نگاهی به تمامی نمایندگان ایران در جوایز اسکار

اعضای هیأت انتخاب اسکار در نهایت فیلم «در آغوش درخت» به کارگردانی بابک خواجه‌پاشا را به‌عنوان نماینده سینمای ایران در اسکار ۲۰۲۵ معرفی کردند.

فیلم «در آغوش درخت» به‌عنوان سی‌امین نماینده رسمی سینمای ایران در تاریخ رقابت‌های اسکار بهترین فیلم بین‌المللی، شناخته می‌شود؛ شاخه‌ای که در گذشته با عنوان بهترین فیلم خارجی‌زبان نامیده می‌شد.

ورود نخستین فیلم ایرانی به دنیای جوایز اسکار به ۴۷ سال پیش برمی‌گردد و تا به امروز سینماگران ایرانی چهار مرتبه توانسته‌اند به جمع نامزدهای نهایی این رویداد بزرگ سینمایی راه یابند. پس از نامزدی تاریخی فیلم «بچه‌های آسمان» در سال ۱۹۹۸ در بخش فیلم خارجی‌زبان، اصغر فرهادی با آثار «جدایی نادر از سیمین» (۲۰۱۱) و «فروشنده» (۲۰۱۶) موفق شد بار دیگر سینمای ایران را با دو مجسمه طلایی اسکار مفتخر کند. همچنین فیلم‌های «خورشید» به کارگردانی مجید مجیدی و «قهرمان» به کارگردانی اصغر فرهادی در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ به جمع ۱۵ نامزد اولیه این شاخه راه یافتند.

در این زمینه بیشتر بخوانید:

ایران در میان ۵ کشور موفق تاریخ جایزه اسکار خارجی

تاریخچه سینمای ایران در جوایز اسکار تنها به شاخه بهترین فیلم بین‌المللی محدود نمی‌شود؛ اصغر فرهادی در هشتاد و چهارمین دوره جوایز اسکار برای فیلم «جدایی نادر از سیمین» در بخش بهترین فیلمنامه اصلی نامزد دریافت جایزه شد. این یکی از معدود مواقعی بود که فیلمی غیرانگلیسی‌زبان در این دسته نامزد می‌شد، اما در نهایت جایزه به «وودی آلن» برای فیلم «نیمه‌شب در پاریس» اهدا شد.

تاریخچه حضور سینمای ایران در جوایز اسکار

سال‌ها پیش، برای نخستین بار در سال ۱۳۵۶، وزارت فرهنگ و هنر وقت فیلم «دایره‌ مینا» به کارگردانی داریوش مهرجویی را به اسکار فرستاد و سپس فیلم «باد صبا» ساخته آلبر لاموریس نماینده ایران در سال ۵۷ به آکادمی اسکار معرفی شد. بعد از ۱۷ سال وقفه، فیلم «زیر درختان زیتون» به کارگردانی عباس کیارستمی در شصت‌وهفتمین دوره جوایز اسکار نماینده ایران بود. فیلم «بادکنک سفید» اثر جعفر پناهی نیز در سال ۱۹۹۵ به آکادمی معرفی شد و پس از یک سال وقفه، در سال ۱۹۹۷، «گبه» به کارگردانی محسن مخملباف به این رویداد سینمایی نمایندگی داد.

فیلم «بچه‌های آسمان» ساخته مجید مجیدی در سال ۱۹۹۸ به مسابقات اسکار در بخش بهترین فیلم خارجی‌زبان راه پیدا کرد و در سال بعد از آن، «رنگ خدا» دیگر اثر مجیدی نیز به این رویداد سینمایی راه یافت.

