میزان صادرات برق ایران به چه اندازه‌ای است؟

، ایران با ظرفیت منصوبه‌ای معادل ۹۳ هزار مگاوات، یکی از تولیدکنندگان بزرگ برق در منطقه به شمار می‌آید و در حال حاضر تبادل انرژی را با تمامی کشورهای دارای مرز خاکی برقرار کرده است.

در عین حال، برق از سه کشور شمالی (آذربایجان، ارمنستان و ترکمنستان) وارد می‌شود و به سمت سه کشور عراق، پاکستان و افغانستان صادر می‌شود. همچنین با کشور ترکیه تبادل دوطرفه، شامل صادرات و واردات، صورت می‌گیرد.

سیاست کلی کشور در زمینه تبادل برق بر اساس تراز صفر پی گرفته می‌شود؛ به این جهت که در زمان مازاد تولید، برق به کشورهای هدف صادر می‌شود و در هنگام کمبود، به ویژه در فصل گرم سال، واردات صورت می‌گیرد.

این سیاست با در نظر گرفتن تفاوت‌های ساعتی، ایام تعطیل و اوج بار، هماهنگی لازم را ایجاد می‌کند (به‌گونه‌ای که کشور ترکیه در روزهای شنبه و یکشنبه تعطیل است و ایران در پنجشنبه و جمعه، لذا اوج بار نیز در این دو کشور متفاوت است).

مطالعات به منظور فراهم‌سازی اتصال الکتریکی به قطر در حال اجراست و مجموع تبادل الکتریکی میان ایران و همسایگان مرتبط، بیشتر از ۳ هزار مگاوات می‌باشد.

افزایش تبادل برق با ترکیه از ۵۰ به ۴۵۰ مگاوات در دو سال اخیر

در ملاقات‌های اخیر وزیر نیرو با همتای ترکیه‌ای خود، مذاکراتی در این راستا انجام شد. در سال‌های گذشته، ظرفیت تبادل الکتریکی بین ایران و ترکیه حدود ۵۰ مگاوات بود؛ اما در دو سال اخیر، این میزان به حدود ۴۵۰ مگاوات از نقطه مرزی وان با احداث پست HBDC back to back افزایش یافته است.

سال گذشته، دوره آزمایشی بهره‌برداری از این خط به پایان رسید و تبادل برق بین دو کشور در تراز صفر تا ۴۵۰ مگاوات به‌صورت دوطرفه برقرار و وضعیت انتقال کاملاً پایدار بوده است.

در نتیجه سفر اخیر وزیر انرژی ترکیه به ایران، بهبود شرایط تجاری تبادل (واردات در زمان نیاز و صادرات در زمان مازاد) مورد بحث و بررسی قرار گرفت و توافق شد که تیم‌های تخصصی و کارشناسی از هر دو کشور جلساتی به‌منظور برنامه‌ریزی آینده برگزار کنند تا هر چه سریع‌تر تبادل بین دو طرف به‌طور رسمی آغاز گردد.

ایران با بالاترین تراز تجاری برق در منطقه مواجه است

طبق آمار آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، کشور عراق سالانه حدود ۹ تراوات ساعت برق واردات دارد و ظرفیت تولید برق این کشور به حدی نیست که بتواند صادرات داشته باشد و در نتیجه دارای تراز تجاری منفی ۹ تراوات ساعت سالانه است. کشور پاکستان نیز در زمینه صادرات برق فعالیتی ندارد و با ۰.۵ تراوات ساعت واردات، تراز منفی دارد. همچنین کشور افغانستان با سالانه ۵.۵ تراوات ساعت واردات، تراز منفی در تجارت برق را تجربه می‌کند.

در تلاش برای توسعه صادرات برق هستیم

محمد اله‌داد، معاون انتقال و تجارت خارجی شرکت توانیر، به ایسنا گفت که ظرفیت تبادل برق کشور ما بیش از ۲۰۰۰ مگاوات است و در حال حاضر تراز ما تقریباً صفر است. واردات و صادرات برق به میزان مشابهی انجام می‌شود و از این حیث تعادل خوبی در منطقه برقرار است. ما به دنبال افزایش این عدد هستیم.

وی افزود که در حال احداث خط سوم واردات برق از ترکمنستان و همچنین خط سوم از ارمنستان هستیم، که پیمانکاران این طرح‌ها نیز ایرانی هستند. در حوزه صادرات نیز پروژه‌های تحقیقی به سمت پاکستان، عراق و افغانستان در حال انجام است و برنامه داریم در مدت زمان کوتاهی تبادل را افزایش دهیم. به همین ترتیب، انتظار داریم حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ مگاوات از هر یک از خطوط یادشده از ترکمنستان و ارمنستان افزوده شود و همین مقدار برای همسایگان شرقی و غربی در نظر گرفته شده است. همچنین یک خط با ظرفیت ۶۰۰ و ۴۰۰ مگاواتی با ترکیه از طریق پست back to back خوی در حال ساخت است و ارتباط ۴۰۰ مگاواتی نیز به ظرفیت انتقال اضافه شده است.

معاون انتقال و تجارت خارجی شرکت توانیر درخصوص ارتباط با سایر کشورها از طریق خطوط زیرزمینی، اظهار داشت: ارتباط با عمان مدنظر بود ولی در حال حاضر از نظر اقتصادی توجیه ندارد. پروژه مطالعاتی ارتباط برقی با قطر نیز در مرحله پیگیری است.

برق ایران به اروپا نیز خواهد رسید

اله‌داد با تأکید بر این نکته که بعد از سنکرون ترکیه، امکان اتصال برق میان ایران و اروپا فراهم شده است، بیان کرد که با ارتباطی که بین ایران و ترکیه برقرار است، تبادل برق با اروپا از نظر فنی ممکن است، اما نیاز به مذاکرات قراردادی و حقوقی دارد که در حال پیگیری است.

به گفته وی، دو پروژه «ایر» و «آگیر» نیز برای برقراری ارتباط میان ایران و روسیه در حال اجرا هستند که از این طریق نیز امکان صدور برق به اروپا وجود دارد.

در سال‌های اخیر، ایران در صنعت برق اقدامات فراوانی انجام داده و به‌طور چشمگیری در سطح خاورمیانه مطرح شده است. به نظر می‌رسد با پیشرفت‌هایی که در این حوزه حاصل شده، قادر به رقم زدن تحولات بزرگی باشد.