رئیس کل بانک مرکزی از افزایش چشمگیر منابع ارزی بانک مرکزی در سال جاری خبر داد و گفت که نرخ تورم نقطه به نقطه از ابتدای سال تا پایان بهمن‌ماه، ۲۲ درصد کاهش یافته است. او همچنین درباره گشایش‌های ارزی اخیر توضیحاتی ارائه داد و افزود که برنامه‌ریزی بانک مرکزی، دستیابی به نرخ رشد نقدینگی ۲۳ درصد با نوسان مثبت و منفی دو درصد و قرار گرفتن نرخ تورم نقطه به نقطه پایان سال آینده در مرز ۲۰ درصد خواهد بود.
محمدرضا فرزین در آخرین دیدار سال مدیران عامل بانک‌ها، گزارشی از تحولات اقتصادی کشور ارائه داد و برنامه‌های بانک مرکزی برای سال ۱۴۰۳ را در حوزه‌های مختلف سیاست‌گذاری تشریح کرد.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به آخرین شاخص‌ها و تحولات اقتصادی کشور در بخش‌های گوناگون تأکید کرد: بر اساس آمارهای مقدماتی، نرخ رشد اقتصادی کشور در ۹ ماهه سال جاری نسبت به سال گذشته، ۴.۵ درصد بوده است که با توجه به شرایط کنونی و رشد اقتصادی کشورهای همسایه در سال ۲۰۲۳، این رقم را می‌توان رشد مطلوبی تلقی کرد.
رشد بیش از ۱۶ درصد در بخش نفت
فرزین بیان کرد: در این دوره، بخش نفت نرخ رشدی معادل بالای ۱۶ درصد را ثبت کرده که این به دلیل اجرای طرح‌های توسعه‌ای به منظور افزایش ظرفیت تولید نفت کشور بوده است. امیدواریم با توجه به سرمایه‌گذاری‌های صورت‌گرفته در این زمینه، این رشد در سال آینده نیز ادامه یابد.
بر اساس اظهارات رئیس کل بانک مرکزی، بخش خدمات نیز در مقابل روند رشد پایین سال‌های گذشته، با نرخ رشد حدود ۴ درصد مواجه بوده و در برخی بخش‌ها از جمله حمل و نقل و تجارت عمده و خرده نیز رشد مناسبی مشاهده شده است.
فرزین همچنین خاطرنشان کرد: رشد بخش کشاورزی در ۹ ماهه اخیر برابر با ۰.۷ درصد بوده که اندکی نسبت به سال گذشته کاهش دارد. در صنعت و معدن نیز نرخ رشد ۹ ماهه معادل ۳.۹ درصد ثبت شده که کاهش یافته است، اما برخی زیرمجموعه‌های این صنعت رشد بهتری داشته‌اند.
رئیس کل بانک مرکزی افزود: مصرف خصوصی در ۹ ماهه سال جاری با رشد ۴.۲ درصد مواجه شده است. همچنین تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ۴.۵ درصد و صادرات کالاها و خدمات نیز رشد ۱۷.۹ درصدی را تجربه کرده است. از سوی دیگر، رشد واردات کالا و خدمات تنها ۵.۳ درصد بوده که این امر باعث افزایش تولید ناخالص داخلی به میزان ۵ درصد نسبت به دوره مشابه سال گذشته شده است که می‌توان آن را رشد نسبتاً مطلوبی در سال جاری تلقی کرد.
نرخ تورم نقطه به نقطه در سطح مناسبی از کانال ۳۰ درصد است
فرزین همچنین در این نشست به اقدامات بانک مرکزی برای مهار تورم و کنترل نرخ رشد نقدینگی اشاره کرد و گفت: در ابتدای سال جاری، کشور با تشدید انتظارات تورمی و افزایش نرخ تورم، به ویژه در فروردین‌ماه، مواجه بود. اما با اجرای برنامه‌ها و اقدامات بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه به نقطه شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در سال ۱۴۰۲ روند کاهشی قابل توجهی داشته است. به‌طوری که طبق محاسبات بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه به نقطه از ابتدای سال جاری تا پایان بهمن‌ماه، ۲۲ واحد کاهش را نشان می‌دهد.
وی افزود: انتظار می‌رود که نرخ تورم نقطه به نقطه در پایان سال جاری در سطح مناسبی از کانال ۳۰ درصد قرار گیرد که این موضوع با هدف‌های تعیین‌شده مطابقت دارد.
رئیس کل بانک مرکزی تصریح کرد: هدف برای نرخ رشد نقدینگی در پایان سال جاری، حدود ۲۵ درصد تعیین شده است و نرخ رشد نقدینگی در دی‌ماه معادل ۲۵.۴ درصد بوده است. این نرخ رشد، معادل با نرخ رشد نقدینگی تعادلی بلندمدت اقتصاد ایران در ۴۰ سال اخیر به‌حساب می‌آید. دستیابی به این هدف نشان از عبور از یک دوره پرفشار نقدینگی چهار ساله و ورود به شرایط باثبات بر اساس متغیرهای کلان اقتصادی است.
آخرین وضعیت ارزی
رئیس کل بانک مرکزی درخصوص وضعیت ارزی کشور گفت: بانک مرکزی در سال جاری سیاست تثبیت اقتصادی را پیاده‌سازی کرد که منجر به آرامش در بازارها شده است. تا زمانی که نقدینگی و انتظارات تورمی کنترل شود، نرخ ارز، افزایش قابل توجهی نخواهد داشت.
فرزین تصریح کرد: از ابتدای سال تاکنون، حدود ۷۸ میلیارد دلار ارز به نرخ حمایتی و غیرحمایتی تخصیص یافته که از این مقدار، تقریباً ۶۷ میلیارد دلار تأمین و پرداخت شده است. این عملکرد در تأمین ارز مورد نیاز کشور به‌عنوان یک رکورد محسوب می‌شود.
