در حالی که یکی از شرکت‌های فعال در زمینه تولید داروهای بیوتکنولوژی، ۶۰ درصد از سهم صادرات دارویی کشور را به‌عهده دارد و محصولات خود را به ۳۲ مقصد مختلف ارسال می‌کند، به‌دلیل فقدان ارتباطات بانکی، حتی بانک‌های برخی کشورها که با ایران روابط دوستانه‌ای دارند، از همکاری با این شرکت خودداری کرده‌اند. بنابراین، این شرکت بازار ۲۰ میلیون دلاری دارویی یکی از کشورهای هدف را از دست داده و از آغاز سال جاری هیچ صادراتی به آن کشور نداشته است.
«ملیتاید» (لیراگلوتاید) به‌منظور کاهش قند خون (گلوکز) در کودکان بالای ۱۰ سال و بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و همچنین کاهش خطر وقوع حوادث قلبی-عروقی، از جمله سکته قلبی و سکته مغزی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی-عروقی تجویز می‌شود.
«تیالیا» (افلیبرسپت) به‌صورت محلول تزریقی (برای تزریق درون‌چشمی) به‌منظور درمان برخی اختلالات چشمی از جمله دژنراسیون ماکولا به‌دنبال افزایش سن، ادم و التهاب ماکولا ناشی از دیابت و همچنین رتینوپاتی دیابتی استفاده می‌شود.
«سینوپار» (تری پاراتاید) به‌منظور تحریک فرآیند ساخت استخوان، افزایش تراکم مواد معدنی استخوان و تقویت استحکام استخوان مورد استفاده قرار می‌گیرد و همچنین موجب کاهش خطر شکستگی در ستون فقرات و سایر استخوان‌ها در زنان یائسه مبتلا به پوکی استخوان می‌شود.
«سینورا» (آدالیمومب) به‌عنوان درمانی برای کاهش علائم و نشانه‌های بیماری آرتریت روماتوئید، جلوگیری از تخریب ساختاری و بهبود کارایی فیزیکی و جسمی در بیماران بزرگسال با آرتریت روماتوئید متوسط تا شدید تجویز می‌گردد.
«سیناتروپین» (سوماتروپین یا هورمون رشد) برای تأمین هورمون رشد در کودکان و بزرگسالان با کمبود هورمون رشد، تأمین هورمون رشد در کودکان دارای قد کوتاه مبتلا به سندرم ترنر و همچنین در بیماران خردسال مبتلا به نارسایی مزمن کلیه برای رشد مناسب استفاده می‌شود.
«سینال-اف» (فولیتروپین آلفا) با هدف تحریک تخمک‌گذاری در بانوانی که حتی با مصرف کلومیفن به این نتیجه نمی‌رسند، به‌عنوان القاء بلوغ فولیکول و رشد تخمک و تحریک تولید اسپرم عمل می‌نماید.
این‌ها تنها نمونه‌ای از مجموعه‌ای از داروهای های‌تک بیوتکنولوژیکی است که از سوی محققان و فناوران یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان تولید می‌شود. این شرکت در حال حاضر ۶۰ درصد از صادرات دارویی کشور را به عهده دارد و به بیش از ۳۰ کشور محصولات خود را صادر می‌کند. اما تاکنون در شرایط پیچیده تحریم‌ها قرار گرفته، به‌طوری‌که برخی بانک‌های کشورهای دوست نیز به‌دلیل عدم توانایی در ارتباطات بانکی ایران با نظام بانکی جهانی، از پرداخت وجوه این شرکت سر باز می‌زنند.
در سال ۱۴۰۱، این گروه دارویی نه تنها از خروج ۲.۷ میلیارد دلار ارز از کشور جلوگیری کرد، بلکه با سهم ۶۰ درصدی از سبد صادرات دارویی ایران و صادرات به ۳۲ کشور، ارزآوری قابل توجهی نیز برای ایران به ارمغان آورده است.
فریدون مهبودی، بنیانگذار این شرکت دانش‌بنیان در حوزه دارویی، اظهار داشت: این گروه دارویی دارای مجموعه‌ای متنوع از محصولات، از جمله چندین داروی ضد سرطان با اثربخشی بالا در درمان انواع سرطان‌ها است. یکی از این داروها، پرتوزومب است؛ این ماده یک مونوکلونال آنتی‌بادی است که به‌طور خاص گیرنده پروتئین HER۲ را مهار می‌کند. HER۲ در سطح تعداد زیادی از سلول‌های سرطانی مشاهده می‌شود و مهار آن به توقف رشد سلولی و در نهایت آپوپتوز سلول‌های سرطانی منجر می‌شود.
او تاکید کرد که این دارو به‌خصوص در مراحل اولیه سرطان پستان HER۲ مثبت و متاستاتیک تجویز می‌گردد و افزود: پگاژن، یکی دیگر از محصولات تولیدی این گروه است که با هدف کاهش خطر عفونت در بیمارانی که تحت شیمی‌درمانی سرکوب‌کننده مغز استخوان هستند، استفاده می‌شود، زیرا این بیماران در خطر ابتلا به تب قرار دارند.
مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان، داروی «پمبرولیزومب» را نیز برای درمان انواع خاصی از سرطان‌ها توصیف کرد که در درمان سرطان پوست (ملانوم و کارسینوم سلول مرکل)، ریه، سر و گردن، انواع خاصی از لنفوم (هوچکین و سلول-B بزرگ)، کلیه، مثانه و مجاری ادراری، روده، کبد، پستان، دهانه رحم و همچنین سرطان‌های پیشرفته معده و مری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مهبودی همچنین به تولید واکسن پاپیلومای ۴ ظرفیتی اشاره کرد و گفت: فاکتور ۸ نیز برای درمان بیماران هموفیلی از دیگر محصولات این شرکت به حساب می‌آید.
وی در مورد صادرات محصولات تولیدی این شرکت تأکید کرد که حدود ۶۰ درصد از داروهای صادراتی کشور به واسطه این شرکت انجام می‌شود و کشورهای مقصد صادرات شامل روسیه، ترکیه، عراق، سوریه، آرژانتین، پرو و کشورهای امریکای لاتین بوده است.
بنیانگذار این شرکت یادآور شد که عمده داروهای صادراتی این شرکت شامل داروهای ضد سرطان و محصولات مرتبط با درمان بیماری MS می‌باشد. داروهای «آلتبرل» برای بیماری‌های خود ایمنی و «آدالیمومب» نیز از دیگر اقلام صادراتی ما به شمار می‌رود.
به گفته وی، «آدالیمومب» یک سرنگ از پیش پر شده حاوی ۴۰ میلی‌گرم آدالیمومب در ۰.۸ میلی‌لیتر است که برای کاهش علائم و نشانه‌های بیماری آرتریت روماتوئید و همچنین جلوگیری از پیشرفت تخریب ساختاری و ارتقاء عملکرد جسمی و فیزیکی در بزرگسالان مبتلا به آرتریت روماتوئید متوسط تا شدید تجویز می‌شود.
او اظهار داشت که عمده صادرات این شرکت مربوط به داروهای بیوتکنولوژی است و رقبای ما در تولید این داروها شامل چند کشور صنعتی پیشرفته بوده‌اند که اخیرا هند نیز به آن‌ها اضافه شده است. داروهای بیوتکنولوژی ما از نظر کیفیت و هزینه در رقابت با این کشورها قرار دارند.
مهبودی به چالش‌های موجود در صادرات شرکت‌های دانش‌بنیان اشاره کرده و گفت: بزرگ‌ترین چالش ما در این زمینه ارتباطات بانکی است. در صورتی که این مسأله حل شود، صادرات داروهای بیوتکنولوژی ایران احتمالاً به بیش از ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار در سال خواهد رسید و این ارتباطات بانکی برای ما از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ چرا که داروهای بیوتکنولوژی به هیچ وجه از طریق کشورهای واسط نمی‌توانند صادر شوند.
این محقق در زمینه بیوتکنولوژی به فقدان ارتباطات بانکی اشاره کرد و افزود: این مشکل باعث ایجاد اختلال در انتقال پول مخصوصا در همکاری با کشورهایی مانند عراق شده است. این چالش به اندازه‌ای جدی است که حتی سوریه به ما اعلام کرده که به‌علت تحریم‌های بانکی، نمی‌تواند در همکاری با ما اقدام کند و این موضوع موجب شده که پول حاصل از صادرات به این کشور به مدت چهار سال در آنجا باقی بماند.
مهبودی تمام این عوامل را منجر به تصمیم شرکت برای ترک بازار صادراتی ۱۵ تا ۲۰ میلیون دلاری سوریه دانسته و گفت که از آن زمان، به‌دلیل عدم انتقال پول از این کشور، دیگر نیازی به ادامه همکاری نبوده است.
او، رفع تعهد ارزی را نیز از دیگر چالش‌های صادراتی شرکت‌های دانش‌بنیان عنوان کرده و افزود: زمان بارگذاری تعهد ارزی از ۶ ماه به یک سال افزایش یافته، در حالی که وجوه صادراتی ما باز نمی‌گردد و ما با مشکلاتی در این زمینه مواجه هستیم.
وی در مورد نحوه صادرات این شرکت به کشورهای مقصد اظهار داشت که ما در زمینه انتقال فناوری به کشورهای روسیه، ترکیه و آرژانتین اقدام کرده و به برخی کشورها نیز صادرات دارو داشته‌ایم، اما در هر دو مورد با مشکل انتقال پول رو به رو بوده‌ایم.
مهبودی با تأکید بر این موضوع که از یک سو صادرات انجام می‌شود و از سوی دیگر ما موظف به پاسخگویی به دولت هستیم، به چالش‌های موجود پرداخته است.