کارلوس مونتیرو، استاد تخصص تغذیه و بهداشت عمومی در دانشگاه سائو پائولو، بیان می‌کند که غذاهای فوق‌فرآوری‌شده با وجود به خطر انداختن سلامت و افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن، به‌طور فزاینده‌ای در رژیم‌های غذایی مردم نفوذ می‌کنند.
براساس گزارش زومیت، این نوع غذاها به‌تدریج جایگزین گزینه‌های سالم‌تر و کمتر فرآوری‌شده می‌شوند و به دلیل ویژگی‌های مضری که دارند، کیفیت کلی تغذیه را تنزل می‌دهند. این مواد غذایی به عنوان عوامل اصلی شیوع چاقی و دیگر بیماری‌های مرتبط با رژیم غذایی از جمله دیابت شناخته می‌شوند.
مونتیرو در ارائه‌ی خود در کنگره جهانی چاقی در برزیل، به‌طرز جدی تاکید کرد که غذاهای فوق‌فرآوری‌شده به قدری رواج پیدا کرده‌اند و بر سلامت انسان تاثیرگذار هستند که باید فروش و مصرف آن‌ها به شدت کنترل شود و بر روی بسته‌بندی‌های این محصولات باید هشدارهایی مشابه با آنچه که در پاکت‌های سیگار درج می‌شود، قرار گیرد.
اگرچه ایده‌های بیان شده توسط مونتیرو به‌نظر منطقی می‌رسد، اما جنبه‌های تند و تیز آن نیز گریزناپذیر است. غذاهای فوق‌فرآوری‌شده سهم قابل توجهی از رژیم‌های غذایی غربی را به خود اختصاص داده‌اند، به‌طوری که در ایالات متحده و بریتانیا بیش از نیمی از رژیم غذایی معمولاً متشکل از این نوع غذاها است.
این غذاهای به شدت فرآوری‌شده مصرف کالری افراد را به طور چشمگیری افزایش می‌دهند ودر پی خود، عوارض متعددی نظیر افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، برخی سرطان‌ها و دیابت را به همراه دارند. افزون بر این، این غذاها اثرات منفی بر سلامت روان نیز دارند. بنابراین استدلال مونتیرو مبنی بر این که باید با غذاهای فوق‌فرآوری‌شده همچون دخانیات به‌عنوان تهدیدی برای سلامت عمومی برخورد شود، چندان بی‌پایه نیست.
چه دخانیات و چه غذاهای فوق‌فرآوری‌شده به بروز بیماری‌های شدید و مرگ زودرس منجر می‌شوند. هر دو تحت کنترل شرکت‌های بزرگ جهانی قرار دارند که با استفاده از استراتژی‌های تهاجمی بازاریابی و لابی‌گری به‌دنبال منافع خود هستند و به گفته‌ی مونتیرو، هر دو به‌طور بنیادی به عنوان مواد بیماری‌زا شناخته می‌شوند و تغییر فرمولاسیون آن‌ها نمی‌تواند مشکل را حل کند.
نظرات منتقدان
برخی از کارشناسان معتقدند که ممنوعیت یا محدودیت غذاهای فوق‌فرآوری‌شده دیدگاه ساده‌انگارانه‌ای از موضوع دارد. یکی از دلایل این امر این است که دسته غذاهایی که در این محدودیت‌ها قرار می‌گیرند، بسیار متنوع است: اصطلاح فوق‌فرآوری‌شده، به غذاهایی اشاره دارد که حاوی چندین مؤلفه به همراه افزودنی‌ها هستند؛ بنابراین، حتی همبرگر دلخواه شما، شیر خشک کودک، ماست میوه‌ای و حتی نان‌های موجود در فروشگاه نیز در این دسته قرار می‌گیرند.
از سوی دیگر، مشاهده می‌شود که مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده بیشتر در میان دهک‌های پایین جامعه رواج دارد. پل کلمن، پژوهشگر مرکز مطالعات غذایی در سیتی، دانشگاه لندن در نوامبر ۲۰۲۳ اشاره کرده است که می‌دانیم مصرف این گونه غذاها و میان‌وعده‌های قندی با افزایش چاقی رابطه مستقیم دارد.
همچنین نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی در سلامت و رژیم غذایی مشهود است. برای این دسته از والدین، درج هشدار بر روی بسته‌بندی مواد غذایی تاثیری ندارد. آن‌ها از ضررهای سلامتی غذاهای فوق‌فرآوری‌شده به خوبی آگاه هستند، اما به دلیل محدودیت‌های اقتصادی، گزینه دیگری جز خرید این مواد غذایی ناسالم پیش روی خود ندارند. هرچند والدین تمایل به خرید غذاهای سالم دارند، قیمت پایین و ماندگاری بالای این میان‌وعده‌های ناسالم، آن‌ها را به انتخابی منطقی تبدیل می‌کند.
در حالی که مونتیرو غذاهای فوق‌فرآوری‌شده را با محصولات دخانیات مقایسه می‌کند، پژوهشگران دیگر این قیاس را تأیید نمی‌کنند: هیلدا مولرونی، دستیار تغذیه و سلامت در دانشگاه متروپولیتن لندن، بیان می‌کند که هیچ چیزی به عنوان سیگار بی‌خطر وجود ندارد، از این رو ممنوعیت سیگار نسبتاً ساده است، زیرا تأثیرات سوء آن بر سلامتی به‌طور واضح نمایان است.
اما ما برای تأمین نیاز بدن به چربی، قند و نمک تنوعی از این مواد مغذی را نیاز داریم که علاوه بر افزوده شدن طعم، نقش‌های مختلفی همچون بهبود بافت و افزایش ماندگاری غذا را نیز ایفا می‌کنند. بازنگری در فرمولاسیون برخی مواد غذایی به منظور کاهش این عناصر کار ساده‌ای نیست و آن‌ها به اندازه دخانیات خطرناک نیستند، چرا که انسان‌ها به تغذیه نیاز دارند؛ اما نه به میزان مصرفی که بیشتر افراد دارند.