به استناد آمارهای رسمی در حوزه ساخت و ساز، بدون در نظر گرفتن قیمت زمین، تقریباً ۵۲.۸ درصد از هزینه تولید مسکن به مصالح ساختمانی تعلق دارد که از این میزان، فولاد و سیمان به‌تنهایی ۱۶.۴ درصد را شامل می‌شوند.
طبق آخرین برآوردهای وزارت راه و شهرسازی، هزینه تولید یک متر مربع زیربنای مسکونی، بدون احتساب قیمت زمین، برابر با ۹ میلیون و ۸۰۷ هزار تومان می‌باشد. بالاترین بخش این هزینه به مصالح ساختمانی با سهم ۵۲.۸ درصد اختصاص دارد و پس از آن، هزینه‌های غیر ساختمانی شامل بیمه، مالیات، پروانه و خدمات مهندسی به میزان ۲۴.۵ درصد و همچنین هزینه دستمزد با سهم ۲۲.۶ درصد قرار دارند.
در تولید مسکن در کلان‌شهرها و مناطق مرفه، بخش عمده‌ای از هزینه‌های ساخت به زمین مربوط می‌شود که در برخی موارد سهم آن به بالای ۸۰ درصد می‌رسد؛ اما در نهضت ملی مسکن که در مراحل اولیه، هزینه زمین حذف شده، ساخت و ساز بر اساس نهاده‌های تولید محاسبه می‌گردد.
با توجه به این آمارها، در صورتی که زمین دارید و قصد ساخت مسکن به‌صورت خودمالکی یا مشارکتی را دارید، لازم است بدانید که در شرایط کنونی، حداقل هزینه برای ساخت هر متر مربع زیربنای مسکونی استاندارد ۹ میلیون و ۸۰۷ هزار تومان می‌باشد و به ازای هر متر مربع، باید ۵ میلیون و ۱۸۰ هزار تومان برای خرید مصالح هزینه کنید.
بر اساس این برآورد، برای ساخت یک واحد ۱۰۰ متری، هزینه پایه به ۵۱۸ میلیون تومان خواهد رسید که از این مبلغ، ۲۶ میلیون تومان به سیمان، ۱۳۵ میلیون تومان به فولاد شامل میلگرد و دیگر مصنوعات فولادی و ۳۵۷ میلیون تومان به سایر مصالح و مواد اولیه همچون کاشی، سرامیک، گچ، ایزوگام، چوب، تجهیزات و یراق‌آلات اختصاص دارد.
طبق اعلام وزارت راه و شهرسازی، در صورتی که قیمت فولاد و سیمان با خروج از بورس کالا ۲۵ درصد کاهش یابد، صرف نظر از صحیح بودن یا نبودن این پیشنهاد، هزینه ساخت به میزان ۱۲.۳ درصد کاهش خواهد یافت و در صورتی که تمام سیمان و فولاد مورد نیاز برای تولید ساختمان به صورت رایگان تامین شود، هزینه ساخت ۱۶.۴ درصد کاهش می‌یابد.
بعد از بررسی هزینه‌های مصالح ساختمانی، بیشترین سهم از هزینه‌های تولید مسکن نیز به هزینه‌های غیر ساختمانی شامل بیمه، مالیات، عوارض، پروانه و خدمات مهندسی و سود پیمانکار تعلق دارد که کل این بخش ۲۴.۵ درصد معادل ۲.۴ میلیون تومان برای هر متر مربع زیربناست.
در این پروسه، اگر خود شما به عنوان سازنده عمل کنید، ۷.۵ درصد از هزینه ساخت که معادل با ۷۴۰ هزار تومان برای هر متر است، به عنوان سود پیمانکار به خود شما تعلق می‌گیرد. با این حال، در ساخت یک واحد ۱۰۰ متری، ۷۴ میلیون تومان از هزینه‌های شما که در واقع سود پیمانکار است، حذف خواهد شد؛ اما هنوز باید برای هر متر مربع ۷۲۵ هزار تومان به‌عنوان بیمه کارگر و پیمانکار و ۶۶۸ هزار تومان به‌عنوان مالیات ساخت و ارزش‌افزوده بپردازید و همچنین باید ۲۷۴ هزار تومان برای هزینه‌های عمومی نظیر پروانه و خدمات مهندسی کنار بگذارید.
البته این ارقام به‌منظور ساخت مسکن متعارف و به‌صورت میانگین محاسبه شده و بدیهی است که با تغییر کیفیت مصالح، افزایش یا کاهش امکانات، ساخت و ارتفاع ساختمان یا ایجاد ویلا با فضای سبز، این هزینه‌ها متغیر خواهد بود؛ اما حداقل هزینه ساخت، بدون در نظر گرفتن هزینه‌های تأمین و آماده‌سازی زمین، در حوالی ۹ میلیون و ۸۰۷ هزار تومان باقی می‌ماند.
این میزان در ابتدای طرح اقدام ملی مسکن در سال ۱۳۹۸ به مقدار ۲.۳ میلیون تومان بود که به‌تدریج با افزایش تورم نهاده‌های ساختمانی و افزایش دستمزدها به این سطح رسیده است؛ با این وجود، از نظر سازندگان بخش خصوصی، هزینه‌های واقعی برای ساخت مسکن، بدون در نظر گرفتن هزینه خواب سرمایه، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بیش از ارقام رسمی برآورد می‌شود و سازندگان خود مالک یا مشارکتی باید این موضوع را نیز در نظر داشته باشند.