حیات وحش به خودی خود نشان دهنده ی طبیعت و قوانین بنیادین آن است؛ جهانی پر از غرایز و نیازهای طبیعی که گاهی انسان به سادگی آن را نادیده می انگارد. به گفته ی یک کارشناس حوزه حیات وحش، این بی توجهی نه تنها به نفع انسان نیست، بلکه زندگی و بقای بسیاری از گونه های حیات وحش را به خطر می اندازد.
در این فصل سرد و سوزناک، منابع غذایی حیوانات به طرز قابل توجهی کاهش یافته و حضور آن ها در نزدیکی محل های زندگی انسان ها افزایش چشم گیری داشته است. مرز بین سکونتگاه های انسان و حیوانات به سختی قابل تفکیک است و دوری گرفتن انسان از حیات وحش تنها روش برای حفظ جدایی این دو است؛ اما نداشتن آگاهی کافی از واقعیت های حیات وحش، باعث ایجاد اختلال در این فاصله شده است.
اکنون فاصله بین انسان و حیات وحش به دلیل تصور نادرست و خیالی که انسان از آن ها دارد، تحت تأثیر قرار گرفته است. نگاه ساده انگارانه ی انسان به موجودات وحشی و ترسی که از آن ها در طول تاریخ داشته، سبب دوری او از حیات وحش شده است.
«یک پلنگ در جاده ای در نزدیکی یک روستا ایستاده و به دوربین چشم می دوزد، در کنار آن، سگ ها موقف ایستاده اند. پلنگ این سگ ها را طعمه ای برای شکار می بیند و به سمت آن ها حمله می کند.» این داستان بر اساس یک ویدیو منتشر شده در هفته ی گذشته است که واکنش های زیادی از سوی کارشناسان و علاقه مندان به حیات وحش را به وجود آورد.
«روباهی در مقابل زنی ایستاده و به طور مستقیم به دوربین خیره شده است. زن از روی محبت تکه ای غذا به سمت او می آورد. او شروع به ابراز محبت های کودکانه به روباه می کند، روباه سرش را کمی کج می کند و پس از مدتی ناگهان به دست او حمله می کند.» این ویدیو از سال های گذشته گرفته شده، اما به درستی نشان می دهد که زن هیچ ترسی از روباه ندارد و بر این باور است که می تواند او را نوازش کند یا به او غذا بدهد و حتی در خیال خود رابطه دوستانه ای با این حیوان برقرار کند.
عبدالله سالاری در گفت وگوی خود با ، در خصوص نزدیک شدن حیوانات به محدوده های انسانی در فصل زمستان اظهار داشت: در این فصل به طور طبیعی، سرمای طاقت فرسا و بارش برف در ارتفاعات بیشتر از نواحی پایین دست است. در نتیجه، بسیاری از گونه ها ارتفاع زیستگاه خود را کاهش داده و به سکونتگاه های انسانی نزدیک تر می شوند.
او افزود: یکی از دلایل جلب حیات وحش به حاشیه شهرها و روستاها، کمبود منابع غذایی در فصل سرماست. همچنین، روش های نادرست تغذیه ی حیوانات، باعث می شود که حیوانات بیشتر به حاشیه سکونتگاه های انسانی نزدیک شوند، که این موضوع به اکوسیستم آن ها آسیب می زند. تأمین غذا به صورت نادرست نه تنها عملی مثبت نیست بلکه باید آن را غیرمسئولانه دانست.
این کارشناس حیات وحش در ادامه با اشاره به ویدیویی دیگر از پلنگی که در یک روستا در شهرستان دماوند مشاهده شد، گفت: پلنگ به دنبال گرفتن سگ های ولگرد است که در نزدیکی اش ایستاده اند و به همین دلیل، به روستا نزدیک می شود تا غذای خود را پیدا کند.
سالاری ادامه داد: عواملی دیگر مانند پسماندهای تولید شده در روستاها نیز می تواند منجر به بروز مشکلاتی میان انسان و حیات وحش شود. بنابراین مدیریت درست پسماند در این نواحی از اهمیت بالایی برخوردار است.
او خاطرنشان کرد: نزدیک شدن حیوانات به محیط های انسانی، احتمال شکار غیرمجاز آن ها را نیز بالا می برد، به ویژه برای گونه هایی که ممکن است به عنوان خوراک انسان مورد استفاده قرار گیرند، این خطر تدریجاً افزایش می یابد.
این کارشناس با اشاره به اینکه نزدیکی حیوانات به انسانی ها احتمال تصادف خودرو را نیز بیشتر می کند، گفت: به نظر می رسد در پروژه های ساخت جاده، اصول وضع شده برای حفظ کریدورهای حیات وحش رعایت نمی شود. نصب علائم هشداردهنده برای عبور حیات وحش کار ساده ای است و در کشورهای توسعه یافته، معمولاً هم زمان با احداث روگذر یا زیرگذرها، این علائم نیز نصب می شود تا از تبعیض گذاری در کریدور حیوانات جلوگیری کند.
سالاری تاکید کرد: ساخت جاده ها بدون در نظر گرفتن مسائل محیط زیستی می تواند منجر به تکه تکه شدن زیستگاه ها شود و در نتیجه، حرکت حیات وحش از یک منطقه به منطقه ای دیگر به دلایل مختلف—مثل کوچ، جستجوی غذا، و یافتن جفت—مختل گردد. هرچند که حیات وحش تلاش می کند از جاده ها دوری کند، اما در مواقع اضطراری مجبور به عبور از جاده می شود که در برخی موارد به کشته شدن آن ها می انجامد؛ به خصوص در شب، که نور خودروها ممکن است باعث فلج شدن حیات وحش شود و خطر تصادف را به مراتب افزایش می دهد؛ این موضوع به ویژه درباره حیوانات شب چر نیز به شدت مصداق دارد.
یک پیشنهاد برای پژوهش
او همچنین اشاره کرد: نمی توان نزدیک شدن حیوانات به زیستگاه های انسانی را با دوره های گذشته مقایسه کرد، چرا که ممکن است هیچ تحقیق دقیقی در این زمینه انجام نشده باشد.
این کارشناس حیات وحش به دلایلی که ممکن است موجب نزدیک تر شدن حیوانات به ساکنان انسانی شود، اشاره کرده و گفت: افزایش جمعیت حیات وحش، کمبود غذا، و تخریب زیستگاه حیات وحش می تواند از جمله این عوامل باشد. با این حال، ضروری به نظر می رسد که سازمان حفاظت محیط زیست تحقیقی در این باره صورت دهد.
به حیات وحش کارتونی نگاه نکنید
سالاری در پایان اظهار داشت: شهرها و روستاها بیشتر در نواحی پایین و در دره ها واقع شده اند و در فصل سرد، حیات وحش از ارتفاع پایین می آید و این موضوع ممکن است منجر به افزایش احتمال برخورد انسان و حیوانات گردد. در این شرایط، بهترین راه، اجتناب انسان از مواجهه با حیات وحش است. نباید به تعاملات انسان با حیات وحش به مثابه یک نمایش کارتونی نگاه کرد. حیوانات وحش، هیچ گاه هم چون حیوانات خانگی نخواهند بود و حتماً می توانند تهدیدات جدی برای انسان ایجاد کنند؛ به همین دلیل، به محض دیدار با آن ها، باید با شماره ۱۵۴۰ سازمان حفاظت محیط زیست تماس گرفته شود.