زندگی نه همیشه بهطور قطعی سیاه و سفید است و نه پانداهای غولپیکر در این باره استثنا هستند. گروهی از پانداها، به جای رنگهای معمولی خود، به رنگ قهوهای و سفید دیده میشوند.
برای سالهای متمادی، دانشمندان و علاقهمندان چین به دنبال چرایی وجود کیزای هستند؛ تنها پاندای قهوهای و سفیدی که در قید حیات در اسارت نگهداری میشود. کیزای که زمانی در زیستگاه طبیعی خود رها شده بود، اکنون در مرکز محافظت و نگهداری از حیوانات وحشی لوگانتای در شیآن چین زندگی میکند.
تا کنون تنها هفت پاندا با ترکیب رنگ قهوهای و سفید در دنیا شناسایی شدهاند که همگی در رشتهکوه چینلینگ واقع در جنوب استان شانشی کشور چین مشاهده شدهاند.
اکنون یک گروه تحقیقاتی کشف کردهاند که چرا این پاندای نر ۱۴ ساله با سایرین تفاوت رنگ دارد و این نتایج ممکن است در مورد پانداهای قهوهای وحشی نیز معتبر باشد. تحقیقی که در مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم ایالات متحده آمریکا منتشر گردیده، نشان میدهد که پانداهای قهوهای دچار یک نقص در توالی دیانای در ژن Bace۲ شدهاند که با رنگدانهها ارتباط دارد.
بر اساس گفتههای هو ییبو، یک کارشناس ژنتیک حفاظتی در مؤسسه جانورشناسی آکادمی علوم چین در پکن و یکی از نویسندگان این مقاله، پانداهای رشتهکوه چینلینگ بهطور قابل توجهی از پانداهای استان سیچوآن، که بیشتر پانداهای غولپیکر (Ailuropoda melanoleuca) در آن جا زندگی میکنند، تفاوت دارند. او در گفتگویی با نیچر مطرح کرد: «تحقیقات پیشین حاکی از آن است که پانداهای چینلینگ در حدود ۳۰۰ هزار سال پیش از پانداهای سیچوآن تفکیک شدهاند.»
پانداهای رشتهکوه چینلینگ بهطرزی برجسته از پانداهای موجود در استان سیچوآن که بیشترین تعداد پانداهای غولپیکر را در خود دارند، متمایز هستند.
هو و همکارانش اطلاعات ژنتیکی سه خانوادهی سهنفره از پانداها (پدر، مادر و توله) را که با دو پاندای قهوهای در ارتباط بودند، به همراه ژنوم ۲۹ پاندای سیاه و سفید مورد بررسی قرار دادند.
کیزای و والدینش نیز جزو این خانوادههای سهنفره بودند: کیزای، شریکش و تولهی آنها، داندان (که نخستین پاندا قهوهای بود و تقریباً چهار دهه قبل در چین مشاهده شد)، همسرش و تولهی آنها. در این بین تنها کیزای و داندان که اکنون از دنیا رفته، دارای رنگ قهوهای و سفید هستند.
محققان اعتقاد دارند که پانداهای قهوهای، در یک نسخه خاص از ژن Bace۲ به صورت ارگانیسم جورتخم وجود دارند، یعنی کپیهای یکسانی از آن ژن دارند. توالییابی ژنتیکی نشان داد که در هر دو نسخه از ژن Bace۲ در این پانداهای قهوهای، ۲۵ جفت باز (واحد اصلی یک مولکول دیانای یا آرانای) وجود نداشت. هو توضیح میدهد: «توالی کدکنندهی پروتئین مختل شده و این موضوع منجر به اختلال در عملکرد پروتئین میشود.»
بررسی توالی ژنتیکی ۱۹۲ پاندای سیاه و سفید موجود در اسارت، معلوم کرد که هیچکدام از این پانداها در این نسخه از ژن Bace۲ به صورت ارگانیسم جورتخم نیستند. در آزمایشگاه، موشهایی که بهطور ژنتیکی اصلاح شده بودند تا این جهش را نشان دهند، دارای پوششهای روشن بودند.
علاوه بر این، محققان دریافتند که در مقایسه با موهای پانداهای سیاه، موهای پانداهای قهوهای به نظر میرسد که دارای ملانوزومهای کمتری هستند و سایز آنها نیز کوچکتر است. ملانوزومها وظیفه تولید رنگدانههای مو و پوست در بدن را بهعهده دارند.
شی پنگ، متخصص ژنتیک تکاملی در مؤسسه جانورشناسی آکادمی علوم چین میگوید: «این مطالعه نشان میدهد که فقدان یک ژن یا بخشی از اطلاعات ژنتیکی نیز میتواند منجر به تغییر رنگ شود. از منظر علم ژنتیک، این کشف بهواقع نوآورانه است.»
اکنون، هو و همکارانش در نظر دارند که بررسی کنند چگونه حذف ۲۵ جفت باز منجر به تغییر در اندازه و تعداد ملانوزومها در پانداهای قهوهای میشود.
منبع: زومیت
