دست‌کاری یا دزدی ابرها در ایران؛ خیال یا حقیقت؟

کاهش بارش در نقاط مختلف کشور که در سال‌های گذشته با شروع چله زمستان، دماوند و رشته کوه البرز را فرا می‌گرفت، اکنون با کم بارشی در رشته کوه‌های زاگرس و دیگر نواحی مرتفع به شایعاتی در خصوص “دست کاری ابرهای ایران” دامن زده که به سرعت در فضای مجازی در حال انتشار است.

کارشناسان با رد این ادعا تأکید می‌کنند که علم بشر هنوز به مرحله‌ای نرسیده که بتواند به‌طور مؤثر بر ابرها تاثیر بگذارد یا آنها را سرقت کند تا بدین طریق به کشورهای دیگر آسیب برساند. همچنین متخصصان دانشگاهی معتقدند که بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا نیز با پدیده خشکسالی درگیر هستند و اگر این علم وجود داشت، قطعاً از آن برای نجات خود استفاده می‌کردند.

برای مثال، خشکسالی که در کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا به اوج خود رسیده، باعث شده این منطقه به سمت نابودی پیش برود. اگر چنین علمی وجود می‌داشت، مسلماً آنها اقداماتی برای حل مشکلات خود انجام می‌دادند.

با توجه به دانش کنونی و بررسی‌های هواشناسی هیدرولوژی، امکان دست کاری یا سرقت ابرها با علم فعلی وجود ندارد. ایالات متحده میلیاردها دلار به دلیل خشکسالی‌های اخیر متحمل خسارت شده و فشارهای جدی بر این کشور وارد آمده، در حالی که بسیاری از دریاچه‌هایش در حال خشک شدن هستند و توانایی حل این مشکلات را ندارد. خشکسالی‌های اخیر با شدت فزاینده‌ای در سطح جهانی در حال بروز و ظهور هستند، به‌طوری‌که عقب‌نشینی آب دریای خزر، وقوع سیلاب‌های غیرمعمول در اروپا و استرالیا، همراه با زمستان‌های سرد و موج گرما در اروپا، همگی نشانه‌های تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین‌اند که علم امروز قادر به مدیریت آن‌ها نیست.

در یک دهه اخیر، ناسا به‌طور مداوم با تهیه مستندات و تصاویر علمی نسبت به تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین هشدار می‌دهد و اعلام می‌کند این تغییرات به شدت مناطق شمال استوا، شمال آفریقا و خاورمیانه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

بر اساس مستندات علمی، کم بارشی این نواحی بیشتر از سایر نقاط جهان مشاهده می‌شود و نتایج این بررسی‌ها در ماه‌های اخیر نمایان شده است.

علاوه بر این، کارشناسان معتقدند که باید به گزارش‌های رسمی سازمان ملل و سازمان بین‌المللی تغییرات اقلیمی به همراه مستندات ناسا در خصوص تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین توجه کرد و از شایعات بی‌اساس سرقت ابرها که در فضای مجازی منتشر می‌شود، دوری کرد، چرا که این حرف‌ها فاقد هرگونه اعتبار علمی هستند.

حضور دانشمندان و استادان ایرانی در کنفرانس‌های علمی جهانی، از جمله کنفرانس دبی، از سوی چهره‌های دانشگاهی به شدت مورد تأکید قرار دارد. ایران یکی از کشورهایی در خاورمیانه است که بیشترین تأثیر منفی ناشی از گرمایش زمین را شاهد است که به تبع آن بارش برف و باران کاهش و تبخیر آب افزایش یافته است.

دست بشر کوتاه از ابر

یک دکترای فوق تخصص مهندسی عمران-محیط زیست از آمریکا در مصاحبه‌ای با خبرنگار ایرنا تأکید کرد: دست کاری یا دزدی ابرهای ایران یک افسانه و سخن بی‌اساس است که این روزها در فضای مجازی پخش می‌شود.

دکتر عزیر عابسی اظهار داشت: تاکنون علم بشر به حدی نرسیده که بتواند بر روی ابرها تغییری ایجاد کند یا آن‌ها را سرقت نماید که از این طریق به کشوری لطمه بزند.

وی همچنین بیان کرد که بسیاری از کشورهای جهان به ویژه ایالات متحده در حال حاضر با چالش‌های خشکسالی مواجه هستند و اگر این فناوری وجود داشت، قطعا آنها برای حل مشکل خشکسالی کشور خود از آن استفاده می‌کردند.

عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل ادامه داد: از نظر علمی و بر اساس بررسی‌های هیدرولوژی جوی، موضوع سرقت یا دست کاری ابرها ناشدنی است.

این متخصص محیط زیست گفت که ایالات متحده میلیاردها دلار آسیب مالی از خشکسالی‌های اخیر متحمل شده و به دلیل کم بارش، فشارهای عظیمی متوجه این کشور است و هم‌اکنون اکثر دریاچه‌های آن در حال خشک شدن هستند.

تغییرات اقلیمی علت کم بارش

دکتر عابسی افزود: ناسا در یک دهه اخیر به‌طور مداوم با ویدئوها و تصاویر مستند، اعلام می‌کند که مناطق شمال استوا، شمال آفریقا و خاورمیانه به دلیل تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین آسیب‌های جدی را متحمل خواهند شد.

