با وجود آنکه مدتی است به ادارات دولتی توصیه می‌شود که ۲۰ درصد از مصرف برق خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کنند، اما تا به امروز تحولی ملموس در این زمینه مشاهده نشده بود؛ تا اینکه دولت با تصویب جدیدی این الزام را از سال ۱۴۰۳ به مرحله اجرا درآورد.
ایران به عنوان یکی از سرشارترین کشورهای جهان در زمینه منابع انرژی شناخته می‌شود. علاوه بر وجود ذخایر وسیع سوخت‌های فسیلی نظیر نفت و گاز، این کشور توانایی بالایی در بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر نظیر باد، خورشید و زمین‌گرمایی دارد؛ به همین دلیل، با رشد جمعیت و توسعه صنایع، نیاز به انرژی در کشور به طور چشمگیری افزایش یافته است.
توجه به گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر به عنوان یکی از اصول کلیدی در سیاست‌های زیست‌محیطی کشور تلقی می‌شود و دولت سیزدهم نیز اهمیت ویژه‌ای به این موضوع داده است. اخیراً نیز مصوبه‌ای از سوی دولت صادر شد که طبق آن به منظور اجرای ماده ۸ مصوبات شورای عالی انرژی، کلیه دستگاه‌های اجرایی مشمول ماده (۵) قانون خدمات کشوری موظف شدند که به تدریج سالانه پنج درصد از انرژی الکتریکی مصرفی خود را از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک تأمین کنند تا به سهم بیست درصد از مصرف سالانه نائل آیند.
برای اجرایی شدن این مصوبه، روش تأمین حداقل ۲۰ درصد برق مصرفی مشترکان مورد اشاره، از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک از سوی وزیر نیرو اعلام گردید. مشترکان مشمول از اول سال ۱۴۰۳ ملزم به تأمین پنج درصد از برق مصرفی خود از طریق منابع تجدیدپذیر و پاک خواهند بود و طی چهار سال این سهم را به ۲۰ درصد افزایش خواهند داد (به میزان سالانه ۵ واحد درصد). در صورت عدم پایبندی به این موضوع، انرژی مازاد مصرفی طبق حداکثر نرخ تابلوی برق سبز بورس انرژی در ماه قبل از صدور صورتحساب برای آنها محاسبه خواهد شد.
به همین ترتیب، تأمین تمام یا بخشی از برق مصرفی مشترکان مشمول باید از طریق یکی از روش‌های زیر انجام شود: ساخت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک با اخذ مجوزهای لازم برای هریک از ساختمان‌های مشمول و یا به صورت گروهی برای چند ساختمان، خریداری انرژی از تابلوی برق سبز به صورت عینی یا از طریق گواهی برق تجدیدپذیر، و امضای قرارداد دوجانبه با نیروگاه‌های تجدیدپذیر طبق قوانین و مقررات موجود.
مصطفی رجبی مشهدی، سخنگوی صنعت برق، در این خصوص اظهار داشت: چنانچه ادارات و سازمان‌ها به این الزامات پایبند نباشند، تعرفه برق آنها به قیمت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر محاسبه خواهد شد و آنها موظفند که برق مورد نیاز خود را از طریق تابلوی سبز بورس انرژی تهیه کنند.
وی همچنین تأکید کرد که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر جزء سیاست‌های زیست‌محیطی بوده و وزارت نیرو نیز به این مسأله اهمیت خاصی قائل است. علاوه بر این، برای حل مشکل عدم توازن میان تولید و تقاضای برق، وزارت نیرو برنامه‌ریزی برای افزایش ظرفیت ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه‌های تجدیدپذیر را در دستور کار قرار داده است که می‌تواند به کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و انتشار آلودگی‌ها کمک کند.
به تازگی، اجرای مصوبه شورای اقتصاد که در تاریخ ۱۲ مهرماه ۱۴۰۲ ابلاغ شد و ساخت ۴۵۰۰ مگاوات انرژی تجدیدپذیر از محل صرفه‌جویی سوخت در دولت سیزدهم را مصوب کرده بود، بعد از طی مراحل قانونی برای تعیین سرمایه‌گذاران با برگزاری مناقصه عمومی آغاز شد. این پروژه در تاریخ ۴ دی ۱۴۰۲ در وزارت نیرو و با حضور رئیس‌جمهور شروع به کار کرد.
در این مناقصه، ۴ شرکت برنده در قالب پنج سبد شامل دو سبد ۱۵۰۰ مگاواتی و سه سبد ۵۰۰ مگاواتی برای تأمین ۴۰۰۰ مگاوات مشخص شدند و یکی از سبدها با ظرفیت ۵۰۰ مگاواتی هنوز در حال برگزاری مناقصه برای انتخاب آخرین سرمایه‌گذار است. براساس این مصوبه، سرمایه‌گذاران موظفند نیروگاه‌ها را با ظرفیت ۴۰۰۰ مگاوات انرژی خورشیدی تا اوج مصرف برق در سال ۱۴۰۳ به شبکه سراسری متصل کنند.
در مجموع، ۳۸۱ مکان برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی با ظرفیت بیش از ۱۰ هزار و ۲۰۰ مگاوات در سراسر کشور وجود دارد. استان‌های تهران با ۳۲ درصد، فارس با ۱۰ درصد و سیستان و بلوچستان با ۹ درصد، از جمله استان‌هایی هستند که بالاترین سهم را در ساخت این ۴۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی دارند.
تحقیقات نشان می‌دهد که تولید برق به روش خورشیدی یکی از اقتصادی‌ترین روش‌ها در جهان و به ویژه در کشورهایی مانند ایران است، به دلیل دسترسی بالا به روزهای آفتابی و شدت تابش در این کشور. همچنین زمین، ارتفاع و دما برای ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی مناسب است. به همین دلیل، ایران به عنوان یکی از بهترین نقاط برای تولید برق از این روش‌ها به شمار می‌رود؛ با توجه به تصمیمات حکومتی اتخاذ شده، تولید برق خورشیدی در ایران اکنون توجیه اقتصادی لازم را دارد و بخش خصوصی نیز تمایل بیشتری برای ورود به این عرصه از خود نشان می‌دهد.
داده‌ها نشان می‌دهند که برق خورشیدی در سطح جهانی کمترین هزینه تولید را داراست و یک گزینه اقتصادی برای بسیاری از کشورها به حساب می‌آید. با توجه به ناترازی در صنعت برق ایران، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند راهگشا باشد و با توجه به پتانسیل فراوان ایران در این زمینه، نیاز به استفاده بهینه از این منابع اساسی به شدت احساس می‌شود.