طرح فاضلاب تهران در سال‌های اخیر پیشرفت نسبتاً مطلوبی را تجربه کرده است؛ به گونه‌ای که هم‌اکنون ۸۷ درصد از شبکه و خط انتقال جمع‌آوری فاضلاب در شهر تهران اجرایی شده و همچنین ۵۵ درصد از پروژه تصفیه‌خانه نیز به مرحله اجرا درآمده است.
، طرح اجرایی فاضلاب تهران از سال ۱۳۷۴ در زمینه‌ای وسیع به مساحت ۷۰ هزار هکتار در ۲۲ منطقه مختلف تهران آغاز شد تا جمعیتی معادل ۱۱ میلیون نفر را تحت پوشش قرار دهد و هدف افق آن تا سال ۱۴۱۰ تنظیم گردیده است.
این پروژه باتوجه به اولویت‌های عملیاتی به پنج فاز تقسیم شده که شامل ساخت حدود ۹۰۰۰ کیلومتر شبکه جمع‌آوری، ۷۶کیلومتر تونل مخصوص فاضلاب، نصب بیش از ۹۰۰ هزار انشعاب فاضلاب و تأسیس ۲۲ واحد تصفیه‌خانه خواهد بود که در حال اجرا می‌باشد.
مطالعات اولیه این طرح از سال ۱۳۵۰ و با همکاری برنامه عمرانی سازمان ملل و سازمان بهداشت جهانی شروع گردید و در نهایت در سال ۱۳۷۴ به تصویب رسید. اجرای این طرح در مهرماه همان سال آغاز شد و به دلیل اهمیت ویژه و حساسیت‌های مربوط به آن، این طرح مورد بازنگری در یک مناقصه بین‌المللی قرار گرفت و سرانجام در سال ۱۳۹۰ تصویب نهایی شد.
با عنایت به هزینه‌های زیادی که این طرح به همراه داشت، چالش‌های اجرایی و محدودیت‌های منابع مالی، پیگیری برای دریافت وام از سازمان‌های بین‌المللی آغاز و موفقیت‌آمیز بود؛ به طوری که در سال ۱۳۸۴، مرحله اول وام بانک جهانی به مبلغ ۱۴۵ میلیون دلار به این پروژه اختصاص یافت.
اهداف اساسی این طرح شامل حفاظت از محیط زیست، مدیریت بهینه منابع آب، ارتقاء سطح بهداشت عمومی، جلوگیری از آلودگی منابع آب زیرزمینی به عنوان یکی از منابع تأمین آب، کاهش هزینه‌های درمان با سرمایه‌گذاری در عرصه پیشگیری، توسعه فضای سبز و بهبود کیفیت هوای شهر، جلوگیری از مصرف فاضلاب خام برای آبیاری، و همچنین تبدیل آب سطحی از چرخه یک بار مصرف به چند بار مصرف و تزریق پساب به سفره‌های آب زیرزمینی اطراف تهران برای تغذیه آن‌ها می‌باشد.
از سال ۱۳۷۴ تاکنون، بیش از ۹۰ درصد لوله‌گذاری فاضلاب در تهران به اتمام رسیده است. حدود ۷۵۰۰ کیلومتر از مجموع ۸۲۰۰ کیلومتر شبکه جمع‌آوری فاضلاب در مناطق مختلف به جز بخش‌های ۲۱ و ۲۲، غرب تهران و همچنین بخش‌هایی از مرکز شهر (شامل مناطق ۶، ۷، ۱۱ و ۱۲ که جزو مناطق پرجمعیت هستند) به اتمام رسیده و انتظار می‌رود که حداکثر در سه تا چهار سال آینده سایر لوله‌گذاری‌ها نیز به پایان برسد.
محسن اردکانی – مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران – در مورد وضعیت کنونی پیشرفت طرح‌های فاضلاب اعلام کرد: ۸۷ درصد از شبکه و خطوط انتقال فاضلاب در شهر تهران طراحی و عملیاتی شده است و تاکنون ۵۵ درصد تصفیه‌خانه‌ها نیز فعال شده‌اند. ما هر سال حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب فاضلاب شهر را جمع‌آوری، تصفیه و به پساب تبدیل می‌نماییم که قابلیت استفاده در بخش‌های کشاورزی و صنعتی دارد.
وی با اشاره به اینکه قراردادهای فاز هفت و هشت تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب در سال ۱۳۹۸ بسته شد و تا پایان بهمن سال ۱۴۰۱ پیشرفت فیزیکی حدود هشت درصدی داشت که حال به ۴۰ درصد افزایش یافته است، اعلام کرد: بر اساس برآوردهای انجام شده، انتظار داریم فاز مایع سال آینده به مدار بهره‌برداری برسد و فاز لجن نیز در سال بعد فعال گردد.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران تصریح کرد که این تصفیه‌خانه یکی از بزرگترین تأسیسات تصفیه‌خانه‌ای در منطقه است که هر سال حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب فاضلاب را تصفیه می‌کند. همچنین، تصفیه‌خانه فاضلاب فیروزبهرام نیز در حال حاضر در حال بهره‌برداری است و با ظرفیت تصفیه ۴.۵ میلیون مترمکعب بر ثانیه، ما در حال نصب انشعاب‌های اضافی در بالادست آن هستیم و پیش‌بینی می‌شود که تا پایان سال به ظرفیت پیک شش میلیون مترمکعب برسد. در روزهای اخیر نیز یک تصفیه‌خانه دیگر در مهرآباد رودهن به بهره‌برداری رسید که احداث آن تنها یک سال زمان برده است.
اردکانی همچنین به برنامه‌ریزی برای ساخت تصفیه‌خانه‌هایی در بومهن، رودهن، رباط کریم و پرند اشاره کرد و افزود: با توافقات انجام شده با وزیر، هفت تصفیه‌خانه دیگر نیز در حال دریافت فاینانس خارجی هستند که در این بین تصفیه‌خانه‌های فیروزکوه، دماوند، قرچک، ورامین و سه تصفیه‌خانه دیگر نیز قرار دارند.
علاوه بر این، تولید پساب در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب تهران نسبت به سال‌های گذشته ۲۶ درصد افزایش یافته است. میانگین حجم پساب تولیدی از سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ از ۲۷۱ میلیون مترمکعب به ۳۴۱ میلیون مترمکعب در حال حاضر ارتقا یافته است. با تکمیل و راه‌اندازی بخش‌های ۷ و ۸ تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران، بیش از ۸۲ میلیون مترمکعب به ظرفیت تولید پساب این تصفیه‌خانه افزوده خواهد شد.