تحقیقات علمی نشان میدهد که یک شهابسنگ بزرگ که نخستین بار در سال ۲۰۱۴ شناسایی شد، به وقوع سونامیای بسیار شگرف منجر گردید که در مقایسه با هر سونامی دیگری که بشریت تا کنون تجربه کرده، در ابعاد بیشتری بروز پیدا کرده است و دمای آبها به حدی بالا رفت که به جوش آمدن آنها منجر شد.
این شهابسنگ، که از نظر اندازه بینهایت بزرگتر از شهابسنگی است که موجب انقراض دایناسورها شد، حدود سه میلیارد سال پیش به زمین برخورد کرد. این واقعه در زمانهایی رخ داد که سیاره ما هنوز به مرحله تکامل اولیه خود رسیده بود.
تیم پژوهشی با استفاده از چکشهای سنگین به محل این برخورد در آفریقای جنوبی سفر کردند تا با جدا کردن تکههای سنگی، اطلاعات بیشتری درباره چگونگی وقوع این برخورد به دست آورند.
این گروه موفق به کشف شواهدی شد که بیانگر این است که برخورد سنگهای آسمانی نه تنها ویرانی به همراه نداشت، بلکه به عاملی برای رشد حیات در مراحل نخستین زندگی روی کره زمین تبدیل شد.
پروفسور نادیا درابون از دانشگاه هاروارد، نویسنده اصلی این مطالعه تازه، میگوید: «ما از مدتها پیش میدانستیم که زمین پس از شکلگیری اولیهاش، همچنان از تکههای سنگی در فضا تحت تأثیر قرار میگرفت.»
«اکنون به این نتیجه رسیدهایم که حیات بر روی زمین به خاطر این برخوردهای سترگ، نه تنها آسیب ندیده، بلکه به گونهای مقاومتر و شکوفاتر گشته است.»
شهابسنگ اس-۲ به مراتب بزرگتر از شهابسنگی است که برای ما آشناست. قطر شهابسنگی که ۶۶ میلیون سال پیش منجر به انقراض دایناسورها گردید، حدود ۱۰ کیلومتر بوده است که تقریباً به قدری است که برابر با ارتفاع کوه اورست به حساب میآید.
در مقابل، شهابسنگ اس-۲ دارای قطری در محدوده ۴۰ تا ۶۰ کیلومتر و جرم آن بین ۵۰ تا ۲۰۰ برابر بزرگتر بود.
این برخورد در زمانی رخ داد که زمین هنوز در مرحله ابتدایی شکلگیری خود بود و نمایی بسیار متفاوت داشت. در آن زمان، زمین پرآب و تنها شامل چند قاره کوچک بود که از دریاها بیرون آمده بودند. حیات در آن عصر تنها به شکل ابتدایی میکروارگانیسمهای تکسلولی وجود داشت.
محل وقوع شدت برخورد در کمربند گرینستون باربرتون شرقی واقع شده است که یکی از مناطق کهن زمین به شمار میرود و نشانههای برخورد شهابسنگ در آن به وضوح قابل مشاهده است.
پروفسور درابون و همکارانش سه بار به این منطقه سفر کردهاند. آنها ابتدا سعی کردند تا حد ممکن با وسیله نقلیه به کوههای دورافتاده نزدیک شوند و سپس با تجهیزات پیادهروی بقیه مسیر را طی کردند.
نگهبانان مسلح با سلاحهای خود، آنها را در برابر خطراتی مانند حیوانات وحشی از جمله فیلها و کرگدنها یا شکارچیان غیرقانونی حمایت میکردند.
چشمانتظار بودند که ریزکارهها، یعنی تکههای کوچک سنگی از برخورد را پیدا کنند. با کمک چکشهای سنگین، آنها صدها کیلوگرم سنگ را جمعآوری کردند و برای تحلیل به آزمایشگاه فرستادند.
