بسیاری از افراد از وجود بقایای شیمیایی و آلودگیهایی نظیر میکروپلاستیکها در مصرف غذاهای خود مطلع هستند، اما کمتر به این موضوع پرداخته میشود که وعدههای غذایی ما معمولاً شامل سموم طبیعی نیز میباشند.
این سموم ترکیبات شیمیایی هستند که گیاهان به منظور محافظت از خود در برابر آفات و میکروارگانیسمها تولید میکنند. غذاهایی مانند لوبیا و سیبزمینی نمونههای رایجی از این دسته سموم طبیعی محسوب میشوند.
بر اساس نتایج مطالعهای که بهتازگی توسط موسسه فدرال آلمان در زمینه ارزیابی ریسک (BfR) انجام شد، آگاهی عمومی در خصوص این سموم گیاهی واضح است و تنها حدود ۴۷ درصد از شرکتکنندگان نسبت به وجود این سموم اطلاعات دارند.
علاوه بر این، در حالی که آلودگیهای مصنوعی شامل بقایای محصولات حفاظتی و دیگر آلودگیهایی مانند فلزات سنگین به ترتیب ۶۳ درصد و ۶۲ درصد از پاسخدهندگان را نگران کردهاند، تنها ۲۷ درصد نسبت به سموم طبیعی ابراز نگرانی کردهاند.
پروفسور آندریاس هنسل، مدیر این موسسه، نکته کلیدی این نظرسنجی را مورد توجه قرار داد و اظهار داشت که افراد معمولاً خطرات طبیعی را نادیده میگیرند، در حالی که خطرات ناشی از منابع مصنوعی بیش از حد مورد توجه قرار میگیرد. این موضوع به شکاف قابل توجهی در ادراک و فهم عمومی از ایمنی مواد غذایی اشاره دارد.
این نظرسنجی همچنین به بررسی میزان مصرف مواد غذایی خام گیاهی پرداخت، که گهگاه منبع سموم طبیعی میباشند؛ حدود ۳۴ درصد از شرکتکنندگان بهطور مرتب این نوع غذاها را مصرف میکنند، ۴۵ درصد گاهی اوقات یا به ندرت و ۱۹ درصد از آنها به کمتری یا اصلاً این مواد غذایی را مصرف نمیکنند.
زمانی که از آنها خواسته شد غذاهای حاوی سموم طبیعی را بدون هیچ اولویتی نام ببرند، ۱۵ درصد از پاسخدهندگان در ابتدا به سیب زمینی اشاره کردند. سپس گوجهفرنگی و لوبیا خام به ترتیب با ۹ درصد و قارچ با ۵ درصد نام برده شدند.
با وجود رایج بودن این مواد غذایی در برنامههای غذایی، بیش از نیمی از پاسخدهندگان (۵۳ درصد) اذعان داشتند که اطلاعاتی در مورد سموم گیاهی ندارند و تنها بخش اندکی (هشت درصد) احساس کردند که از این سموم آگاه هستند.
اصطلاحات «بقایای» و «آلودگیها» غالباً در مباحث مربوط به ایمنی مواد غذایی بهطور نادرست جابجا میشوند. بقایای به مقادیر کم از مواد باقیمانده محصولات غذایی مانند میوهها، سبزیجات یا غلات اشاره دارد که بعد از مصرف باقی میمانند. در عوض، آلودگیها موادی ناخواستهاند که بهطور اتفاقی یا بهواسطهی فعالیتهای انسانی به غذا وارد میشوند و ممکن است برای سلامتی آسیب رسان باشند.
محققان این مطالعه همچنین به موضوع کپک در غذا پرداختهاند که خودش نگرانی مرتبط با وجود سموم طبیعی در مواد غذایی است. سموم ناشی از کپک، حتی در مقادیر کم، هم برای انسان و هم برای حیوانات زیانآورند. بهعنوان مثال، مربای کپکزده باید کاملاً دور انداخته شود، با این حال ۲۵ درصد از پاسخدهندگان اعتراف کردند که تنها قسمت کپکزده را حذف کرده و بقیه را مصرف کردهاند.
بهطور مشابه، زمانی که با انواع توتهای کپکزده مواجه بودند، در مورد میوههای آسیبدیده همین رفتار وجود داشت و ۶۰ درصد از پاسخدهندگان اعلام کردند که اطراف آنها را برای مصرف بیخطر میپندارند.
این نتایج ضرورت آموزش بهتر عمومی و انتشار اطلاعات در مورد وجود و خطرات سموم طبیعی در غذاها را تأکید میکند. درک این خطرات برای اتخاذ تصمیمات آگاهانه در زمینه ایمنی و سلامت مواد غذایی امری حیاتی است.
