پژوهشگران به نتایج قابل توجهی دست یافتهاند که نشان میدهد با متصل کردن دو پروتئین به یکدیگر میتوان تومورهای سرطانی را بهطور هدفمند از بین برد.
محققان یک روش نوآورانه را برای نابود کردن عاری از عوارض جانبی سلولهای سرطانی ارائه کردهاند.
اتصال دو پروتئین خاص به یکدیگر، سلولهای سرطانی را ترغیب میکند تا خود را نابود کنند.
سلولهای بدن ما بهطور طبیعی از طریق فراگرفتاری به نام آپوپتوز (apoptosis) نابود میشوند تا جای خود را به سلولهای جدید بدهند. با این حال، هرگاه در این فرآیند اختلالی ایجاد شود، برخی سلولها در وضعیتی که ما آن را «سرطان» میخوانیم، میتوانند به رشد غیرقابل کنترل خود ادامه دهند.
برخی از ژنها مستعد تغییر به انکوژنها هستند که نیروی محرکه اصلی ایجاد سرطان بهحساب میآیند. این انکوژنها معمولاً به تکثیر و حذف سلولی مرتبطاند، که به سلولهای آسیبدیده این امکان را میدهد تا از فرآیند آپوپتوز فرار کنند.
بدیهی است که انکوژنها و پروتئینهای کدگذاری شده توسط آنها، هدفی مشابه در درمان سرطان به شمار میروند، اما مطالعه جدیدی که توسط محققان دانشگاه استنفورد انجام گرفته، از رویکردی کاملاً متفاوت به این پدیده پرداخته است.
رومن ساروت (Roman Sarott)، نویسنده ارشد این پژوهش بیان کرد: از زمان کشف انکوژنها، محققان در تلاش بودهاند تا آنها را در مبارزه با سرطان نابود کنند. بهجای این روش، ما بر آن هستیم تا با استفاده از آنها، سیگنالهای تشخیص را روشن کرده و امیدواریم که در درمان مؤثر واقع شویم.
محققان دانشگاه استنفورد پروتئین انکوژنی به نام BCL۶ را Target قرار دادند که در رشد لنفومهای سلول B نقش مهمی ایفا میکند. BCL۶ به شکل جهشیافته در نواحی دیانای واقع شده است که نزدیک به ژنهای خاصی است که آپوپتوز را تحریک میکنند و آنها را تحت کنترل قرار میدهد، بهطوریکه سلولهای سرطانی به راحتی به تقسیم و رشد خود ادامه دهند.
در پاسخ به این مسئله، دانشمندان نوعی چسب مولکولی طراحی کردند که پروتئین BCL۶ را به پروتئین دیگری به نام CDK۹ متصل میکند. این پروتئین برای فعالسازی ژنها طراحی شده است و در این مورد، ژنهای مربوط به آپوپتوز را که توسط BCL۶ سرکوب شدهاند، دوباره فعال میسازد.
این رویکرد در آزمایشات آزمایشگاهی برای از بین بردن سلولهای لنفومی با قدرت بالایی اثرگذار بوده است.
ناتانائل گری (Nathanael Gray)، نویسنده ارشد این تحقیق اظهار داشت: این سؤال برای ما مطرح است که آیا میتوانیم وابستگی سلولهای سرطانی را به یک سیگنال مرگبار تبدیل کنیم؟ ما چیزی را که سلولهای سرطانی به آن وابستهاند میگیریم و داستان را تغییر میدهیم تا آن چیز به آغازگر مرگ آنها تبدیل شود.
این ترکیب خاص پروتئینها بهطور انتقادی برای درمان «لنفوم بزرگ سلول B منتشر» (DLBL) موثر واقع میشود. به این معنا که برعکس پرتودرمانی و شیمیدرمانی، این روش تأثیرات منفی بر سلولهای سلامت ندارد.
در آزمایشهایی که بر روی موشهای سالم صورت گرفت، هیچ عارضه جانبی قابل توجهی مشاهده نشد، اگرچه به برخی از سلولهای ایمنی سالم نیز حمله میکند.
محققان در یک مطالعه دیگر، این ترکیب را در برابر ۸۵۹ نوع سرطان مختلف آزمایش کردند و تنها نوع سرطانی که تحت تأثیر این مولکول قرار گرفت، لنفوم بزرگ سلول B منتشر (DLBL) بود.
پژوهشگران قصد دارند این مکانیسم را برای هدفگذاری بر روی سایر پروتئینهای سرطانی شناخته شده همچون Ras که در انواع مختلف این بیماری دخالت دارند، تنظیم کنند.
با اینکه این روش قطعاً یک مکانیسم جالب توجه است، مهم است که در نظر داشته باشیم که هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد. تیم تحقیقاتی در حال حاضر در حال آزمایش این ترکیب بر روی موشهایی است که به لنفوم بزرگ سلول B منتشر مبتلا هستند، با امیدواری که این مفهوم در نهایت بتواند برای درمان طیف وسیعی از سرطانها با انتخابپذیری بالا به کار رود.
اگر همه چیز بر وفق مراد پیش برود، ممکن است حملات وسیع به بدن که معمولاً با پرتودرمانی یا شیمیدرمانی همراه است، به تاریخ ملحق شوند.
این پژوهش در مجله Science منتشر شده است.
