انسانها به اندازه سمندرها از قابلیت بازسازی اندامها بیبهرهاند؛ اما پژوهشگران به تازگی ایدههایی مطرح کردهاند که نشان میدهد غضروف میتواند عمل ترمیم و احیا را انجام دهد. این نظریه با انتقادات فراوانی مواجه شده است؛ زیرا به عقیده برخی از دانشمندان، به دلیل فقدان عروق خونی در غضروف، ترمیم آن امکانپذیر نیست و این موضوع یکی از علل ایجاد آرتروز (استئو آرتریت) به شمار میرود. در ساختار مفاصل به طور طبیعی یک نوع مایع روانکننده وجود دارد که میزان تولید آن در بیماری آرتروز کاهش مییابد. این کاهش موجب ساییدگی مفاصل و غضروفها شده و علاوه بر ایجاد درد، مشکلاتی را در انجام فعالیتهای روزمره مانند راه رفتن و نشستن برای بیمار به بار میآورد.
تحقیقات اخیر دانشگاه دوک در آمریکا نشان میدهد که نبود عروق خونی در غضروف به معنای نبودن قابلیت ترمیم نیست. یافتهها حاکی از آن است که غضروف دارای یک مکانیسم مولکولی مشابه سمندر میباشد و میتواند به طور طبیعی خود را ترمیم کند. محققان این قابلیت را “ظرفیت درونی سمندر” نامیدهاند. این تحقیق برای نخستین بار شواهدی مبنی بر قابلیت ترمیم و رشد مجدد غضروف را ارائه نموده است؛ طبق این پژوهش، توانایی ترمیم غضروف در قوزک پا بیشتر از زانو و لگن است.
برای بررسی این مسئله، محققان نمونههای پروتئینهای غضروف مفصلی بیماران را آنالیز کردند و به کمک یک تکنیک خاص، سن این پروتئینها را تعیین کردند. این روش بر این اساس بود که در پروتئینهای جوان تغییرات در اسیدهای آمینه مشاهده نمیشود، در حالی که در پروتئینهای پیر شاهد تغییرات هستیم. نتایج تحقیق نشان داد که غضروف قوزک پا حاوی بیشترین تعداد پروتئینهای جوان است، در حالی که این میزان به ترتیب در غضروف زانو و لگن کاهش مییابد. به علاوه، تعداد مولکولهایی به نام microRNAs در بافت غضروف قوزک پا بیشتر بود. این مولکولها نقش کلیدی در مدیریت فرآیند ترمیم ایفا میکنند.
این پیشرفت میتواند در ارتقای روشهای درمانی برای آرتروز و سایر بیماریهای مرتبط با غضروف تأثیرگذار باشد.