پروفسور درابون بهترین نمونهها را در چمدان خود به عهده داشت.
او میگوید: «معمولاً در فرودگاه امنیت به من میرسند و من باید صحبت طولانی درباره جذابیت این علم برایشان انجام دهم، سپس آنها به حدی خسته میشوند که اجازه عبور میدهند.»
تیم تحقیقات با هدف بازسازی برخورد شدید شهابسنگ اس-۲ و پیامدهای آن، بررسیهای دقیقی انجام داد. این برخورد دهانهای به قطر ۵۰۰ کیلومتر ایجاد کرد و تکههای سنگ را با سرعتی اثرگذار به اطراف پرتاب نمود تا ابرهایی به وجود آید که در مدار زمین میچرخند.
پروفسور درابون میگوید: «تصور کنید که ابرها به جای قطرات آب، قطرات گدازه را به اطراف بپاشند.»
در این حین، سونامیای در تمام نقاط جهان به وقوع میپیوست که باعث خرد شدن کف دریایی و غرق شدن سواحل شد.
پروفسور درابون اشاره میکند که سونامی اقیانوس هند در سال ۲۰۰۴ در مقایسه با این واقعه، به طور قابل توجهی کوچکتر به نظر میرسد.
این انرژی فراوان، مقدار زیادی گرما تولید کرده و باعث جوشیدن اقیانوسها شده و آب را در سطحی متجاوز به دهها متر تبخیر کرد. همچنین، دما در جو نیز تا ۱۰۰ درجه سانتیگراد افزایش پیدا کرد.
آسمان پر از غبار و ذرات تاریک میشد. نبود نور خورشید که میتوانست از دل ظلمت عبور کند، موجب نابودی حیات ابتدایی در سطح زمین یا در آبهای کمعمق با وابستگی به فتوسنتز میگردید.
این تأثیرات به نتایج مشابهی که زمینشناسان در برخوردهای دیگر شهابسنگها مشاهده کردهاند شباهت دارد و آشکار میسازد که این پدیده در مورد اس-۲ نیز به وقوع پیوسته است.
با این حال، آنچه پروفسور درابون و تیمش در ادامه تحقیق کشف کردند، بسیار حیرتانگیز بود. شواهد به دست آمده از سنگها نشان داد که این اختلالات شدید، مواد مغذی مانند فسفر و آهن را از عمق زمین به سطح انتقال داده و به ارگانیسمهای سادهای که به وجود آمده بودند، انرژی میبخشید.
او اضافه کرد: «حیات نه تنها مقاوم مانده، بلکه به سرعت بازگشته و به شکوفایی پرداخته است.»
او ادامه میدهد: «این موضوع شبیه به روش مسواک زدن دندانها در صبح است که ۹۹/۹ درصد باکتریها را نابود میکند، اما تا پایان روز، همه آنها دوباره بازمیگردند.»
یافتههای تازه نشان میدهد که برخوردهای بزرگ شهابسنگها به نوعی بهعنوان نوعی کود عمل کردهاند که عناصر کلیدی حیات نظیر فسفر را در سرتاسر جهان توزیع میکردهاند.
سونامیای که زمین را در نوردیده، همزمان آب غنی از آهن را از عمق به سطح هدایت کرده و به میکروبهای ابتدایی انرژی اضافی فراهم آورده است.
پروفسور درابون بر این باور است که این یافتهها تأکیدی بر یافتههای قبلی دانشمندان راجع به این که حیات اولیه از برخوردهای سنگی در سالهای آغازین زمین بهرهمند شده، میباشد.
او توضیح میدهد: «به نظر میرسد که حیات پس از این برخوردها با شرایطی بسیار مساعد روبرو شده که به آن امکان رشد و شکوفایی را داده است.»
این یافتهها در مجله «مقالات آکادمی ملی علوم ایالات متحده» منتشر گردیده است.
منبع: بی بی سی
