بریتانیا، فرانسه و آلمان با ارائه پیشنویسی از یک قطعنامه به ۳۵ کشور عضو شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به دنبال افزایش فشار بر ایران هستند.
این پیشنویس از ایران میخواهد که منشا مواد اورانیوم یافتشده در مکانهای اعلامنشده را مشخص کرده و نیز به توضیح درباره مواردی مانند جلوگیری از ورود بازرسان آژانس بپردازد.
همچنین از تهران درخواست شده است که بدون تأخیر در کلیه زمینهها با آژانس همکاری نماید و در صورت لزوم اجازه نمونهبرداری از سایتها را به ماموران این نهاد بدهد.
این متن جدید به چالشهای موجود از جمله ممانعت ایران از حضور بسیاری از کارشناسان ارشد غنیسازی اورانیوم آژانس در تیم بازرسی اخیر اشاره دارد. در این بیانیه به ایران تأکید شده است که باید در تصمیمات خود تجدید نظر کند و توافق مشترک مارس ۲۰۲۳ با آژانس را در زمینه همکاری عملیاتی رعایت نماید. بهطور خاص، شورای حکام از ایران میخواهد که همکاری مناسبی با آژانس داشته باشد و اقدامات فوری و ضروری را طبق خواستههای قطعنامه نوامبر ۲۰۲۲ این شورا که به حل و فصل مسائل پادمانی ذخیرهشده از سال ۲۰۱۹ مربوط میشود، انجام دهد.
در متن این قطعنامه آمده است که در صورت عدم همکاری ایران، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، میتواند گزارشی «جامع» تهیه کند که منجر به افزایش فشار بر تهران خواهد شد. آخرین باری که قطعنامه مشابهی علیه تهران در آژانس به تصویب رسید، ۱۸ ماه پیش بود و آن قطعنامه از ایران میخواست تا بهسرعت در خصوص سایتهای مرتبط با اورانیوم با منشأ نامعلوم همکاری کند.
پس از آن قطعنامه، تعداد سایتهای مشکلزا از ۳ به ۲ مورد کاهش یافته، اما ایران هنوز توضیحی در خصوص منبع مواد غنیشده از این مکانها نداده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی این موارد را بهعنوان «مسائل پادمانی باقیمانده» توصیف میکند.
شورای حکام که شامل نمایندگانی از ۳۵ کشور است، هر سه ماه یکبار تشکیل جلسه میدهد و به عنوان یکی از دو نهاد اصلی سیاستگذاری آژانس بینالمللی انرژی اتمی عمل میکند. نهاد دیگر این آژانس تنها یک بار در سال جلسه دارد. بر اساس گزارشها، بریتانیا، فرانسه و آلمان که به عنوان «تروئیکای اروپایی» شناخته میشوند، این قطعنامه را با وجود مخالفت آمریکا در میان دیگر اعضا توزیع کردهاند.
دولت جو بایدن از این بابت نگران است که تصویب این قطعنامه ممکن است ایران را به افزایش فعالیتهای هستهایاش سوق دهد و تنشها را در آستانه انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده تشدید کند. دیپلماتها میگویند که این سه کشور اروپایی در مقابل استدلال میکنند که ادامه عدم همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و پیشرفت در برنامه هستهای تهران، الزام به صدور چنین قطعنامهای را توجیه میکند.
کارشناسان بر این باورند که این قطعنامه به راحتی از میان اعضای شورای حکام عبور خواهد کرد، چرا که اگر تروئیکای اروپایی در این خصوص مطمئن نبود، پیشنویس حتی به مرحله توزیع در دبیرخانه آژانس نمیرسید. تنها روسیه و چین به این قطعنامه جدید علیه ایران اعتراض کردهاند. براساس گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران در حال غنیسازی اورانیوم با خلوص ۶۰ درصد، که نزدیک به ۹۰ درصد مورد نیاز برای مواد تسلیحاتی است، است و به میزان کافی مواد غنیشده برای تولید «سه بمب هستهای» جمعآوری کرده است.
قدرتهای غربی بیان میکنند که هیچ دلیل معتبری برای غنیسازی به این سطح در چارچوب غیرنظامی وجود ندارد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی تصریح کرده است که هیچ کشور دیگری بدون تولید سلاح هستهای به این طریق اقدام نکرده است. در عوض، ایران تأکید میکند که اهداف آن «کاملاً صلحآمیز» است.
