بر اساس یافته‌های پژوهشگران، فرایند پیری به‌ویژه در استخوان‌های صورت در جریان است که به تدریج تغییراتی را در آن‌ها به وجود می‌آورد. این تغییرات سبب می‌شوند که بافت‌های زیر پوست و عضلات صورت نیز تحت تاثیر قرار گیرند، و در نتیجه پوست دیگر به فرم طبیعی و اولیه خود باقی نمی‌ماند.
نتایج تحقیقات تازه
تحقیقات جدید نشان می‌دهند که علائم قابل مشاهده همچون چین و چروک‌ها به‌تنهایی نمایانگر افزایش سن نیستند، بلکه در واقع با بالا رفتن سن، ساختار استخوانی صورت نیز دستخوش تغییرات می‌شود. کارشناسان اظهار می‌دهند که تمامی استخوان‌های بدن فرد با افزایش سن دچار تغییر شکل می‌گردند و برخی نواحی نیز به شدت نازک می‌شوند.
این محققان با به‌کارگیری فناوری توموگرافی کامپیوتری (سی تی اسکن) به بررسی استخوان‌های صورت مردان و زنان در رده‌های سنی مختلف پرداخته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که با گذشت زمان و تغییرات در نفوذپذیری ماهیچه‌ها و بافت‌های پوستی، ساختار استخوان به‌طور قابل ملاحظه‌ای دچار تحول می‌شود.
هاوارد لانگستین، رئیس مرکز جراحی پلاستیک و ترمیمی در دانشگاه روچستر، در این زمینه بیان داشت: “پزشکان مدت‌هاست که متوجه شدند که عامل اصلی پیری شامل کاهش بافت نرم و از بین رفتن خاصیت الاستیسیته پوست است.” او همچنین خاطرنشان کرد: “اما تا به حال تغییرات طول و عرض استخوان‌ها، به‌ویژه در ناحیه صورت، به‌واسطه این تحقیقات مورد بررسی قرار نگرفته بود.”
به گفته این متخصص، نتایج به‌دست آمده از اسکن ۶۰ مرد و ۶۰ زن در سنین مختلف جوانی (۲۰ تا ۴۰ سال)، میانسالی (۴۱ تا ۶۴ سال) و سن بالا (۶۵ سال و بالاتر) بود. این تحقیقات نشان دادند که با افزایش سن، اندازه کاسه چشم‌ها بزرگ‌تر می‌شود، فاصله بین برآمده‌ترین ناحیه پیشانی و بالای بینی کاهش یافته و همچنین گردی استخوان‌های گونه نیز کمتر می‌شود و در عوض، استخوان بینی گشادتر و فک پایین دچار انقباض می‌گردد.
البته تغییر اندازه چشم‌ها ممکن است به‌دلیل چین و چروک‌های پیشانی نیز باشد. همچنین مطالعات نشان داده‌اند که این تغییرات در زنان به مراتب زودتر از مردان بروز می‌کند و اقدام‌هایی نظیر پرهیز از سیگار کشیدن، استفاده از کرم‌های ضدآفتاب و تقویت استخوان‌ها از طریق فعالیت بدنی می‌تواند در جلوگیری از آن مؤثر باشد.
چرا پوست دچار پیری می‌شود؟
پیری پوست را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: پیری ناشی از افزایش سن و پیری ناشی از تابش نور آفتاب.
پیری ناشی از افزایش سن
با گذشت زمان، تغییرات بیوشیمیایی متعدد در بدن اتفاق می‌افتند که به تدریج بر روی پوست تأثیر می‌گذارند، به عنوان مثال، سلول‌های اپیدرم (لایه سطحی پوست) به سادگی نمی‌ریزند و رشته‌های کلاژن و الاستین نیز دچار شکستگی می‌شوند. پوست دیگر قادر به حفظ رطوبت خود نیست و در عین حال، قدرت آن برای مقابله با عفونت‌ها، درک احساسات و کنترل دمای بدن کاهش می‌یابد.
علاوه بر این، “DNA” که وظیفه کنترل تکثیر سلول‌ها را بر عهده دارد، ممکن است تحت آسیب قرار گیرد و این وضعیت می‌تواند به از کنترل خارج شدن تکثیر سلول‌ها و در نهایت به بروز سرطان بیانجامد.
