قراردادهای منعطف از جانب رقبایی همچون ایالات متحده و امارات، روند عقد قراردادهای تازه برای فروش گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) را برای قطر با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
قطر زمانی به عنوان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده ال‌ان‌جی برای کشورهای ژاپن و کره جنوبی شناخته می‌شد، اما اکنون خریداران به تأمین‌کنندگان ال‌ان‌جی از آمریکا، امارات و عمان تمایل دارند. این تأمین‌کنندگان قراردادهای کوتاه‌مدت‌تری ارائه می‌دهند و بر خلاف قطر، محدودیتی در مورد مقصد نهایی محموله‌ها اعمال نمی‌کنند.
این وضعیت به خریداران این امکان را می‌دهد که در صورتی که در آینده نیازی به این محموله‌ها نداشته باشند، آنها را به فروشنده دیگری واگذار کنند.
به گفته منابع آگاه، مذاکرات انجام‌شده میان خریداران ژاپنی و کره‌ای با قطر به دلیل اصرار قطر بر نکته «مقصد» به بن‌بست رسیده است.
یک منبع تجاری معتبر بیان کرد: قطری‌ها سعی دارند کنترل کاملی بر بازار ال‌ان‌جی حفظ کنند، در حالی که ادنوک امارات و عمان تنها به دنبال قیمت‌گذاری مناسب هستند. ادنوک از وضعیت کنونی که خریداران به دنبال تنوع در منابع تأمین‌کننده هستند، بهره‌مند شده است.
اگر شرکت دولتی «قطر انرژی» قادر نشود توافقات جدیدی با ژاپن و کره جنوبی (به عنوان دومین و سومین واردکنندگان بزرگ ال‌ان‌جی در جهان) به امضا برساند، موقعیت این کشور در بازار تضعیف خواهد شد. این کشور در سال ۲۰۲۳ جایگاه خود به‌عنوان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده ال‌ان‌جی جهان را به آمریکا واگذار کرد. قرارداد قطر برای تأمین ۴.۹۲ میلیون تن در سال ال‌ان‌جی به شرکت «گاز کره» در سال جاری به اتمام می‌رسد و یک قرارداد دیگر که برای تأمین ۲.۱ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ است، نیز در آستانه انقضا می‌باشد.
با توجه به راه‌اندازی مجدد نیروگاه‌های هسته‌ای و افزایش تولید انرژی تجدیدپذیر، تقاضای ژاپن برای ال‌ان‌جی کاهش یافته است. طبق آمار گمرکی، واردات ال‌ان‌جی این کشور از ۸۳ میلیون تن در سال ۲۰۱۸ به ۶۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۳ افت کرده است.
سهم بازار قطر در ژاپن از ۱۲ درصد در سال ۲۰۱۸ به چهار درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است. در این میان، سهم آمریکا در بازار ژاپن طی همین بازه زمانی از سه درصد به هشت درصد افزایش یافته است.
بر پایه اطلاعات ارائه‌شده توسط شرکت مشاوره «انرژی اسپکتس»، سهم قطر از بازار کره جنوبی نیز از ۳۲ درصد در سال ۲۰۱۸ به ۱۹ درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است. به موازات آن، سهم استرالیا از ۱۹ درصد به ۲۴ درصد و سهم مالزی از هشت درصد به ۱۳ درصد افزایش یافته است.
مذاکره‌های پیچیده
با آغاز تأمین جدید از پروژه‌های توسعه‌ای که تولید کلی «قطر انرژی» را به میزان ۸۵ درصد افزایش خواهد داد، این شرکت سرگرم مذاکره برای امضای قراردادهای فروش با خریداران اروپایی و آسیایی است.
سعد الکعبی، مدیرعامل «قطر انرژی» اظهار داشت که وی آینده‌ای روشن برای بازار ال‌ان‌جی، به‌ویژه در آسیا، به مدت حداقل ۵۰ سال پیش‌بینی می‌کند.
«قطر انرژی» بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳، توافقاتی ۲۷ ساله برای فروش ال‌ان‌جی به خریداران چینی از تولید جدید میدان «نورث فیلد» به امضا رسانده است.
