طبق نظر طب سنتی، سلامتی روده به‌عنوان بنیاد تمام سلامت‌ها و یبوست به‌عنوان منشأ همه بیماری‌ها شناخته می‌شود. این ادعا در همه حوزه‌های پزشکی معتبر است و علم پزشکی معاصر نیز به‌طور خاص روی حفظ سلامت روده متمرکز شده است.
تحقیقات انجام‌شده در دانشکده پزشکی هاروارد موید این نکته است که ارتباط معناداری بین سلامت روده و سلامت مغز وجود دارد؛ از این رو، در کنار مصرف مواد غذایی و مکمل‌ها، مدیتیشن نیز به‌عنوان یک درمان برای بیماران معرفی می‌شود و تلاش‌هایی برای بهبود تغذیه و آرامش ذهنی بیماران انجام می‌گیرد.
مطالعات نشان می‌دهد که یک بدن سالم تقریباً دارای ۵۰۰ میلیون نورون در روده و ۱۰۰ میلیارد نورون در مغز است و هرگونه تغییر در تعداد این نورون‌ها در یکی از این دو عضو به وضوح بر دیگری تأثیر می‌گذارد. این واقعیت به‌روشنی ارتباط بین سلامت روده و مغز را دلالت می‌کند، اما اینکه این رابطه به‌صورت دوطرفه است، موضوعی است که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. به‌طوری که همان‌طور که سلامت روده می‌تواند بر عملکرد مغز تأثیر بگذارد، فعالیت ذهن نیز می‌تواند تأثیرات مثبتی بر میکروبیوم روده داشته باشد.
مسیر ارتباطی بین روده و مغز به‌طور اساسی به سیگنال‌های بیوشیمیایی اشاره دارد که میان نورون‌های سیستم گوارش و سیستم عصبی مرکزی رد و بدل می‌شود. این جاده دو طرفه شامل سیستم عصبی مرکزی، سیستم عصبی روده و میکروبیوتای روده است که به‌عنوان یک شبکه پیچیده از تعاملات عمل کرده و فرآیندهای گوارشی، خلق و خو و سلامت کلی بدن را تنظیم می‌کند.
میکروبیوم روده انسان که متشکل از تریلیون‌ها میکروارگانیسم است، به‌عنوان سنگ بنای سلامت جسمی و روانی هر فرد شناخته می‌شود. این میکروارگانیسم‌ها انتقال‌دهنده‌های عصبی و ترکیبات فعال عصبی مانند سروتونین و گاما آمینوبوتیریک اسید را تولید می‌کنند که در حمایت از خلق و خو و عملکرد شناختی ما نقش دارد.
سازوکارهای موجود در روده شامل فعال‌سازی سیستم ایمنی، تغییرات در ساختار روده و التهاب ناشی از آن است که تأثیرات عمده‌ای بر ساختار و عملکرد مغز گذاشته و در نهایت بر رفتار و احساسات ما تأثیرگذار است. به‌طور خلاصه، روده در واقع می‌تواند عنوان مغز دوم بدن را به خود اختصاص دهد.
تأثیر مدیتیشن بر سلامت روده
تمرین‌های مدیتیشن، از جمله مدیتیشن ذهن‌آگاهی و تمرینات تنفسی عمیق، معمولاً منجر به کسب آرامش و تمرکز می‌شوند. در حالی که انواع مختلف مراقبه قرن‌هاست که در فرهنگ‌های شرقی وجود داشته‌اند، این روش‌ها در جوامع غربی نیز به‌طور فزاینده‌ای مورد استقبال قرار گرفته‌اند.
علاوه بر مزایای معنوی که توصیف شده، این تمرینات می‌تواند منجر به تغییرات فیزیولوژیکی مانند کاهش ضربان قلب و فشار خون شود که به نوبه خود می‌تواند به کاهش استرس و افزایش بهزیستی عمومی کمک کند.
استرس به‌عنوان یک عامل تشدیدکننده شناخته‌شده در اختلال عملکرد روده است که بر حرکت روده و کارکرد میکروبیوم‌ها تأثیر می‌گذارد. مدیتیشن، با اثرات آرمش‌بخش خود، می‌تواند با تعدیل تغییرات ناشی از استرس، به بهبود سلامت روده کمک کند، تعادل باکتری‌های روده را بازگرداند، عملکرد روده را بهبود ببخشد و التهاب را کاهش دهد.
تحقیقات جدید بر فواید مثبت تمرین مداوم مدیتیشن برای سلامت روده تأکید می‌کند، به‌طوری که یک برنامه هشت‌روزه مراقبه بر میکروبیوم و سلامت عمومی ۶۴ شرکت‌کننده این پژوهش تأثیر گذاشت و تجزیه و تحلیل طیف‌سنجی جرمی با وضوح بالا نشانگر چربی‌های مختلف خون و چگونگی هضم آن‌ها و اثرات آن بر سلامت جسمی و روانی بود.
سخن پایانی
مسائل روانی و مشکلات عاطفی مزمن می‌توانند به عملکرد دستگاه گوارش و محور وسیع‌تر مغز و روده آسیب برسانند. این وضعیت می‌تواند منجر به تغییر در حرکت روده، افزایش نفوذپذیری روده و تغییرات در میکروبیوتای روده شود و به‌خوبی ارتباطات میان سلامت مغز، روده و اختلالات گوارشی را ثابت می‌کند.
در نتیجه، پیوند پیچیده بین ذهن و روده به آرامی در حال نمایان شدن است. مدیتیشن، از طریق خاصیت‌های آرامش‌بخشی و اضطراب خود، می‌تواند تأثیر مثبتی بر میکروبیوم روده داشته و به یک ابزار امیدوارکننده در مدیریت سلامت روده و مضاعف بر روی طیف وسیعی از علائم دیگر تبدیل شود.