قطع برخورداری از برق، آلودگی شدید آب و هوا و تعطیلی مکرر مدارس و نهادهای آموزشی، همه و همه به یکدیگر پیوسته‌اند و این وضعیت آشفته‌ای را در پاییز سرد امسال به وجود آورده‌اند. یکی از ابعاد این آشفتگی، برگزاری غیرحضوری کلاس‌های مدارس است. مشکلاتی همچون قطع برق و ضعف اینترنت، حالا به دغدغه‌ای تازه برای دانش‌آموزان و والدین آنها مبدل گشته است. حالا دانش‌آموزان و والدینشان شرایط کنونی را با «شرق» در میان می‌گذارند.
این حال و روز همه را آزار می‌دهد
زیبا، مادر پسر ۹ ساله‌ای است که اکنون در کلاس سوم تحصیل می‌کند. آنها به تازگی با جدول ضرب آشنا شده‌اند و او اشاره می‌کند که وضعیت ریاضیات پسرش چندان قابل قبول نیست و به دلیل مشغله‌های کاری‌اش، زمان کافی برای تمرین با او ندارد. با این وجود، برگزاری غیرحضوری کلاس‌ها و شرکت در جلسات آموزشی از طریق برنامه شاد، مشکلات را برای آنها دوچندان کرده است. بسیاری از روزها اصلاً دسترسی به اینترنت در خانه ندارند تا وارد اپلیکیشن شوند. گاهی اوقات مشکل از سوی اینترنت معلم نیز پیش می‌آید و حتی اگر همه چیز به خوبی پیش برود، کودکان در این سن به راحتی قادر به مدیریت کلاس‌های مجازی نیستند. آنها پس از چند دقیقه خسته می‌شوند و نیاز به همراهی دارند تا مجبور به حضور در کلاس بمانند. در روزهای معدودی که مدارس باز بودند، به دلیل آلودگی هوا اجازه ندادم پسرم به مدرسه برود. به امید اینکه وضعیت جوی بهبود یابد، اما اوضاع بدتر شد. حالا نیز چند درس مهم دارند و مطمئنم که در شرایط فعلی هیچ یک از آنها را به درستی نخواهد آموخت. چنین شرایطی به شدت آزاردهنده‌ای برای ما، دانش‌آموزان و معلمان ایجاد کرده که معلوم نیست چه زمانی به پایان خواهد رسید.
در این مدت، دانش‌آموزان آموزش مؤثری ندیده‌اند
منصوره، مادربزرگ یکی از دانش‌آموزان کلاس چهارم، اظهار می‌کند که هر روزی که نوه‌اش در کلاس غیرحضوری است، او با استرس دست و پنجه نرم می‌کند. این خانم میانسال درباره شرایط درسی این روزهای نوه‌اش چنین می‌گوید: «دخترم در محل کار خود مشغول است و قبل از ظهر تمامی کارهای درسی نوه‌ام بر عهده من است. هر بار که نوبت برگزاری کلاس مجازی می‌رسد، ما با یک چالش تازه مواجه می‌شویم. اولاً، متوجه شدم که هیچ‌یک از آنها به در درس گوش نمی‌دهند. یکی در حال بازی با ماشین است، دیگری عروسک در آغوش دارد و یکی هم در حال گریه کردن است و مادرش او را از جلوی دوربین دور می‌کند. همچنین به طور مداوم با قطع و وصلی اینترنت مواجه می‌شویم. هر بار که برق قطع می‌شود، اینترنت ما نیز دچار اختلال می‌شود. وقتی این موارد به وقوع می‌پیوندد، دیگر بچه‌ای در کلاس نمی‌ماند. به نظر می‌رسد در این چند روز نوه من تنها یک ساعت درس مفید یاد گرفته باشد و بقیه وقت صرف قطع و وصل اینترنت و این مشکلات شده است.
پدر جوانی که این روزها درگیر کلاس‌های مجازی فرزندش است، درباره کیفیت اپلیکیشن شاد می‌گوید: «این اپلیکیشن واقعاً از کارایی پایینی برخوردار است و قادر به مدیریت همه دانش‌آموزان نیست؛ به طوری که وقتی تعداد زیادی وارد شاد می‌شوند، خود برنامه کند و غیر فعال می‌شود. کلاس فرزند من از ساعت ۱۰ صبح تا یک‌و‌نیم بعدازظهر برگزار می‌شود و ما چند روز پیش تازه ساعت ۱۱:۳۰ توانستیم وارد کلاس شویم، جالب اینجاست که خود معلم هم اینترنت نداشت. فقط دغدغه‌های تازه‌ای برای ما درست می‌کند. هیچ‌گاه وضعیتی به وجود نیامده که از بار مشکلات ما کم شود. امیدوارم که زودتر آلودگی هوا برطرف شود و مدارس به حالت عادی خود برگردند. در غیر این صورت مطمئنم که فرزند من و بسیاری از دیگر دانش‌آموزان از تحصیل کلاً ناامید خواهند شد.