تایوان و کویت نیز از زمان اعلام جدیدترین پروژه توسعه خود، درخواست خرید ال‌ان‌جی بیشتری داشته‌اند. تحلیلگران بر این باورند که حدود ۴۸ درصد از ال‌ان‌جی قطر که از میدان «نورت فیلد» و پروژه این شرکت در آمریکا تأمین می‌شود، هیچ توافق‌نامه‌ای برای فروش ندارند. در مقابل، ادنوک و عمان قراردادهای بلندمدتی با خریداران از ژاپن، چین و هند منعقد کرده‌اند.
یک عامل بازدارنده چالش‌برانگیز برای ژاپن، اصرار «قطر انرژی» بر این است که خریداران باید قراردادهایی برای خرید سالانه حداقل یک میلیون تن ال‌ان‌جی برای مدت ۱۰ تا ۱۵ سال امضا کنند.
چنین شرایطی به واسطه عدم قطعیت آینده عرضه ال‌ان‌جی در ژاپن، بخصوص با احیای نیروگاه‌های هسته‌ای و افزایش تولید انرژی‌های تجدیدپذیر، برای خریداران ژاپنی به چالشی دشوار تبدیل شده است.
به گفته منابع تجاری، قطر در مذاکرات اندکی انعطاف نشان داده و محموله‌های کوچک‌تر را با شرایط منعطف‌تر و قیمت‌های پایین‌تر پیشنهاد کرده است که براساس برنامه‌ریزی، اجرای این قراردادها از سال ۲۰۲۸ آغاز می‌شود و هر واحد mmBtu حدود ۱۳ درصد قیمت یک بشکه نفت قیمت‌گذاری شده است.
شرکت ژاپنی JERA، قرارداد خرید ۵.۵ میلیون تن ال‌ان‌جی را که در سال ۲۰۲۱ به پایان رسید، با قطر تمدید نکرد. یومیکو یائو، مدیرکل ال‌ان‌جی «توکیو گاز» اعلام کرد که شرکت «توکیو گاز» که تأمین‌کننده گاز کلان‌ترین شهر ژاپن است، در صورتی که شرایط اقتصادی، انعطاف‌پذیری و مدت قرارداد مناسب باشد، ممکن است ال‌ان‌جی از قطر بخرد.
در کره جنوبی، قرارداد ۴.۹۲ میلیون تن ال‌ان‌جی قطر با شرکت «گاز کره» در سال جاری به پایان می‌رسد و یک قرارداد سالانه دیگر به میزان ۲.۱ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ به اتمام خواهد رسید.
مقاومت قطر در برابر تحولات
قطر به دنبال تأمین درآمدهای پایدار، قراردادهای بلندمدتی با حداکثر ۲۷ سال را ترجیح می‌دهد. فروشندگان آمریکایی، ادنوک و عمان اغلب ال‌ان‌جی را بر مبنای تحویل در کشتی به فروش می‌رسانند، که این امکان را به خریداران می‌دهد تا محموله‌ها را بر اساس تصمیم‌گیری خود به فروشنده دیگری منتقل کنند. این نوع قراردادها معمولاً بر اساس قیمت گاز طبیعی در هاب هنری با قیمتی کمتر از قراردادهای وابسته به نفت بستگی دارد.
رقابت بین قطر و آمریکا پس از تصمیم اروپا برای کنار گذاشتن واردات گاز روسیه در پی جنگ اوکراین شدت یافته است. صادرکنندگان دیگر توانسته‌اند خلأ ایجادشده را پر کنند و به بزرگ‌ترین صادرکننده ال‌ان‌جی در سال ۲۰۲۳ تبدیل شوند.
بر طبق گزارش‌های رویترز، آن سوفی کوربو، پژوهشگر در مرکز سیاست انرژی جهانی دانشگاه کلمبیا بیان کرده است که نبود خریداران معتبر متعدد که قراردادهای بزرگ و بلندمدت با شرایط مورد نظر قطر به امضا برسانند، ممکن است گزینه‌ای برای قطر انرژی باشد تا ال‌ان‌جی را بیشتر در بازار محموله‌های تک عرضه کند.