تخریب کلاژن و الاستین، به همراه نیروی جاذبه، به مرور زمان باعث بروز تغییرات مشهودی می‌شوند:
بعنوان مثال، خطوط نازک در اطراف چشم‌ها به وجود می‌آید، چین و چروک‌های کناری دهان و پیشانی عمیق‌تر می‌گردند و پوست نیز شل شده و دچار افتادگی می‌شود. همچنین ناخن‌ها به تدریج شکننده‌تر شده و موها نازک‌تر می‌شوند.
پیری ناشی از نور آفتاب
بزرگترین دلیل آسیب به پوست، پدیده پیری نیست، بلکه تابش نور آفتاب است. با گذشت زمان، نور خورشید موجب تشکیل چروک‌های سطحی و عمیق در پوست شده و آن را شل و متورم کرده و رنگ آن را کدر و زرد می‌نماید. در نهایت، سطح پوست ممکن است ظاهر چرمی و خشک پیدا کند و گاهی با پوسته‌ریزی نیز همراه باشد.
تاثیر نور خورشید همچنین احتمال بروز سرطان پوست را افزایش می‌دهد. تابش نور آفتاب منجر به کاهش کلاژن در پوست و ایجاد و گسترش برخی خال‌ها و لکه‌های پوستی می‌شود.
چین و چروک پوست
چگونه می‌توان پیری ناشی از افزایش سن را از پیری ناشی از نور آفتاب تشخیص داد؟
این امر به‌راحتی قابل تشخیص است. کافیست به خطوط و چین و چروک‌ها و قوام پوست صورت و همچنین پشت دست خود دقت کنید. آنگاه آن را با قسمت‌هایی از پوست که کمتر در معرض آفتاب بوده‌اند، مانند ناحیه شکم، مقایسه نمایید؛ تفاوت‌ها به‌وضوح مشهود خواهد بود.
نور آفتاب چگونه پوست را دچار آسیب می‌کند؟
آسیب‌های ناشی از تابش آفتاب در اثر اشعه فرابنفش آن به وجود می‌آید. انواع گوناگونی از این اشعه در نور آفتاب موجود است که نفوذ آن‌ها به پوست با یکدیگر متفاوت است. طول موج اشعه فرابنفش بین طول موج نور مرئی و اشعه ایکس قرار دارد.
اشعه فرابنفش که از نور خورشید به زمین می‌رسد، سه نوع اصلی دارد:
اشعه فرابنفش نوع C
این اشعه با کوتاه‌ترین طول موج و بالاترین سطح انرژی، بیشترین آسیب را به پوست وارد می‌کند، اما خوشبختانه اکثراً قبل از رسیدن به زمین و در طی عبور از جو توسط لایه اوزون جذب می‌شود. البته در مناطقی نظیر استرالیا که این لایه نازک‌تر شده، احتمال آسیب شدید به پوست به واسطه این اشعه وجود دارد.
اشعه فرابنفش نوع B
این اشعه دارای طول موج کوتاه‌تری نسبت به نوع C است و بنابراین آسیب کمتری به پوست وارد می‌کند. این اشعه به اپیدرم نفوذ کرده و تأثیرات آن به شکل آفتاب سوختگی محرز می‌شود.
هر چه تعداد دفعات آفتاب سوختگی بیشتر باشد، احتمال بروز سرطان پوست نیز افزایش می‌یابد. اشعه فرابنفش نوع B موجب نوعی تغییرات ژنتیکی می‌شود که پس از آن، سلول‌ها به رشد بی رویه پرداخته و در نهایت موجب ایجاد سرطان می‌شوند. این موتاسیون در بیش از ۹۰ درصد سرطان‌های سلول اسکواموس وجود دارد.
اشعه فرابنفش نوع E
این اشعه با بیشترین طول موج، نقش مهمی در پیری ناشی از نور آفتاب و همچنین بروز سرطان پوست ایفا می‌کند. به دلیل طول موج بلندتر خود، این اشعه بیشتر به لایه درم (لایه عمیق پوست) نفوذ می‌کند. تنها ۱۰ درصد از اشعه فرابنفش نوع B به درم می‌رسد، در حالی که این عدد برای نوع E به ۵۰ درصد افزایش می‌یابد. میزان اشعه فرابنفش نوع E در نوری که از خورشید به زمین می‌رسد، ده برابر نوع B می‌باشد.
این حقایق نمایانگر اهمیت بسیار بالای اجتناب از نور آفتاب و استفاده از لوازم مناسب مانند لباس، کلاه لبه‌دار، دستکش و کرم‌های ضدآفتاب به منظور پیشگیری از پیری زودرس پوست و بیماری‌ها و مشکلات ناشی از آن هستند.
منبع: سیناپرس