بیماری کبد چرب غیرالکلی ناشی از انباشته شدن چربی در سلولهای کبدی است و این شرایط بیشتر در افرادی که با اختلالات متابولیک دست به گریبان هستند و میزان قند و چربی خون بالاتری دارند، مشاهده میشود. افزون بر این، زمینههای ژنتیکی نیز در بروز این بیماری نقش دارد. در این وضعیت، تری گلیسیریدهای موجود در سلولها به درستی از سلولهای کبدی خارج نمیشوند و در نهایت، با تجمع تدریجی چربیها، فرد دچار کبد چرب غیرالکلی میگردد.
در مراحل ابتدایی، این بیماری قابل درمان است، اما اگر فرد نسبت به این وضعیت بیتوجه باشد یا اقدام به درمان نکند، ممکن است به مرحله «سیروز» و عوارض بدخیم کبدی برسد که در این صورت درمانهای موثر از بین میروند و تنها گزینه باقیمانده، پیوند کبد خواهد بود.
متأسفانه یکی از چالشهای اصلی کبد چرب این است که علائم خاصی ندارد و تنها از طریق آزمایشها یا سونوگرافی میتوان تشخیص داد. با این حال، ممکن است برخی بیماران علامتهایی مانند خستگی و درد در ناحیه فوقانی و سمت راست شکم را تجربه کنند.
حدود ۷۰ درصد از افراد مبتلا به کبد چرب با مسئله اضافه وزن و چاقی درگیر هستند و پیشینهای از قند و چربی خون بالا دارند. بهواقع، افرادی که الگوی غذایی نامناسبی دارند، به ویژه با مصرف زیاد چربیهای اشباع و قندهای ساده و نیز به دلیل فعالیت بدنی کم، بیشتر در معرض ابتلا به کبد چرب قرار دارند.
در حال حاضر هیچ درمان دارویی قطعی برای کبد چرب وجود ندارد و تغییر در سبک زندگی، رویکرد اصلی و پیشگیرانه در مبارزه با این بیماری محسوب میشود. افرادی که با چاقی روبهرو هستند، با کاهش مختصر وزن میتوانند وضعیت خود را بهبود بخشند. تحقیقات مختلف نشان میدهد که کاهش ۵ تا ۱۰ درصدی وزن میتواند منجر به بازگشت آنزیمهای کبدی به سطح طبیعی شود. این افراد میبایست رژیم غذایی خاصی را تحت نظر پزشک دنبال کنند تا به سرعت بهبودی حاصل نموده و از ورود بیماری به مراحل ۲ و ۳ جلوگیری کنند.
در رژیم غذایی این افراد، باید میزان کربوهیدرات (قند) و به ویژه کربوهیدراتهای ساده و همچنین چربیها، به خصوص چربیهای اشباع، کاهش یابد. مبتلایان بهتر است برای تهیه غذا از چربیهای غیراشباع همچون روغنهای مایع و گیاهی مانند روغن زیتون و کانولا بهرهبرند؛ همچنین باید چربیهای قابل مشاهده در گوشت را از بین ببرند و بهویژه توصیه میشود که کمتر از دو بار در هفته گوشت قرمز مصرف کنند و در عوض، میزان فیبر دریافتی خود را افزایش دهند.
فیبر بهطور فراوان در سبزیجات و سبوس غلات موجود است. میوهها نیز منابع خوبی از فیبر محسوب میشوند، ولی به دلیل داشتن قند بالای طبیعی، باید بهاندازه متعادل و حداکثر ۳ واحد در روز و به تناوب مصرف گردند؛ به این ترتیب، بیماران مبتلا به کبد چرب نمیتوانند همزمان ۳ میوه را بخورند، اما مصرف سبزیجات برای آنها آزاد است.
مصرف غلات سبوسدار و نیز استفاده از سبوس بهطور جداگانه در سوپ، کوکو، کتلت و… به این بیماران توصیه میشود. همچنین، گنجاندن مواد غذایی با خواص ضد التهابی نظیر روغن ماهی در رژیم غذایی این افراد میتواند مثبت باشد.
بر اساس اعلام دفتر بهبود تغذیه جامعه، وزارت بهداشت، ورزش و فعالیت بدنی برای افرادی که به کبد چرب مبتلا هستند ضروری است و هر روز باید بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت ورزش کنند. با این سبک زندگی، میزان تجمع چربی در سلولهای کبد کاهش مییابد و به مرور زمان بهبود حاصل میشود.