آثاری چون «زمانی برای مستی اسب‌ها» آثار بهمن قبادی (۲۰۰۰)، «باران» مجید مجیدی (۲۰۰۱)، «من ترانه ۱۵ سال دارم» به کارگردانی رسول صدرعاملی (۲۰۰۲)، «نفس عمیق» به کارگردانی پرویز شهبازی (۲۰۰۳)، «لاک‌پشت‌ها پرواز می‌کنند» از بهمن قبادی (۲۰۰۴)، «خیلی دور خیلی نزدیک» به کارگردانی رضا میرکریمی (۲۰۰۵)، «کافه ترانزیت» از کامبوزیا پرتوی (۲۰۰۶)، «میم مثل مادر» اثر رسول ملاقلی‌پور (۲۰۰۷)، «آواز گنجشک‌ها» از مجید مجیدی (۲۰۰۸)، «درباره الی» اثر اصغر فرهادی (۲۰۰۹) و «بدرود بغداد» از مهدی نادری (۲۰۱۰) به‌عنوان نمایندگان سینمای ایران در سال‌های بعد شناخته شدند، تا این که سینمای ایران در سال ۲۰۱۲ با فیلم «جدایی نادر از سیمین» به کارگردانی اصغر فرهادی با این رویداد مهم سینمایی جوایزی را به‌دست آورد.

در سال‌های ۲۰۱۴، ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ به ترتیب فیلم‌های «گذشته» اصغر فرهادی، «امروز» رضا میرکریمی و «محمد رسول‌الله» ساخته مجید مجیدی به اسکار ارسال شدند و فرهادی با فیلم «فروشنده» برای دومین‌بار به این سهم مهم دست یافت.

فیلم «نفس» به کارگردانی نرگس آبیار در سال ۲۰۱۸ به‌عنوان نماینده سینمای ایران در نودمین دوره جوایز سینمایی اسکار انتخاب شد. همچنین در سال ۲۰۱۹، فیلم «بدون تاریخ، بدون امضاء» به کارگردانی وحید جلیلوند این شانس را پیدا کرد که نماینده سینمای ایران در این جوایز سینمایی باشد و در سال ۲۰۲۰ نیز برای نخستین‌بار مستندی به نام «در جستجوی فریده»، به کارگردانی مشترک آزاده موسوی و کوروش عطایی به رقابت اسکار فرستاده شد.

فیلم «خورشید» از مجید مجیدی در اسکار ۲۰۲۱ به عنوان بیست و ششمین نماینده سینمای ایران در بخش بهترین فیلم بین‌المللی (غیرانگلیسی‌زبان) معرفی شد و توانست جزو ۱۵ نامزد اولیه نیز قرار بگیرد.

در سال ۲۰۲۲، فیلم «قهرمان» از اصغر فرهادی بعد از موفقیت در جشنواره کن نماینده سینمای ایران شد و به جمع نامزدهای اولیه رسید، اما موفق به ورود به فهرست نهایی نشد. در سال گذشته نیز فیلم «نگهبان شب» از رضا میرکریمی به‌عنوان نماینده سینمای ایران به این جایزه ارسال گردید.

مجید مجیدی با شش بار نمایندگی آثارش در جوایز اسکار (بچه‌های آسمان، رنگ خدا، باران، آواز گنجشک‌ها، محمد رسول الله و خورشید) در این زمینه رکورددار است و بعد از او، اصغر فرهادی با پنج بار نمایندگی سینمای ایران در اسکار و دو جایزه برندگان این رقابت قرار دارد.

به‌عبارتی، کسب دو جایزه از ۲۹ حضور سینمای ایران در شاخه بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان که اکنون به‌عنوان بهترین فیلم بین‌المللی شناخته می‌شود، نام ایران را در زمره کشورهای بسیار موفق در رقابت‌های اسکار قرار می‌دهد.

**

آخرین زمان ارسال آثار برای رقابت در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی اسکار ۱۴ نوامبر ۲۰۲۴ (۲۴ آبان) خواهد بود. فهرست نامزدهای اولیه نیز در تاریخ ۱۷ دسامبر (۲۷ آذر) و نامزدهای نهایی در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵ (۲۷ دی) اعلام خواهند شد.

نود و هفتمین دوره جوایز سینمایی اسکار در دوم مارس ۲۰۲۵ (بامداد ۱۳ اسفند) برگزار می‌شود.