عواقب نگه داشتن ادرار

بابک جوانمرد، متخصص در زمینه اورولوژی و جراحی‌های کلیوی، مجاری ادراری و تناسلی، در این باره توضیح می‌دهد که فرآیند دفع ادرار شامل دو مرحله ذخیره‌سازی و تخلیه است. تولید ادرار در کلیه‌ها انجام می‌شود و این ادرار در مثانه ذخیره می‌شود. مثانه با فشار کم می‌تواند حجم زیادی از ادرار را در خود نگه‌ دارد و زمانی که ظرفیت آن به حداقل برسد، سیگنال‌هایی به مغز ارسال می‌شود، که در این صورت فرد نیاز پیدا می‌کند تا برای تخلیه مثانه به سرویس بهداشتی مراجعه کند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تصریح کرد: یک بزرگسال باید با توجه به میزان مایعات مصرفی خود، ۶ تا ۷ بار در طول روز به سرویس بهداشتی برود. در صورتی که تعداد دفعات رفتن به دستشویی کمتر از این میزان باشد، فرد باید مصرف مایعات خود را افزایش دهد. نگهداشتن ادرار می‌تواند معایبی داشته باشد؛ در برخی مواقع، این کار می‌تواند به‌عنوان یک روش درمانی و فیزیوتراپی عمل کند، اما در موارد دیگر می‌تواند موجب بروز بیماری‌های مختلف شود که تشخیص آن به عهده پزشک معالج خواهد بود.

ظرفیت مثانه چقدر است؟

ظرفیت مثانه تحت تأثیر عواملی چون سن، جنس و وزن افراد قرار دارد. به‌عنوان مثال، مثانه نوزادان تازه متولد شده به‌صورت غیرارادی هر یک ساعت یک‌بار دفع ادرار می‌کند. بنابراین آموزش استفاده از سرویس بهداشتی باید پس از ۲ سالگی به کودکان آغاز شود، زیرا با رشد‌ آن‌ها، ظرفیت مثانه نیز به تدریج افزایش خواهد یافت. در بزرگسالان، ظرفیت مثانه معمولاً حدود چهارصد سی‌سی است.

سرکوب کردن نیاز به دفع ادرار در افراد می‌تواند عوارضی همچون عفونت‌های ادراری، برگشت ادرار و همچنین سنگ مثانه و کلیه را به دنبال داشته باشد. از این‌رو، باید به کودکان آموزش داده شود تا ادرار خود را نگه ندارند. اگر کودک در حال بازی باشد و تمایلی به رفتن به دستشویی نداشته باشد، مادر باید هر یک ساعت یک‌بار او را یادآور شود تا از بروز عوارض ناشی از نگهداری ادرار جلوگیری شود.

نگهداشتن ادرار در مثانه بر دیواره‌های مثانه فشار وارد می‌کند و در نهایت می‌تواند به کلیه‌ها بازگردد. این بازگشت ادرار به کلیه‌ها می‌تواند منجر به عفونت‌های ادراری و در درازمدت، به بروز اختلالات کلیوی مختلف بینجامد.

فشار ناشی از احتباس ادرار که بر دیواره مثانه وارد می‌شود، در بزرگسالی نیز می‌تواند باعث ایجاد فیبروز مثانه و ضعف عضلانی در این اندام شود. این وضعیت به‌نوبه خود می‌تواند مشکلاتی در تخلیه ادرار ایجاد کند و فرد را از تخلیه کامل مثانه دچار مشکل سازد.

عوارض نگهداشتن ادرار در دوران بارداری

عوارض ناشی از نگهداشتن ادرار در بانوان نه‌تنها شایع‌تر بلکه خطرناک‌تر نیز محسوب می‌شود. این افراد علاوه بر مشکل سندروم دفع ناقص، ممکن است دچار یبوست مزمن نیز شوند. ضرورت توجه به عدم نگهداشتن ادرار برای زنان باردار به‌خصوص اهمیت دوچندانی دارد، زیرا عفونت ادراری ناشی از تجمع ادرار در این بانوان می‌تواند با سرعت بیشتری پیشرفت کند و تأثیرات جدی بر جنین بر جای بگذارد.

یکی از مشکلات رایج ناشی از پروستات در مردان، تکرر ادرار است. در این حالت، پزشک از بیمار می‌خواهد که ادرار خود را نگه دارد تا از ناراحتی‌های ناشی از تکرر ادرار جلوگیری شود، زیرا تحریکات ایجادشده در کلیه‌ها ممکن است موجب شود فرد مجبور به استفاده پی در پی از سرویس بهداشتی شود، به‌طوری‌که زمان‌های کوتاهی مانند پانزده یا بیست دقیقه در میان آن را بپوشاند.