بسیاری از شما ممکن است با گله‌گذاری پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها درباره کاهش قدرت بینایی خود در سنین بالای ۵۰ سال آشنا باشید. این نقصان بینایی، به ویژه پس از گذشت ۷۰ سالگی، به دلیل بیماری‌ای به نام “آب مروارید” بروز می‌کند. با اینکه نام این بیماری به‌نوعی درخشش را به ذهن می‌آورد، در واقع باعث کدر شدن عدسی چشم و کاهش وضوح بینایی می‌شود.
این مشکل چندان حاد نیست و می‌توان با یک برش کوچک بدون هیچ‌گونه درد و بخیه، آن را برطرف کرد و بینایی فرد بدون استفاده از عینک، به حالت تیزبین جوانی خود باز می‌گردد.
محمد طاهر رجبی، متخصص چشم در بیمارستان فارابی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، به شیوع آب مروارید در افراد بالای ۷۰ سال اشاره کرد و گفت: در سنین پایین، عدسی چشم به‌خوبی می‌تواند با تغییر شدت نور بزرگ یا کوچک شود، اما با افزایش سن، عدسی چشم به تدریج دچار کدورت شده و فرد به آب مروارید مبتلا می‌شود. این بیماری به‌دلیل اینکه اغلب مردان بیشتر در معرض نور آفتاب و محیط‌های با نور شدید قرار دارند، در میان آن‌ها شایع‌تر از زنان است.
وقتی نور آفتاب دشمن چشمانتان می‌شود
وی با اشاره به اینکه یکی از علل اصلی ایجاد آب مروارید، اشعه UV ناشی از آفتاب است، توضیح داد: این عارضه به‌تدریج و با افزایش سن به دلیل قرارگیری مداوم چشم در معرض نور مستقیم آفتاب، بروز می‌کند. هر چه فرد بیشتر در معرض نور آفتاب باشد، بروز آب مروارید در چشم‌هایش سریع‌تر اتفاق می‌افتد. افزون بر این، در مشاغلی مانند شیشه‌گری که در آن از مواد تابش‌دهنده UV برای برش استفاده می‌شود، احتمال بروز آب مروارید بیشتر است.
این پزشک متخصص خاطرنشان کرد: یکی از نشانه‌های این بیماری بهبود ناگهانی بینایی نزدیک فرد است؛ زیرا در کاتاراکت یا آب مروارید، کدورت ابتدا از مرکز عدسی آغاز می‌شود و به‌طور تدریجی به سمت حاشیه افزایش می‌یابد. در این حالت، ضخامت لنز بیشتر شده و به همین دلیل بینایی نزدیک فرد بهبود می‌یابد، اما در صورت تشدید این وضعیت، نیاز به جراحی خواهد بود.
آب مروارید؛ بلای طبیعی در دوره پیری
رجبی به این نکته اشاره کرد که آب مروارید سنی، شایع‌ترین نوع این بیماری است، اما نوع دیگری نیز از کاتاراکت وجود دارد که زیر کپسول خلفی عدسی چشم شکل می‌گیرد. در این نوع، اختلال در نور‌پرازی در طول روز، به‌ویژه هنگام رانندگی یا پرواز، برای فرد مشکلاتی را ایجاد می‌کند، اما با نزدیک شدن به ساعات شب این مشکل کاهش می‌یابد و دید بهتر می‌شود.
وی افزود: این نوع کاتاراکت در سنین جوانی، معمولا به‌دلیل ضربه، استفاده از کورتون و بیماری‌های سیستمیک مانند اختلال عملکرد پاراتیروئید، یا در اثر رادیوتراپی بیشتر اتفاق می‌افتد.
