همه ما به خوبی از عوارض ناشی از سیگار و دود آن آگاه هستیم و اصطلاح “دود دست دوم” را نیز قطعا شنیده‌ایم. اصطلاح دود دست دوم به زمانی اشاره دارد که فردی در یک محیط مسقف در میان دیگران سیگار می‌کشد و دود ناشی از آن به وسیله تنفس وارد بدن سایر افراد حاضر در آن فضا می‌شود. تا کنون تحقیقات متعددی در مورد عوارض دود دست دوم صورت گرفته است، اما حال مطالعات جدید محققان نشان می‌دهد که نه تنها دود برای فرد سیگاری بلکه دود سیگار به شکل “دود دست سوم” نیز اثرات مضری بر سلامتی دارد. اما دود دست سوم چیست و ما چه میزان در معرض آن قرار داریم؟ این‌ها سوالاتی هستند که به دنبال پاسخ به آن‌ها هستیم.
دود دست سوم چیست؟
هنگامی که شخصی سیگار می‌کشد، بخشی از دود ایجاد شده بر روی لباس، مو و پوست او باقی می‌ماند. علاوه بر این، این دود ممکن است بر روی وسایل نزدیک به فردی که سیگار می‌کشد، مانند صندلی‌ها، پرده‌ها و کوسن‌ها، نشسته باشد. افراد دیگر با استشمام بوی سیگار می‌توانند به این دود نشسته در سطوح نزدیک شوند. به این نوع دود که به شکل رایحه‌ای از بوی سیگار حس می‌شود، دود دست سوم اطلاق می‌شود. این اصطلاح چندان قدیمی نیست و توجه متخصصان به آن طی سال‌های اخیر جلب شده است، اما در همین مدت محدود، مطالعات نشان داده‌اند که حتی بوی سیگار یا دود دست سوم نیز می‌تواند عوارضی برای افراد داشته باشد.
دود دست سوم چقدر سمی است؟
یکی از جدیدترین مطالعات مرتبط با دود دست سوم، توسط محققان دانشگاه ییل صورت گرفته که نتایج آن به تازگی منتشر شده است. طبق یافته‌های این تحقیق، اگر شما در یک سینما در کنار فردی نشسته‌اید که قبل از ورود به سینما سیگار کشیده است، در طول زمان تماشای فیلم به اندازه تقریبی دود کردن یک نخ سیگار تا حتی ۱۰ نخ سیگار در معرض مواد شیمیایی مضر موجود در سیگار قرار خواهید گرفت. این در حالی است که این مواد شیمیایی (شامل نیکوتین و دیگر ترکیبات موجود در سیگار) فقط به واسطه نشستن بر روی لباس فرد سیگاری، به فضای سینما منتقل می‌شوند. نتایج این تحقیق می‌تواند به ما کمک کند تا اثرات ناشی از نشستن در کنار افراد سیگاری در ماشین یا ورود به فضایی که افراد پیش از ما در آن سیگار کشیده‌اند را درک کنیم. با این حال، برخی ممکن است فکر کنند که شستن لباس‌ها و تعویض آن‌ها می‌تواند از جابه‌جایی مواد شیمیایی مضر جلوگیری کند. آیا این روش واقعاً مؤثر است؟
شستن لباس چقدر کمک‌کننده است؟
مطالعات نشان می‌دهد که گرچه شستن لباس‌ها می‌تواند به کاهش مواد سمی نشسته بر روی لباس افراد سیگاری کمک کند، اما نمی‌تواند همه آن‌ها را از بین ببرد. همچنین، باید به این نکته توجه کرد که شستن لباس‌ها در واقع باعث می‌شود بخشی از آلودگی ناشی از دود سیگار از روی لباس جدا شده و در محیط زیست پخش شود؛ به عبارتی این آلودگی از بین نمی‌رود، بلکه تنها جابه‌جا می‌شود. افزون بر این، پایداری بخشی از این آلودگی بسیار بیشتر از آنچه که تصور می‌شود، است.
دود دست سوم برای سال‌ها باقی می‌ماند!
در بخش دیگری از تحقیق محققان دانشگاه ییل، آن‌ها یک سالن سینمایی را مورد بررسی قرار دادند که در ۱۵ سال اخیر سیگار کشیدن در آن ممنوع بوده است. آن‌ها دریافتند که مواد شیمیایی مضر باقی‌مانده از سیگار به طور مداوم در این سالن وجود دارد. البته با ورود تماشاگران (شامل افراد سیگاری) سطح این مواد افزایش یافته و پس از خروج آنان کاهش می‌یابد، اما هرگز به صفر نمی‌رسد.
محققان این مطالعه بر این باورند که موضوع دود دست سوم سیگار باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد و افراد نیاز به آموزش‌های بیشتری در این زمینه دارند. شاید این نوع آموزش‌ها بتواند انگیزه لازم برای دوری از سیگار را در تعداد بیشتری از افراد ایجاد کند.