«مادر» به عنوان ستون فقرات خانواده، وظایف و نقشی اساسی در حفظ گرمای این کانون دارد و به نوعی برای فرزندان و اعضای خانواده اش به مثابه یک پناهگاه عمل می کند. او با استفاده از نیرویی محکم، اعضای خانواده را به هم متصل کرده و در برابر چالش ها و دشواری ها از آن ها حمایت می کند.
جایگاه مادر در خانواده بسیار حائز اهمیت بوده و مسئولیت های متعددی را در قبال فرزندانش بر عهده دارد. رفتار، نگرش و عادات مادر و همچنین نوع روابط عاطفی او با فرزندانش، تأثیر مستقیمی بر شکل گیری شخصیت و آینده آن ها دارد.
محمدرضا ایمانی، روانشناس و مربی مهارت های زندگی به تشریح نقش مادر در فراهم آوردن محیطی گرم و صمیمی برای خانواده پرداخت و عنوان کرد: در نگاه به تکنولوژی، مادران به نوعی به نرم افزاری تشبیه می شوند که پدران به عنوان سخت افزار عمل می کنند؛ وجود مادر مملو از عشق، محبت و احساس آسودگی است. نوع رابطه عاطفی ای که مادر برقرار می سازد، پایه گذار ارتباطات و همدلی در خانواده است، همانند پیوندی که افراد را به یکدیگر نزدیك می كند و موجب پیشرفت شان می گردد. هر چه مادر در جایگاه مناسب تری قرار داشته و از زندگی و خود احساس رضایت بیشتری کند، می تواند روابط عاطفی قوی تری بین پدر، فرزندان و خود ایجاد کرده و خانواده را به سمت تکامل سوق دهد.
مادر، پناهگاهی مطمئن
او در ادامه درباره نیازهای عاطفی افراد اضافه کرد: زمانی که انسان با مشکلاتی مواجه می شود، به آغوش مادر خود پناه می برد، چرا که این آغوش می تواند به عنوان پناهگاهی امن تلقی شود که در آن به آرامش می رسد و قادر به بیان مشکلات عاطفی و روحی اش می گردد.
ایمانی همچنین مادر را به عنوان پیوند دهنده عناصر خانواده با بیرون مانند اقوام و دوستان معرفی نموده و گفت: هر چه صمیمت در خانواده بیشتر و مستحکم تر باشد، نمود آن را در گردهمایی ها و مناسبت ها شاهد خواهیم بود. مادر یک شنونده فعال است و این ویژگی باعث می شود که بسیاری از افراد بتوانند مشکلات و اضطراب های خود را شفاف تر بیان نمایند. انسان ها معمولاً به دنبال کسی می گردند تا تنها به سخنانشان گوش دهد، بدون آنکه لازم باشد او را مورد تأیید یا رد قرار دهند یا حتی از او همدلی و حمایت عاطفی دریافت کنند، زیرا اصل گوش دادن خود یک مسئولیت مهم و باارزش است.
وی در ادامه بحث اشاره کرد: زمانی که فردی احساس کمبود می کند و به مادرش مراجعه می نماید، مادر با جملاتی مانند «ان شاالله که حل می شود»، «آینده بهتری در پیش داریم» و با ترسیم روایتی امیدوارکننده از آینده، می تواند افکار منفی را از ذهن فرد دور کرده و وضعیت فعلی او را بهبود ببخشد.
ایمانی مادر را به عنوان مربی خانواده نام برد و خاطرنشان کرد: آن ها به یادگیری موضوعات مختلف زندگی، تربیت، اجتماعی و روابط بین فردی کمک می کنند. مادرها به شکل گیری رشد و شکوفایی فرزندان نیز بسیار مؤثر هستند.
مسئولیت های مادر در خانواده
ایمانی در ادامه توضیحاتش گفت: یکی از وظایف اصلی مادر، نظارت بر فعالیت های اقتصادی خانه است. او باید نیازهای اعضای خانواده و فرزندان را شناسایی کرده و با بهره گیری از توانایی پدر، آن ها را مدیریت کند تا در زندگی کمبودی احساس نشود.
او افزود: نکته دیگری که باید به آن توجه شود، ایجاد نظم و روابط مناسب در زندگی است. فرزندان اصول زندگی را از مادر می آموزند. اداره زمان، برنامه ریزی، انجام مسئولیت های شخصی و شیوه های واگذاری آن به دیگران از مباحثی هستند که مادر می تواند به فرزندانش انتقال دهد.
وی همچنین اشاره کرد که ارتباط عاطفی پدر با فرزندان تحت تأثیر مادر قرار دارد و بیان نمود: مادر نگرش فرزندان را نسبت به دیگران و نیز زندگی و علایق آتی اش شکل می دهد. چنانچه مادری دچار بدبینی، سهل انگاری و افسردگی باشد، این حالات را به فرزندان خود منتقل کرده و نتیجه اش می تواند راهی نامناسب برای آن ها باشد؛ اما اگر مادر از سلامت روان برخوردار باشد، قابلیت تربیت فرزندان قوی و سالم را خواهد داشت.
این روانشناس همچنین به another وظیفه مادر اشاره کرده و آن را مدیریت وضعیت عمومی خانواده دانست و گفت: این بدان معناست که مادر باید از شرایط و حال کلی اعضای خانواده آگاه باشد و در صورتی که مشکلی برای یکی از اعضا رخ دهد، باید به او کمک کند تا با آن مسئله روبرو شود.
او در پایان تأکید کرد: مبحث سلامتی، مراقبت و بهداشت نیز تحت سرپرستی مادر قرار دارد. همچنین آداب و رسوم، قوانین اجتماعی و آموزش ابتدایی از مادر به فرزندان آموخته می شود. با این وجود، هر چه این عناصر به طور جامع و مؤثر آموزش داده شوند، مادر می تواند یک خانواده گرم و صمیمی بسازد، در حالی که نوع ارتباط با پدر نیز در این زمینه بسیار تأثیرگذار است.