دکتر هادی شجاعی، متخصص در زمینه طب فیزیکی، در توضیح گرفتگی عضلانی اظهار داشت که این عارضه به صورت انقباض ناگهانی و غیرقابل کنترل یک یا چند عضله بروز میکند. اگرچه معمولاً این گرفتگیها برای افراد خطرناک نیستند، اما میتوانند ماهیچهها را تحت تأثیر قرار دهند و استفاده از آنها را در زمانهای خاصی دشوار کنند. وی افزود: انجام فعالیتهای طولانی مدت ورزشی یا کارهای فیزیکی سنگین ممکن است باعث بروز این مشکل شود، اما معمولاً میتوان این نوع گرفتگیها را با اقدامات ساده و مراقبتی در منزل مدیریت کرد.
در بیشتر موارد، گرفتگیهای عضلانی در ناحیه پا تجربه میشوند، به ویژه در عضلات ساق پا؛ که این موضوع علاوه بر درد ناگهانی، ممکن است موجب بروز تودهای سفت از بافت ماهیچهای زیر پوست گردد. دکتر شجاعی اشاره کرد که افراط در استفاده از یک ماهیچه، کمآبی بدن، کشیدگی غیر عادی عضله یا حتی طولانی ماندن در یک وضعیت ثابت میتواند منجر به این عارضه شود. هرچند که در برخی از مواقع منبع دقیق ایجاد گرفتگیهای عضلانی مشخص نیست، اما اغلب این موارد خطرناک تلقی نمیشوند.
همچنین تنگی عروق خونی که خون را به پاها میرساند (آرترو اسکلروزیس عروق اندامهای انتهایی) میتواند در حین ورزش، دردهایی مشابه با دردهای ناشی از گرفتگی عضلانی در پا ایجاد کند که معمولاً پس از خاتمه فعالیت بدنی به سرعت برطرف میشود.
همچنین فشردگی اعصاب در ناحیه ستون فقرات (تنگی کانال ستون فقرات کمر) میتواند موجب بروز دردی مشابه با گرفتگی عضلانی در پاها گردد، به طوری که این درد معمولاً پس از پیادهروی طولانی شدت میگیرد. راه رفتن به طور کمی خمیده به جلو میتواند به کاهش شدت علائم کمک کند یا زمان بروز آنها را به تأخیر بیندازد.
همچنین مقادیر اندک از املاح پتاسیم، کلسیم یا منیزیم در رژیم غذایی میتواند بر احساس گرفتگی عضلانی پا تأثیر بگذارد. استفاده از داروهای ادرارآور (دیورتیکها) یا سایر داروهایی که معمولاً برای افزایش جریان خون تجویز میشوند، ممکن است به کاهش این مواد معدنی منجر شود.
افرادی که به دیابت یا اختلالات عصبی، کبد و تیروئید مبتلا هستند، درصد بیشتری از خطر بروز گرفتگیهای عضلانی را دارند. همچنین، افراد سالخورده با کاهش توده عضلانی خود مواجه هستند و این منجر به خستگی آسانتر عضلات میشود که احتمال بروز گرفتگی را افزایش میدهد.
وی اضافه کرد: در زمان بروز گرفتگی عضلات، باید عضله منقبض شده را به آرامی کشیده و منبسط کرد و سپس با ملایمت آن را ماساژ داد تا به حالت اولیه خود بازگردد. برای گرفتگیهای ساق پا باید وزن بدن بر روی پای در حال انقباض قرار گیرد و زانو به آرامی خم شود. شجاعی تصریح کرد: اگر فرد قادر به ایستادن نیست، میتواند در حینی که پای منقبض خود را باز کرده، روی زمین یا صندلی بنشیند و تلاش کند پای آسیب دیده را به سمت سر خود بالا بیاورد، در حالی که پا صاف و مستقیم باقی میماند. این وضعیت میتواند به رفع گرفتگی عضلات در ناحیه عقب ران نیز کمک کند.
این متخصص طب فیزیکی اظهار داشت: برای گرفتگی عضلات چهار سر در قسمت جلوی پا، میتوان از یک صندلی استفاده کرد تا فرد با نشستن محکم بر روی آن، پای آسیبدیدهاش را به سمت باسن خود بکشد.
دوش گرفتن با آب گرم یا قرار دادن جریان آب گرم بر روی عضله منقبض شده هم میتواند تا حدی در کاهش گرفتگی مؤثر باشد، در حالی که ماساژ عضله با یخ به تسکین درد کمک میکند.
