اضافه وزن و چاقی در عصر حاضر به طور فزاینده‌ای رو به افزایش است. افرادی که با اضافه وزن دست و پنجه نرم می‌کنند، برای دستیابی به کنترل وزن و کاهش آن، باید به یک رژیم غذایی علمی و جامع پایبند باشند تا از بازگشت وزن کاسته‌شده جلوگیری کنند. برای رسیدن به این هدف، رعایت نکات زیر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است:
اخذ رژیم‌های غذایی علمی و اصولی از مشاوران تغذیه بسیار حائز اهمیت است. رژیم‌های نادرست و خودسرانه که در آن‌ها محدودیت‌های زیادی به نان، برنج، بیسکویت، کیک و شیرینی داده می‌شود، تنها موجب کاسته شدن آب بدن می‌گردد و نه چربی.
کاهش آب بدن به‌سرعت و سهولت انجام می‌شود و در ابتدا فرد تصور می‌کند که کاهش وزنی واقعی اتفاق افتاده است، در حالی‌که این افت به‌سرعت به حالت اولیه برمی‌گردد. به‌طور معمول، عود مجدد وزن از این طریق صورت می‌گیرد.
کاهش آب بدن در رژیم‌های کاهش وزن می‌تواند اختلالات متعددی در سیستم عصبی، پوست و مو ایجاد کند. بنابراین، با توجه به اینکه چربی بدن عامل اصلی چاقی است و نه آب، لازم است که در روند درمان، چربی بدن کاهش یابد و نه آب.
در یک برنامه غذایی علمی و اصولی، نوع غذای مصرفی چندان اهمیتی ندارد. از این رو، رژیم‌هایی که در آن‌ها برنامه روزانه‌ای برای غذا خوردن مشخص می‌شود و از افراد خواسته می‌شود تا هر روز غذایی معین را مصرف کنند، از نظر علمی معتبر نیستند.
در این گونه رژیم‌ها، فرد مجبور می‌شود که غذای خاصی را در طول روز مصرف کند و این الزام به‌مرور موجب آزار او می‌گردد؛ به همین خاطر، معمولاً این نوع رژیم‌ها طول عمر طولانی ندارند و فرد از آن دلسرد شده و آن را ترک می‌کند.
در رژیم‌های غذایی کارشناسی، متخصص تغذیه نباید فرد را ملزم به خوردن غذای خاصی در یک روز مشخص کند، بلکه باید بر اساس تنوع غذایی مورد علاقه فرد، برنامه غذایی را طراحی نماید تا فرد بتواند هر روز غذایی را که می‌خواهد، تناول کند و بدین ترتیب، از رژیم خسته نشود.
در یک برنامه غذایی علمی، نیازی به مراجعه هفتگی برای تغییر رژیم وجود ندارد. افرادی که بیماران را هر دو هفته一次 به تغییر رژیم دعوت می‌کنند، غالباً هدفشان کسب سود است و نه سلامت بیمار.
از نظر علمی، بیماران باید هر ماه با توجه به کاهش وزن انجام‌شده، تحت نظر متخصصان تغذیه برنامه غذایی خود را تغییر دهند. از این‌رو، مراجعه هفتگی و صرف هزینه‌های زیاد در فرآیند کاهش وزن علمی از اهمیت چندانی برخوردار نیست.
رژیم‌های غذایی پروتئینی که شامل مقادیر زیاد تخم‌مرغ، انواع گوشت‌ها، حبوبات و افشره‌های لبنی هستند، به دلیل تسریع در دفع آب بدن، موجب کاهش سریع وزن می‌شوند.
افراد ناآگاه با تجویز چنین برنامه‌های غذایی سعی در جلب توجه بیماران از طریق سرعت کاهش وزن دارند، درحالی‌که این کاهش وزن تنها به دلیل کاهش آب بدن به وقوع می‌پیوندد و نه چربی، و معمولاً این وزن به راحتی به حالت اولیه برمی‌گردد و به‌ویژه ممکن است فرد پس از بازگشت، وزنی بیشتر از وزن اولیه به‌دست آورد.