مستند جدیدی در جشنواره ونیز به کشف رازهای پشت صحنه تولید فیلم «روزی که دلقک گریست» اثر جری لوئیس می‌پردازد؛ فیلمی که نه تنها به اتمام نرسید، بلکه هرگز به مرحله اکران نیز نرسید.
درام غم‌انگیز هولوکاست به کارگردانی جری لوئیس با نام «روزی که دلقک گریست» در اوایل دهه ۱۹۷۰ ساخته شد، اما هیچ‌گاه به طور رسمی منتشر نشد و تنها بخش‌های اندکی از آن به عموم نمایش داده شده است. سازندگان این اثر آن را به شدت ناهنجار و مایه شرمندگی توصیف کرده‌اند.
در آن زمان، جری لوئیس که در دوران حرفه‌ای‌اش در پی احیای مجدد بود و به خاطر شخصیت کمدی جنون‌آمیزش در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ دیگر چندان مورد توجه نبود، به این پروژه علاقه‌مند شد. او نقش هلموت درک، دلقک بی‌پولی که سرانجام به اردوگاه مرگ نازی‌ها می‌فرستند و در آنجا ۶۵ کودک را به اتاق گاز هدایت می‌کند، به عهده گرفت.
مستند تازه‌ای به نام «از تاریکی تا روشنی» به کارگردانی اریک فریدلر و مایکل لوری در جشنواره فیلم ونیز به بررسی ابعاد پنهان این فیلم مشهور می‌پردازد و دلایل عدم اکران آن را روشن می‌سازد.
جری لوئیس، که علاوه بر بازیگری، مسئولیت نویسندگی و کارگردانی اثر را نیز بر عهده داشت، در رابطه با این فیلم اذعان کرده: «از ساخت این فیلم شرمنده‌ام، اما از آنچه که نگذاشتم کسی آن را ببیند، خرسندم. فیلم بسیار بسیار بدی بود!!».
هری شیرر، بازیگر و کمدین آمریکایی که از معدود افرادی است که فیلم «روزی که دلقک گریست» را به طور کامل دیده، در مصاحبه‌ای در سال ۱۹۹۲ با مجله «اسپای»، به آن قدر نادانی در این فیلم اشاره کرده که کسی نمی‌تواند تصوری از آن داشته باشد.
چند سال پیش، تنها نسخه باقیمانده از فیلم «روزی که دلقک گریست» در آرشیو جری لوئیس در کتابخانه کنگره آمریکا پیدا شد، اما «راب استون»، مدیر بخش سینما در کتابخانه کنگره اعلام کرده که این فیلم نباید حداقل در ۱۰ سال آینده نمایش داده شود، زیرا همیشه مایه شرمندگی جری لوئیس بوده است.
فیلم «روزی که دلقک گریست» در سال ۱۹۷۲ در پاریس و بخش‌هایی از آن در سوئد فیلم‌برداری شد و در نظر بود که در سال ۱۹۷۳ در جشنواره کن رونمایی گردد.
به نقل از گاردین، مستند جدید در جشنواره ونیز به جنبه‌ای اشاره می‌کند که لوئیس پیشتر خود نیز می‌دانست این فیلم فاجعه‌آمیز است. او یک سال پیش از فوتش در سن ۹۱ سالگی در سال ۲۰۱۷ با فریدلر، کارگردان این مستند، صحبت کرد و اعتراف کرد که از فیلم خود شرمنده است، زیرا آن کار به عنوان نویسنده، کارگردان و بازیگر کار بسیار بدی بود و هیچ روزی نیست که به فیلمی که این همه درد و رنج برای او به ارمغان آورده، فکر نکند.
جاه‌طلبی لوئیس برای بیان پیام مهم و جدی از طریق این فیلم غیر قابل انکار است. حتی زمانی که برای جستجوی بازیگران محلی مناسب در سوئد به سر می‌برد، با اینگمار برگمان تماس گرفت تا از او مشاوره بگیرد. بر اساس توصیه برگمان، او در نهایت هریت اندرسون را برای ایفای نقش دلقک انتخاب کرد.
موضوع دیگری که در این مستند بررسی می‌شود، این است که در اوایل دهه ۷۰، تعداد اندکی از فیلمسازان مطرح به خود جسارت پرداختن به پرونده هولوکاست را داشتند. «روزی که دلقک گریست» سال‌ها قبل از فیلم‌هایی نظیر «مرد ماراتون» (۱۹۷۶)، «پسران از برزیل» (۱۹۷۸) و مینی‌سریال تلویزیونی «هولوکاست» (۱۹۷۸) با ستاره‌هایی چون مریل استریپ و فیلم «فهرست شیندلر» به کارگردانی استیون اسپیلبرگ در سال ۱۹۹۳، ساخته شده است. همچنین این فیلم لوئیس ۲۵ سال قبل از «زندگی زیباست» (۱۹۹۷) اثر برنده اسکار روبرتو بنینی آغاز به کار کرد؛ فیلم‌هایی که شباهت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند.
**
جری لوئیس در ۱۶ مارس ۱۹۲۶ در نیوجرسی ایالات متحده به دنیا آمد و از سال ۱۹۴۲ و در سن ۱۶ سالگی، فعالیت خود را در عرصه کمدی آغاز کرد و در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی به اوج شهرت رسید.
او شهرت اولیه‌اش را در کنار دین مارتین، خواننده و کمدین معروف آمریکایی به دست آورد؛ گروه کمدی «مارتین و لوئیس» در دهه ۴۰ با نمایش‌های متنوعی به شهرت رسیدند، اما به تدریج نقش مارتین در فیلمنامه‌ها کاهش یافت و توجه‌ها بیشتر به لوئیس جوان معطوف شد. این دو هنرمند در سال ۱۹۵۴ از یکدیگر جدا شدند.
جری لوئیس با بازی در فیلم بلند «دوست من ایرما» در سال ۱۹۴۹ قدم به عرصه سینما گذاشت و در ادامه بیش از ۵۰ فیلم را در کارنامه هنری‌اش ثبت کرده است.
وی در سال ۱۹۷۵ نخستین فیلم سینمایی‌اش را با عنوان «مجرم ظریف» بازی کرد و بعد از آن در پنج فیلم سینمایی دیگر نیز ظاهر شد.
از جمله آثار مهمی که او در آن‌ها به ایفای نقش پرداخته، می‌توان به «سلطان کمدی» به کارگردانی مارتین اسکورسیزی و بازی رابرت دنیرو اشاره کرد.
او که خالق آثاری همچون «مجرم ماهر»، «پادو» و «سختکوش» است، در سال ۲۰۰۶ با دریافت جایزه یک عمر فعالیت هنری از وزیر فرهنگ فرانسه، به عنوان کمدین محبوب مردم فرانسه شناخته شد. همچنین در سال ۱۹۹۷ جایزه یک عمر دستاورد سینمایی جوایز کمدی آمریکا را کسب کرد، در سال ۱۹۹۹ شیر طلایی افتخاری جشنواره ونیز را دریافت نمود و در هشتاد و یکمین دوره جوایز سینمایی اسکار جایزه افتخاری و بشردوستانه «جان هرشولت» را به دست آورد و ستاره‌ای به نام او در تالار مشاهیر هالیوود ثبت گردید.