غلامرضا حسن‌زاده رئیس کارگروه داوری علوم زیستی و پزشکی مدال رسول(ص) و استاد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تهران در گفتگو با خبرنگار مهر، ابتدا توضیحی درباره مدال رسول (ص) داد و گفت: این مدال به طرح های تأثیرگذار در حوزه‌های علوم و فناوری پزشکی و زیستی، علوم مهندسی و پایه، علوم رایانه اعطا خواهد شد و دانشمندان جوان کشورهای اسلامی، می‌توانند نامزد دریافت این مدال شوند.
رئیس کارگروه داوری علوم زیستی و پزشکی مدال رسول(ص) ادامه داد: صاحب اثرهای علمی باید توسط شخص ثالث علمی و فناوری شامل دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، انجمن‌ها و مراکز علمی و فناوری برجسته، فرهنگستان های علوم و یا پارک‌های علم و فناوری معرفی شوند.
وی در مورد روند بررسی برگزیده‌ها در کارگروه علوم زیستی و پزشکی توضیح داد و افزود: در پایان فراخوان و پس از دریافت آثار ارسال شده به دبیرخانه مدال، گروهی متشکل از استادان دانشگاه‌های مختلف علوم زیستی و پزشکی برای بررسی پرونده‌ها، جلسات حضوری و برخط را تشکیل دادند.
۵۶ هزار پرونده در دبیرخانه مدال رسوال (ص) بررسی شد
وی ادامه داد: غربالگری اولیه بعد از ۱۶ جلسه انجام و تعداد پرونده‌ها از ۵۶ هزار پرونده به حدود ۲۰ هزار پرونده رسید. همچنین در ادامه با غربالگری دقیق و موشکافانه در یک جلسه حضوری با شرکت تمام اعضای کارگروه ۸ نفر به فهرست کوتاه برگزیده‌ها راه یافتند.
استاد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تهران در توضیح روند غربالگری‌ها گفت: تمام شاخص‌های لازم برای اینکه یک دانشمند از نظر کمّی و کیفی شناخته شود را بررسی کردیم.
وی در پاسخ به این سوال که آیا معیار انتخاب مجموع دستاوردهای دانشمند یا یک دستاورد و مقاله مشخص بوده است، گفت: انتخاب برگزیده مدال رسول(ص) کار دشواری است و مثل جایزه مصطفی(ص) نیست که یک دستاورد بزرگ و اثرگذار معیار انتخاب برگزیده نهایی باشد.
رئیس کارگروه داوری علوم زیستی و پزشکی مدال رسول(ص) توضیح داد: این دانشمندان کمتر از ۴۰ سال سن دارند و تازه روند پژوهشی خود را شروع کرده‌اند. اما معیار ما بیشتر یک دستاورد خوب و کیفی دانشمندان بود، حتی اگر برای نمونه مقاله‌ای که نوشته‌اند سایتیشن (ارجاع) زیادی نداشته باشد ولی مسئله‌ای را از یک جامعه حل کرده باشد.
مهمترین معیارها در انتخاب نهایی دانشمندان جوان برتر
وی در مورد مهمترین معیارها در انتخاب برگزیدگان فهرست نهایی نیز گفت: شاخص های متعدد کمّی و کیفی در علم‌سنجی مثل اچ ایندکس (شاخص اچ) بیشتر در غربالگری اولیه مطرح بود. همچنین در مراحل بعدی اصل مقالات و کارهایی که افراد انجام داده بودند، پتنت‌ها (ثبت اختراع‌ها) را بررسی کردیم.
پاسخگویی اجتماعی و اثرگذاری فرد از معیارهای مهم در انتخاب
حسن‌زاده در توضیح اهمیت اثرگذاری ملموس دستاوردهای دانشمندان برای برگزیده شدن در مدال رسول(ص) افزود: یکی از ویژگی‌های ضروری دانشگاه‌ها پاسخگویی اجتماعی است و هر دانشمندی باید پاسخگوی جامعه خود و جامعه بشری باشد. بنابراین ما معیارهایی مثل پاسخگویی اجتماعی و اثرگذاری فرد را دقیق در نظر گرفتیم. هر کار علمی یک ورودی وخروجی دارد؛ ولی مهمترین نکته تأثیر آن است که چقدر بر جامعه تأثیر دارد و می‌تواند مشکلات جامعه را حل کند.
استاد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تهران در مورد مجموع پرونده‌های رسیده به دبیرخانه در مدال رسول(ص) نیز گفت: خیلی افراد خوبی انتخاب شده بودند و انتخاب اولیه خوب بود. نگاه ما در انتخاب برگزیده معطوف به کشور خاصی نبوده و هدف این است که هر فردی در کشورهای اسلامی که واقعاً شایسته است برگزیده این مدال شود.
نگاهی به مدال رسول(ص)
،مدال رسول (دانشمند جوان) نماد شایستگی و برتری علمی جوانان نخبه جهان اسلام است که با حرکت بر لبه علم، پیشران جهش‌های علم و فناوری به منظور بهبود کیفیت زندگی بشریت هستند.
این مدال به آثاری نوآورانه در مرزهای دانش تعلق می‌گیرد که توسط دانشمندان جوان در حوزه‌های علم و فناوری ارائه شده و زمینه‌ساز بهبود زندگی بشریت باشد.
مدال رسول(ص) برای دانشمندان زیر ۴۰ سال ساکن کشورهای اسلامی آذرماه گذشته فراخوان داد و نهادها یا شخصیت‌های علمی تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۳۰ دی ۱۴۰۴) فرصت داشتند نامزدهای خود را برای این مدال معرفی کنند.
مدال رسول(ص) با وقف جایزه نقدی برگزیدگان دوره‌های مختلف جایزه مصطفی(ص)؛ یعنی پروفسور اوگور شاهین، امید فرخ‌زاد و وهاب میررکنی برگزیدگان به ترتیب سال‌های ۲۰۱۹، ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵ (۱۳۹۸، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۴) شکل گرفت و اولین دوره آن با نام مدال دانشمندان جوان سال ۱۴۰۴ و همزمان با ششمین دوره جایزه مصطفی(ص) برگزار شد.
مبنای سن ۴۰ سال، پایان سالی است که این مدال اهدا خواهد شد؛ یعنی سال ۲۰۲۶ و دانشمندان متولد سال ۱۹۸۷ و بعد از آن شرایط سنی نامزد شدن در این مدال را دارند. این جایزه غیر از مدال و لوح تقدیر شامل ۱۰ هزار دلار مبلغ نقدی برای برگزیدگان است.