این استاد متخصص محیط زیست اظهار کرد: با توجه به تغییرات اقلیمی، گرمایش زمین در این نواحی از جهان از جمله ایران موجب کاهش بارش و افزایش تبخیر آب خواهد شد.

وی ادامه داد: در سال‌های اخیر، تأثیرات گرمایش زمین در این مناطق بیشتر نمایان می‌شود، از جمله کاهش سطح آب دریاها در شمال ایران، وقوع سیلاب‌های غیرمعمول در اروپا و استرالیا، آتش‌سوزی‌های جنگلی، زمستان‌های یخبندان و طوفان‌های شدید تابستان از جمله نتایج این تغییرات اقلیمی است.

به گزارش سازمان ملل و سازمان بین‌المللی تغییرات اقلیمی همراه با مستندات دقیق ناسا، تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین به عنوان عامل اصلی کم بارشی در ایران معرفی شده است.

این کارشناس ادامه داد: ایران در منطقه‌ای قرار دارد که تأثیرات شدید و تغییرات اقلیمی گرمایش را به همراه دارد و این موضوع مانع از شکل‌گیری ابرها، کاهش بارش، و از طرفی دیگر افزایش تبخیر آب می‌شود.

او تأکید کرد: تغییرات اقلیمی در ایران به پیامدهایی منجر خواهد شد که مدیریت آن برای هر کشوری دشوار است.

حرف بی‌اساس ممنوع

این فارغ‌التحصیل رشته محیط زیست در آمریکا گفت: اکنون زمان آن فرا رسیده است که به نظرات پژوهشگران و نخبگان جهانی که سال‌ها بر روی تغییرات اقلیمی و خشکسالی زمین تحقیق کرده‌اند گوش دهیم.

وی ادامه داد: دست کاری و سرقت ابرها صرفاً یک توهم است و ادعاهای بی‌پایه و اساس این روزها در فضای مجازی به نوعی عفونت مالخولیایی است.

عابسی همچنین بیان کرد که برگزارکنندگان کنفرانس‌های علمی ارزشمندی در جهان از جمله کنفرانس دبی باید مراکز علمی را با اعزام اعضای متبحر تقویت کنند تا از به‌روزترین تحقیقات علمی بهره‌مند شوند و در رسانه‌ها منتشر کنند تا از انتشار اخبار غیرواقعی جلوگیری شود.

وی همچنین یادآور شد: استان مازندران نیز به عنوان بخشی از اثرات تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین با کاهش بارش، کمبود برف و باران و تبخیر آب دریای خزر روبه‌رو است.

طبق داده‌های هواشناسی مازندران که به ایرنا ارائه شده، پوشش برف امسال نسبت به سال گذشته و سال ۱۴۰۰ به طرز قابل توجهی کاهش یافته است. به‌طوری‌که در حال حاضر حدود ۳.۲ درصد از مساحت استان، معادل ۷۶۳ کیلومتر مربع تحت پوشش برف قرار دارد. در حالی که این رقم در زمان مشابه سال ۱۴۰۱ معادل ۵.۳ درصد مساحت یا حدود ۱۰۰۰ و ۲۶۳ کیلومتر مربع بود.

در آذرماه امسال، در ایستگاه‌های کوهستانی همچون آلاشت، سیاه‌بیشه، کجور و بلده به ترتیب ۱۲، هشت، یک و یک سانتیمتر برف گزارش شده است. در حالی که آذر ۱۴۰۱ در ایستگاه‌های کوهستانی رینه، آلاشت، کجور و بلده به ترتیب ۸.۲۲، ۱.۸، و ۴.۴ سانتیمتر بارش برف ثبت شده بود.

هرچند کاهش ذخایر برفی نگرانی‌هایی را درباره وضعیت منابع آبی مازندران در بهار و تابستان سال آینده به وجود می‌آورد، اما نمی‌توان به افزایش آمار بارش‌ها در این استان در ماه‌های اخیر به طور جدی امیدوار بود. چرا که بخش عمده‌ای از آب ناشی از بارش‌ها به رودخانه‌ها و دریا ریزش می‌کند. همچنین می‌بایست در نظر گرفت که تأثیر کمی افزایش بارش‌ها با توجه به تغییر الگوی بارش و وقوع بارندگی‌های سیل‌آسا با تأثیر کیفی آن تفاوت دارد. به این معنا که بارش‌ها در مازندران به دلیل تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین از شکل بارش‌های مداوم و تدریجی به بارش‌های ناگهانی و متمرکز تبدیل شده است که موجب بروز سیلاب می‌شود.

گرمایش زمین در ارتفاعات طی سال‌های اخیر به‌طور محسوسی سبب ذوب شدن ذخایر برفی و یخچال‌ها شده است. سیل مرداد ۱۴۰۱ در چالوس که ناشی از ذوب شدن یخچال طبیعی بالادست این منطقه بود، خسارات قابل‌توجهی به بار آورد و از اثرات افزایش دما در شمال کشور به شمار می‌رود. در چنین شرایطی و با توجه به اینکه جلوگیری از این فرآیند طبیعی ممکن نیست، برنامه‌ریزی برای مدیریت منابع آب در سال آینده و جلوگیری از خسارات ناشی از خشکسالی امری ضروری و حیاتی است.

منبع:


ایرنا