زبان بومی، عامل پرورش کودک و پاسداری از هویت‌ها

گاهی والدین از آموزش زبان مادری به فرزندشان خودداری می‌کنند، زیرا نگرانند که لهجه او ممکن است باعث تمسخر در محافل مدرسه و جامعه شود. مستندات نشان می‌دهند که این رویه نه تنها به مرگ زبان مادری منجر می‌شود، بلکه لهجه‌ها و فرهنگ‌های نزدیک به آن را نیز به نابودی می‌کشاند. هر زبان خود دارای ویژگی‌ها و توانمندی‌های خاصی است که تنها به خود آن زبان تعلق دارد. 

بزرگ‌ترین مزیت دو زبانه بودن در برخی استان‌ها ایران است

دکتر نجم‌الدین جباری، استاد دانشگاه کردستان در مورد اهمیت زبان مادری توضیح داد: والدینی که زبان مادری را به‌عنوان زبان دوم کودک خود معرفی می‌کنند، در واقع ممکن است فرصت‌های شکوفایی فرزندشان را محدود کنند. این تفکر که فرزند باید در محیط‌های رسمی بدون لهجه صحبت کند، درست نیست. 

او ادامه داد: هر زبان ویژگی‌های خاص خود را دارد و واج‌های هر زبان منحصربه‌فرد است. قابلیت‌های هر زبان به‌ویژه توانایی تعامل زبان کردی با زبان رسمی کشور، عربی و دیگر زبان‌های اروپایی، نشان‌دهنده قدرت این زبان‌هاست. 

این استاد دانشگاه اضافه کرد: با اندکی دقت در گفتگوها می‌توان دریافت که واج‌های موجود در زبان کردی همچنان در زبان‌های عربی و انگلیسی قابل مشاهده‌اند. کودکی که در محیطی که زبان خود را به‌خوبی تلفظ می‌کند، بزرگ می‌شود، به راحتی می‌تواند این واج‌ها را به زبان آورد. 

جباری بر این باور است که دو زبانه بودن در برخی استان‌ها، یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های کشور به شمار می‌رود. زبان‌ها و فرهنگ‌های متنوع در این سرزمین همانند ستون فقرات کشور هستند و نابودی هر یک از آن‌ها به معنای تضعیف فرهنگ عمومی جامعه خواهد بود. 

تغییر زبان‌ها به معنی از بین بردن اصالت‌هاست

او افزود: تغییر یا نابودی زبان‌های این سرزمین، به معنای از بین بردن اصالت‌هاست و این، مهم‌ترین سلاح هر کشوری در برابر تهاجمات فرهنگی محسوب می‌شود. 

جباری در بحث روانشناسی کودک و آموزش گفت: اهمیت زبان مادری در شکل‌دهی شخصیت کودک بسیار بالاست. کودکی که با زبان مادری خود ارتباط برقرار می‌کند، می‌تواند بهتر و عمیق‌تر دنیای اطرافش را بشناسد و این شانس پیشرفت او را در جامعه افزایش می‌دهد. 

او تاکید کرد: نادیده گرفتن زبان مادری حرکت نادرستی است، زیرا در سایه زبان رسمی، فرصت رشد و پیشرفت برای آن‌ها محدود خواهد بود و به‌راحتی در معرض فراموشی قرار خواهند گرفت. 

جباری افزود: زبان پدیده‌ای است که شخصیت انسان را شکل می‌دهد و آنچه می‌فهمیم، اندیشیده و انجام می‌دهیم، در قالب قواعد زبانی جا می‌گیرد. 

او همچنین به اقدامات انجمن‌های خودگردان و مردمی اشاره کرد که سال‌هاست آموزش زبان مادری را به‌صورت رایگان انجام می‌دهند و این تلاش‌ها ارزشمند است، اما اقدام اصلی که باید دولت برای رسمیت دادن به این کار انجام دهد، بسیار اهمیت دارد. 

آموزش به زبان مادری، مانع از پیشرفت زبان فارسی نمی‌شود

جباری بر این باور است که آموزش به زبان مادری در اقصی نقاط ایران هیچ‌گونه مانعی برای رشد و شکوفایی زبان فارسی ایجاد نخواهد کرد، بلکه به نوعی بال پرواز و عامل رونق فرهنگ و تمدن این سرزمین خواهد بود. بزرگترین کمبود در حال حاضر آموزش است که باید با تصمیمات جسورانه‌ای اساسی عملیاتی شود و به این ترتیب، آرامش بیشتری در جامعه برقرار خواهد شد. 

او توضیح داد: باید بر اساس توصیه‌های متخصصان آموزشی حرکت کنیم و آن هم آموزش به زبان مادری کودک است. این شکل آموزش موجب رشد شخصیت و تقویت هوش هیجانی کودک می‌شود و خیال را که تا سن ۱۳ سالگی شکوفا می‌شود، بارور می‌سازد. همین خیال به عنوان محرک دیگر استعدادهای کودک عمل می‌کند و مقدمات پیشرفت‌های آتی او را در سن بلوغ فراهم می‌سازد. مطابق با تحلیل متخصصان آموزش، کودکان باید تا سن ۱۳ سالگی به زبان مادری تحصیل کنند و پس از آن به تدریس زبان‌های دوم، از جمله زبان رسمی پرداخته شود.