اضافه بار جدیدی برای والدین
غیرحضوری‌شدن مدارس به یک نگرانی جدید برای والدین و خود دانش‌آموزان تبدیل شده است. در این روزها، بارها بر مشکلات اینترنت و دشواری در حضور دانش‌آموزان در کلاس های مجازی تأکید شده است. چند روز پیش نیز تسنیم در گزارشی اعلام کرد که با توجه به استمرار سرما تا پایان هفته جاری، احتمال می‌رود که مدارس استان تهران به همین روش غیرحضوری ادامه یابند. همچنین برخی استان‌ها از جمله اصفهان نیز اعلام کرده‌اند که مدارس آنها تا پایان هفته به‌صورت غیرحضوری برگزار خواهند شد.
به علت آلودگی هوا و محدودیت‌های مرتبط با مدیریت مصرف گاز، در برخی مناطق کشور مدارس تعطیل اعلام شده‌اند. ای‌کاش آموزش مجازی از طریق شبکه شاد مستمر باشد، اما این وضعیت با چالش‌های بسیاری روبه‌رو است.
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، کیفیت پایین آموزش و یادگیری به صورت آنلاین است؛ به ویژه برای دانش‌آموزان دبیرستانی که با دروس دشوار و مفهومی‌تری مواجه هستند و درک مطالب به شکل آنلاین به مراتب سخت‌تر است. این مشکل نگرانی‌هایی را برای دانش‌آموزانی که باید خود را برای امتحانات نهایی آماده کنند، به وجود آورده است؛ چرا که این امتحانات معمولاً با سؤالات پیچیده و مفهومی طراحی شده و سهم ۶۰ درصدی در کنکور سال آینده دارند.
به غیر از معضلات آموزشی، وضعیت اینترنت در کشور و ترافیک سنگین شبکه شاد منجر به قطع و وصل شدن مکرر کلاس‌ها شده است. باید به این مشکلات وضعیت قطع برق را نیز افزود. به عنوان مثال، روز دوشنبه هفته گذشته در برخی مناطق از جمله منطقه ۱۴ تهران، قطع برق باعث شد تا دانش‌آموزان ناچار به خرید بسته‌های اینترنتی برای دسترسی به شبکه شاد شوند.
سرعت پایین اینترنت موبایل نیز مشکلات بیشتری را ایجاد کرده است و بسیاری از دانش‌آموزان نتوانستند فایل‌های صوتی خود را به موقع ارسال کنند. در این شرایط، برخی معلمان عذر دانش‌آموزان را نپذیرفتند و غیبت یا تأخیر برای آنها ثبت کردند که خود به مشکلات و فشارهای روانی افزوده است.
از سوی دیگر، وزارت آموزش و پرورش در بخشنامه‌ای تمامی مدارس را ملزم به استفاده از شبکه شاد نموده و حتی برخی مدارس غیردولتی که پارسال در بسترهای دیگر فعالیت می‌کردند، امسال به شبکه شاد پیوسته‌اند و این مسئله به ترافیک افزوده‌ای منجر شده است.
با این حال، برخی معلمان برای فرار از قطع و وصلی کلاس‌های آنلاین، تنها حضور و غیاب را در شاد انجام می‌دهند و به سایر پیام‌رسان‌ها برای تدریس متوسل می‌شوند.
در روز گذشته، بیش از دو میلیون و ۷۰۰ هزار کاربر به‌طور همزمان در شبکه شاد فعالیت داشتند که این حجم بار سنگینی به شبکه وارد کرده و باعث کاهش سرعت آن شد. مسئولان شبکه شاد اعلام کرده‌اند برنامه‌هایی برای بهبود وضعیت در نظر گرفته شده است. این راهکارها شامل زمان‌بندی حضور دانش‌آموزان مقاطع تحصیلی در ساعات مختلف و استفاده از ظرفیت کلاس‌های مجازی است و به معلمان اعلام شده که کد تخفیف صددرصدی (رایگان) برای دسترسی به امکانات کلاس مجازی در نظر گرفته شده است.