رئیس کل بانک مرکزی اظهار داشت: منابع ارزی بانک مرکزی نسبت به سال‌های گذشته رشد بسیار خوبی را تجربه کرده و میزان ارز عرضه‌شده به بازار در مقایسه با سال‌های ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ قابل توجه بوده که این امر به رشد تشکیل سرمایه به ویژه در بخش ماشین‌آلات کمک کرده است.
فرزین افزود: در حال حاضر، حراج سکه و طلا در مرکز مبادله طلا و ارز ایران انجام می‌شود و انتظار می‌رود در آینده‌ای نزدیک، فروش اسکناس ارز نیز در این مرکز صورت گیرد. توسعه فعالیت‌های مرکز مبادله یکی از برنامه‌های بانک مرکزی است و امید می‌رود که بازار سلف و آتی نیز در این نهاد راه‌اندازی شود.
وی در نهایت خاطرنشان کرد که با توجه به نسبی بودن متغیرها در اقتصاد، نتایج تعیین‌شده در ابتدای سال در حوزه واقعی اقتصاد و همچنین در زمینه متغیرهای پولی تقریبا محقق شده است.
سیاست‌ها و برنامه‌های بانک مرکزی در سال آینده
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه گفت: برنامه‌ریزی بانک مرکزی برای پایان سال آینده، دستیابی به نرخ رشد نقدینگی ۲۳ درصد با نوسان مثبت و منفی دو درصد است. تغییر جزئی نرخ رشد هدف سال آینده نسبت به سال جاری ناشی از بهبود رشد اقتصادی و جلوگیری از اثرات رکودی در کنترل نقدینگی است.
به گزارش فرزین، یکی از اهداف بانک مرکزی برای نرخ تورم در سال ۱۴۰۳، قرار دادن نرخ تورم نقطه به نقطه پایان سال در کانال ۲۰ درصد است که در این صورت هدف بلندمدت در دسترس خواهد بود.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین بیان کرد: در زمینه ارزی، یکی از سیاست‌های کلیدی بانک مرکزی، آزادسازی منابع موجود در کشورهای خارج است و امید است این مسئله با همکاری دستگاه‌های مختلف دولت محقق شود تا این منابع برای سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی کشور استفاده شود.
حضور بانک مرکزی در بازارهای طلا و ارز ادامه خواهد داشت
وی افزود: بانک مرکزی به تلاش‌های خود ادامه خواهد داد تا با اعمال سیاست‌های ارزی، نوسانات نرخ ارز را به حداقل برساند و این نهاد در بازارهای طلا و ارز حضور خود را حفظ خواهد کرد.
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه هدف این نهاد، تأمین تمامی منابع لازم برای سرمایه‌گذاری و تجارت کشور است، خاطرنشان کرد: در زمینه سرمایه‌گذاری، با آزادسازی منابع و گشایش‌هایی که در چند هفته گذشته در برخی کشورها رخ داده و فاینانس‌های مؤثری که داشته‌ایم، انتظار می‌رود که رشد سرمایه‌گذاری کشور به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار گیرد.
دکتر فرزین ادامه داد: بانک مرکزی به‌نحوی در مرکز مبادله عمل خواهد کرد که برای طرح‌هایی که نیاز به منابع ارزی دارند، اوراق ارزی منتشر شود و حتی در زمینه فاینانس نیز فعال خواهد شد تا از این طریق سرمایه‌گذاری با محدودیت ارز روبرو نشود.
رئیس کل بانک مرکزی گفت: عملکرد مؤثر نظام بانکی، اولویت اصلی بانک مرکزی است و این نهاد به دنبال سودآوری نیست. در صورتی که مسائل و مشکلات نظام بانکی حل و رضایت مردم جلب شود، بانک مرکزی در راستای اهداف خود موفق تلقی خواهد شد.
فرزین تأکید کرد: هدایت اعتبار از لحاظ نظری و عملی دارای اهمیت بالایی بوده و ابزار بسیار مهمی برای بهبود فعالیت‌های اقتصادی و رشد به‌شمار می‌رود. بانک مرکزی در همکاری با وزارت امور اقتصادی و دارایی اصلاحاتی را در اوراق گام اعمال کرده و آن را گسترش داده است. برخی بانک‌ها نیز در زمینه خدمات زنجیره‌ای تأمین مالی عملکرد خوبی داشته‌اند. امید می‌رود در سال آتی، اوراق گام و سایر بازارهای تأمین مالی زنجیره‌ای، سهم بیشتری را در تأمین مالی تولید داخلی به خود اختصاص دهند.
تداوم اصلاح نظام بانکی در سال آینده
رئیس کل بانک مرکزی همچنین به تداوم اصلاح نظام بانکی در سال آینده اشاره کرد و گفت: بانک مرکزی به دنبال کمک به بانک‌های ناتراز برای اجرای برنامه‌های اصلاحی خواهد بود. تلاش می‌شود تا با همفکری مدیران شبکه بانکی، مشکلات موجود برطرف شود. البته باید در نظر داشت که در همه شرایط باید اصول بانکی رعایت گردد.
فرزین همچنین با تأکید بر اینکه در سال جدید، قانون جدید بانک مرکزی اجرایی خواهد شد، خاطرنشان کرد: این قانون در برخی موارد اختیارات جدیدی را در زمینه نظارت به بانک مرکزی اعطا کرده است. انتظار می‌رود که توسعه سامانه‌های نظارتی ادامه یابد تا بانک مرکزی بتواند نظارت برخط داشته باشد.