ماهی؛ خوراکی برای تندرستی

مهنوش صاحبدل رئیس گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت خوزستان در مصاحبه‌ای با ایسنا به مناسبت ۲۷ سپتامبر روز جهانی آبزیان (غذاهای دریایی) بیان کرد: گوشت ماهی به دلیل برخورداری از پروتئین با کیفیت بالا، چربی‌های زود هضم و غنی از ویتامین‌های محلول در چربی و مواد معدنی مختلف، جایگاه خاصی در میان فرآورده‌های حیوانی نظیر گوشت، تخم‌مرغ و شیر پیدا کرده است.

وی ادامه داد: با ارزش تغذیه‌ای فراوان، ماهی مناسب برای هر نوع رژیم غذایی بوده و به عنوان یک غذای سالم شناخته می‌شود.

ارزش تغذیه‌ای ماهی

صاحبدل گفت: پروتئین موجود در ماهی دارای اسیدهای آمینه ضروری با کیفیتی همسطح با پروتئین گوشت قرمز است و به طور قابل توجهی دارای اسیدهای چرب غیراشباع سودمندتری می‌باشد. همچنین از آنجا که آبزیان بافت پیوندی کمتری دارند، تقریباً تمامی ماهی‌های مصرفی به‌خوبی توسط بدن جذب می‌شود.

چربی ماهی 

او اظهار کرد: ماهی و دیگر آبزیان با وجود اسیدهای چرب غیراشباع امگا ۳ می‌توانند به کاهش بیماری‌های مزمنی همچون مشکلات قلبی-عروقی، سکته‌های قلبی و مغزی، برخی انواع سرطان و دیابت کمک کنند. مقادیر این چربی‌ها در ماهی‌های مختلف از کمتر از یک درصد در ماهی‌های سفید تا بیش از ۳۰ درصد در گونه‌های چرب متغیر است که این مقدار در فصول مختلف سال تغییر می‌کند.

صاحبدل افزود: سطح کلسترول در ماهی‌های آب شیرین به‌مراتب کمتر از گونه‌های دریایی است، که این وضعیت، مصرف آنها را به لحاظ سلامت انسان مطلوب‌تر می‌کند و مقدار آن به نوع ماهی بستگی دارد.

ماهی چه ویتامین‌ها و مواد معدنی دارد؟

رئیس گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت خوزستان عنوان کرد: گوشت ماهی و دیگر آبزیان حاوی انواع ویتامین‌های A، B، D، E، K و مواد معدنی همچون فسفر، آهن، سلنیوم، منیزیم، فلوئور، گوگرد، ید، روی و سایر مواد معدنی هستند که همگی نقش بسزایی در ارتقاء سلامت انسان دارند. همچنین ماهی‌هایی که با استخوان مصرف می‌شوند، مانند ماهی کلیکا و ساردین منابع بسیار خوبی از کلسیم هستند که به رشد و تقویت استخوان‌ها و دندان‌ها کمک می‌کنند. از میان ویتامین‌های محلول در آب، گروه B و ویتامین B۱۲ در غذاهای دریایی به میزان بیشتری وجود دارد.

وی ادامه داد: سلنیوم به‌عنوان یک ماده معدنی مهم با خواص آنتی‌اکسیدانی می‌تواند از فعالیت رادیکال‌های آزاد سرطان‌زا جلوگیری کند و آبزیان از بهترین منابع غذایی سلنیوم محسوب می‌شوند.

صاحبدل اذعان داشت: سرطان‌هایی چون پروستات، سینه، ریه و روده بزرگ تقریباً نیمی از کل موارد سرطان را تشکیل می‌دهند که می‌توان با پیروی از رژیم‌های غذایی شامل ماهی و آبزیان، تا حدی از بروز آنها جلوگیری کرد. یکی از توصیه‌های مؤثر برای کاهش خطر ابتلا به انواع سرطان، جایگزینی مصرف ماهی و محصولات دریایی به‌جای گوشت قرمز است.

وی افزود: غذاهای دریایی به‌دلیل غنای خود از کوآنزیم Q۱۰، که ماده‌ای محلول در چربی است و ۵۰ درصد آن از طریق رژیم غذایی و نیمی دیگر در بدن تولید می‌شود، مفید به‌نظر می‌رسند. تحقیقات نشان داده‌اند که این آنتی‌اکسیدان می‌تواند برای سلامت قلب و عروق موثر باشد.

رئیس گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت خوزستان اضافه کرد: «تورین» نیز یکی دیگر از مواد یافت‌شده در غذاهای دریایی است که برای رشد چشم‌ها و سیستم عصبی نوزادان مفید است و افزایش مصرف آن برای کاهش بروز بیماری‌های قلبی و عروقی مؤثر شناخته شده است.

وی تأکید کرد: با توجه به غنای مواد مغذی، مصرف غذاهای دریایی می‌تواند در برآورده کردن نیازهای غذایی انسان‌ها به مواد مغذی لازم مؤثر باشد؛ تنوع و بالابودن مواد مغذی در ماهی با توجه به ارزش انرژی کم آن به این معناست که غذاهای دریایی به عنوان یک منبع مغذی با انرژی کم، برای مدیریت وزن و سایر بیماری‌های مربوطه مناسب‌اند، لذا توصیه می‌شود که در طول هفته حداقل دو بار از ماهی، به‌ویژه غیر سرخ شده، استفاده شود.

صاحبدل خاطرنشان کرد: نتایج تحقیقی در ایالات متحده نشان می‌دهد که مصرف ماهی توسط مادران در دوران بارداری با کاهش احتمال ابتلا به اوتیسم و ویژگی‌های مرتبط با آن همراه است.

وی افزود: باید در نظر داشت که مصرف بیش از حد تن ماهی به دلیل چربی زیاد موجود در آن، می‌تواند منجر به دریافت بیش از حد نیاز انرژی شود، بنابراین توصیه می‌شود هنگام مصرف تن ماهی، از روغن اضافی آن خودداری شود.