سوالی کلیدی که پژوهشگران درباره گودال‌های مشاهده شده بر روی سیاره مریخ مطرح می‌کنند، این است که آیا این گودال‌ها می‌توانند به عنوان دهانه‌هایی به غارهای عمیق زیرزمینی عمل کنند؟ اهمیت این سوال در این واقعیت نهفته است که در صورت وجود چنین غارهایی، آن‌ها می‌توانند به عنوان زیستگاه‌هایی ایمن برای مأموریت‌های انسانی به مریخ در آینده مطرح شوند.
طبق گفته فرادید، فضانوردانی که در آینده به این سیاره سفر می‌کنند، نیازمند مکانی هستند تا از شر تشعشعات، تغییرات شدید دما و طوفان‌های گرد و غباری که به فراوانی در مریخ مشاهده می‌شود، در امان بمانند. اگر مریخ شرایطی مشابه زمین یا ماه داشته باشد، ممکن است دارای غارهای گدازه‌ای بزرگی باشد که می‌توانند به عنوان پناهگاه عمل کنند. بخش‌های دارای فرورفتگی در این غارها که به عنوان نورگیر شناخته می‌شوند، می‌توانند به این پناهگاه‌ها دسترسی آسانی را فراهم آورند.
دوربین معروف به HiRISE، که روی یکی از ماهواره‌های مریخی نصب شده، تصویری از سطح مریخ به ثبت رسانده که وجود یک حفره اسرارآمیز را در آن به نمایش می‌گذارد. این تنها یکی از تصاویری است که در سال‌های اخیر از چنین حفره‌هایی در سطح این سیاره گرفته شده است. سؤال این است که آیا این حفره به غار زیرزمینی بزرگ‌تری ختم می‌شود یا اینکه صرفاً یک دهانه عمودی است؟
گودالی که در این تصویر مشاهده می‌شود تنها چند متر عرض دارد و در ناحیه آرسیا مونس قرار دارد. آرسیا مونس یکی از سه آتشفشان خاموش در مجموعه تارسیس مونتز به شمار می‌آید.
منطقه تارسیس که یک دشت آتشفشانی وسیع است، وسعتی به اندازه هزاران کیلومتر دارد. این ناحیه به نسبت نقاط دیگر مریخ دارای ارتفاع بیشتری است و به طور متوسط حدود ۱۰ کیلومتر بالاتر از ارتفاع عمومی سیاره قرار گرفته است. در گذشته، این منطقه از نظر فعالیت‌های آتشفشانی فعال بوده و ویژگی‌های زمین‌شناسی مانند این گودال‌ها به‌عنوان محصول مستقیم همین فعالیت‌های باستانی هستند.
چندین گودال در ناحیه آرسیا مونس وجود دارند که می‌توانند به‌عنوان نورگیرهای فروریخته یا دهانه‌های ورودی به غارهای گدازه زیرزمینی تلقی شوند.
یکی از گودال‌ها مشخص شد که تنها یک چاله عمیق است و به غار گدازه‌ای متصل نیست. تصویر سمت چپ ابتدا موجب خوش‌بینی دانشمندان شد، اما تصویر سمت راست که بعداً به ثبت رسید، نشان داد که این حفره برآمدگی سقف یک غار نیست.
با این حال، سوالات زیادی همچنان باقی مانده است. تصویری که سال‌ها پیش از یکی از این گودال‌ها به ثبت رسید، دیواره جانبی روشنی را نشان می‌دهد که می‌تواند نشان‌دهنده این باشد که آن‌چه مشاهده می‌شود، فقط یک گودال استوانه‌ای باشد. در حالی که اولین تصویر از این گودال دانشمندان را امیدوار کرده بود که ممکن است دهانه یک غار گدازه‌ای باشد، بنابراین حفره‌ای که در تصویر جدید نمایان شده نیز ممکن است تنها یک گودال یا چاه باشد و نه ورودی به یک غار گدازه. نمونه‌های این گودال‌ها در آتشفشان‌های هاوایی نیز وجود دارد و به آن‌ها دهانه گودالی گفته می‌شود که به غارهای گدازه بلند مرتبط نیستند و تنها نتیجه فروریزش در اعماق زمین هستند.
ما درک بهتری از گودال‌ها و غارهای گدازه بر روی ماه داریم تا مریخ. شناخته شده است که برخی از این غارها شرایط دمایی پایداری در حدود ۱۷ درجه سانتی‌گراد دارند. همچنین تصاویر بهتری از این غارها در دست داریم، شامل عکس‌هایی که سطح سنگی آن‌ها را به تصویر کشیده‌اند.
ایده‌های متعددی درباره چگونگی کاوش در این غارهای گدازه بر روی ماه وجود دارد، از جمله طراحی‌های مفهومی برای ربات‌هایی که بتوانند آن‌ها را بررسی کنند. شاید بر روی ماه، فضانوردان بتوانند در زیستگاه‌های ایمن درون این غارها پناه بگیرند، جایی که در امان از نوسانات دما، تشعشعات و شهاب‌سنگ‌ها باشند.
اما داستان مریخ متفاوت است. هیچ دلیلی وجود ندارد که عدم وجود غارهای گدازه بر روی مریخ را توجیه کند. در واقع، گرانش مریخ بسیار کمتر از زمین است و این موضوع احتمال وجود غارهای بزرگ‌تری را افزایش می‌دهد.
تصاویر مریخ نشان‌دهنده دره‌هایی هستند که در واقع به عنوان غارهای فروریخته شناخته می‌شوند؛ بنابراین به نظر می‌رسد بعید است که تمامی این غارها پیش از این فروریخته باشند و دره‌ها را تشکیل داده باشند.
غارهای گدازه در مریخ هنوز معمایی حل نشده باقی مانده‌اند. محققان شواهد مورفولوژیکی فراوانی یافته‌اند که نشان‌دهنده وجود آن‌هاست. اما در علم، حتی اگر شواهدی وجود داشته باشد، نمی‌توان به آسانی وجود یک چیز را فرض کرد. با وجود این شواهد، تا زمانی که آن‌ها را از طریق کاوشگر یا فضانوردان به طور مستقیم مورد بررسی قرار ندهیم، نمی‌توانیم قضاوت دقیقی درباره آن‌چه در زیر این حفره مرموز Arsia Mons یا گودال بزرگ Pavis Mons وجود دارد، ارائه دهیم.