاره کردند که در ۱۳۵ مطالعه بررسی شده، سطح بالایی از جانبداری مشاهده شده است. بنابراین، برای تأیید این یافتهها، نیاز به مطالعات با کیفیت بالا وجود دارد.
ریکاوری ورزشی
تحقیقی که در نشریه Journal of Alternative and Complementary Medicine منتشر شده، به این موضوع پرداخته است که ورزشکاران حرفهای بهطور فزایندهای از حجامت برای بهبود فرآیند ریکاوری خود استفاده میکنند.
با این حال، شواهد قطعی که نشاندهنده مزایای حجامت در ارتباط با ریکاوری ورزشی باشد، تاکنون ارائه نشده است.
عوارض جانبی و خطرات
با توجه به اطلاعات مرکز ملی برای سلامت مکمل و یکپارچه در ایالات متحده، میتوان به عوارض جانبی حجامت به شرح زیر اشاره کرد:
– تغییر رنگ دائمی پوست
– بروز زخم
– احتمال عفونت
– سوختگی
اگر فرد دارای مشکلات پوستی نظیر اگزما یا پسوریازیس باشد، ممکن است حجامت شرایط این بیماریها را در نواحی که فنجانها قرار دارند تشدید کند.
در موارد نادر، اگر شخصی که حجامت مرطوب را انجام میدهد خون بیش از حدی خارج کند، ممکن است فرد دچار خونریزی داخلی قابل توجه یا کم خونی شود.
طبق تحقیقاتی که در نشریه the Journal of Acupuncture and Meridian Studies منتشر گردیده، حجامت ممکن است منجر به بروز عارضههایی از جمله موارد زیر نیز شود:
– سردرد
– خستگی
– سرگیجه
– غش کردن
– حالت تهوع
– بیخوابی
به دلیل کیفیت پایین برخی از مطالعات در ارتباط با حجامت، تعیین میزان شیوغ عوارض جانبی این روش دشوار است.
چنانچه فردی بعد از حجامت هر یک از این عوارض را تجربه کند، باید با یک پزشک متخصص مشورت کند. برخی افراد ممکن است به بیماریهایی مثل اختلالات لخته شدن خون مبتلا باشند که حجامت را به گزینهای نامناسب برای آنها تبدیل میکند.