کتاب «ادبیات در وضعیت متاورس» تألیف مزدک پنجه‌ای، به بررسی تأثیرات دنیای متاورس و فناوری‌های دیجیتال بر ادبیات و شعر معاصر اختصاص دارد و به تازگی منتشر گردیده است.
این اثر در دو بخش کلیدی سازماندهی شده است: در بخش اول، نویسنده به تشریح مفهوم متاورس به‌عنوان یک فضای دیجیتال سه‌بعدی می‌پردازد و همچنین به این نکته توجه دارد که چگونه متاورس قادر است نظام‌های زبانی، ارتباطی و غیره را دگرگون کند.
نویسنده با اتکا به نظرات فیلسوفانی چون هایدگر، بنیامین، مرلوپونتی، باختین و دیگران تأکید می‌کند که متاورس به‌عنوان یک پدیده تکنولوژیک، امکان‌های تازه‌ای را برای خلاقیت ادبی فراهم آورده، در عین حال چالش‌هایی نظیر تغییر جایگاه زبان و تسلط تکنولوژی بر ادبیات را به‌همراه دارد.
در بخش دوم، تأثیر متاورس و هوش مصنوعی بر شعر معاصر بررسی می‌شود. وی با اشاره به مفهومی که آن را «صدای پای دگرگونی در شعر معاصر» می‌نامد، به تبادل ایده‌ها میان انسان و ماشین، تألیف شعرهای چندبعدی و تجربیات تعاملی می‌پردازد.
این نویسنده معتقد است که متاورس می‌تواند مخاطب را از حالت مصرف‌کننده‌ای منفعل به خالق فعالی تبدیل کند و شعر را به فضایی چندبعدی و تعاملی تبدیل نماید.
در این کتاب، عناوین زیر مورد بررسی قرار گرفته‌اند: زبان به‌مثابه‌ی تفکر در وضعیت متاورس / مسئله‌ی واقعیت و مرگ تخیل / روایت به‌عنوان مفهوم در وضعیت متاورس / معنا و مفهوم‌سازی در دنیای متاورس / مفهوم «متن» و «اثر» در جهان متاورس / فرار واقعیت، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده / نقش مخاطب- مولف در متن متاورسی / جایگاه «هنر تعاملی» در وضعیت متاورس / تجربه ایجاد آواتار به‌مثابه بدن مجازی / کارنوال متاورس به‌عنوان چندصدایی و تجربه دموکراسی / مسئله سکونت در وضعیت متاورس / تئوری حرکت در ذهن ناظر / تجربه سرایش شعر مشترک با هوش مصنوعی / بحران هوش مصنوعی در هنر و ادبیات / چرا شعر، هنری چندبعدی است؟ / هنر تعاملی، پروژه تیم لب و امکان حضور در شعر / صدای پای تغییر در شعر معاصر.
«ادبیات در وضعیت متاورس» اثر مزدک پنجه‌ای، شاعر، روزنامه‌نگار و منتقد ادبی، در نشر دوات معاصر در پاییز ۱۴۰۳ منتشر شده است.