دیابت و کدورت چشمانتان
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با تأکید بر اینکه بیماران دیابتی زودتر به آب مروارید مبتلا می‌شوند، اظهار داشت: این افراد معمولا دچار مشکلات شبکیه‌ای نیز هستند و به همین خاطر در جریان جراحی کاتاراکت، این مشکلات نیز نیاز به درمان دارند. معمولاً در بیماران دیابتی، به دست آوردن دید کامل و صد درصد ممکن نیست و در بسیاری از موارد، نیاز به تزریق‌های مکرر برای درمان مشکلات شبکیه وجود خواهد داشت.
وی با اشاره به کاهش قدرت بینایی به‌عنوان علامت بارز آب مروارید، گفت: در آب مروارید سنی، به‌علاوه این علامت، ظهور بهتر دید نزدیک در افراد قابل‌توجه است و علائم نسبت به دیگر انواع کاتاراکت دیرتر نمایان می‌شوند. در کاتاراکت زیر کپسول خلفی، فرد با مشکلات مربوط به پخش نور در طول روز مواجه است. به‌طور معمول، تمام این علائم پس از مدتی شدت می‌گیرد و فرد برای جراحی نیاز خواهد داشت.
جراحی آسان و بدون درد؛ درمان آب مروارید
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به روش‌های درمان آب مروارید، گفت: برای این درمان، برش جراحی به‌طول تقریباً ۱.۸ میلی‌متر در چشم انجام می‌گیرد و نیاز به بخیه ندارد. اگر فرد در زمان مناسب و با وضعیت لازم به پزشک مراجعه کند، این بیماری با استفاده از امواج فراصوت یا سونوگرافی قابل‌درمان است.
وی ادامه داد: با توجه به وضعیت چشم فرد، محاسبات لازم برای تعیین نمره لنز چشم بیمار انجام می‌شود. پس از جراحی و کار گذاشتن لنز، دیگر فرد برای بهبود دید دور نیازی به عینک ندارد، اما ممکن است عینک برای دید نزدیک لازم باشد. بیشتر افراد تمایل دارند در ۹۹ درصد مواقع دید دور خود را بهبود دهند، اما بعضی افراد با مشاغل خاص، تمایل دارند که دید نزدیکشان هم تقویت شود که این مورد نیاز به محاسبات خاصی دارد.
مراقب باشید؛ خطر تخلیه چشم بعد از عمل جراحی
رجبی هشدار داد که پس از جراحی به دلیل خطر عفونت، امکان از دست دادن بینایی و تخلیه چشم وجود دارد، بنابراین نیاز به مراقبت‌های ویژه‌ای بعد از عمل است. مهم‌ترین و خطرناک‌ترین مشکل پس از جراحی، عفونت چشمی است که این موضوع باید به بیماران یادآوری شود. در صورت بروز درد شدید و تاری دید، باید به‌سرعت به پزشک مراجعه کرده و از دستکاری چشم پرهیز کنند. استفاده به‌موقع از قطره‌های تجویزی در کاهش عوارض و بهبود ورم قرنیه مؤثر است.
وی در ادامه افزود: معمولاً این علائم در هفته اول بعد از جراحی بروز می‌کند، به همین علت متخصصان چشم یک روز بعد از جراحی معاینه‌ای انجام می‌دهند و همچنین در روز سوم یا چهارم بیمار را دوباره معاینه می‌کنند تا از بروز مشکلات و از دست رفتن بینایی جلوگیری کنند. قطره‌های تجویزی باید تا چهار هفته بعد از عمل ادامه یابند و بینایی طبیعی فرد معمولاً بین یک تا چهار هفته پس از جراحی بازمی‌گردد.
این متخصص چشم تأکید کرد: یکی از عوارض شایع پس از جراحی، کدورت بین لنز و کپسول خلفی عدسی است که با لیزر سه تا چهار ماه بعد از جراحی به سادگی قابل‌رفع است. همچنین احتمال بروز عارضه نادر ورم شبکیه نیز وجود دارد که این مورد نیز به درمان‌های خاص خود نیاز خواهد داشت.