در اردیبهشت‌ماه سال جاری، واحد بررسی قندوچربی‌های خون تهران گزارشی از یک مطالعه بر روی ۱۸,۵۵۵ نفر از ساکنان شرق تهران منتشر کرد که به بررسی عوامل خطرساز بیماری‌های غیرواگیر اختصاص داشت. نتایج مرحله اول این مطالعه مربوط به قند و لیپید تهران نشان‌دهنده شیوع بالای عوامل خطرزا به شرح زیر بود: پرفشاری خون با ۲۴ درصد، اضافه‌وزن و چاقی با ۶۳ درصد، اختلالات چربی خون با ۵۴ درصد، بیماری دیابت با ۱۱ درصد و همچنین مصرف سیگار با ۱۴ درصد، در میان شهروندان تهرانی.
طبق نقشه جهانی فعالیت بدنی و اطلاعات موجود در وبگاه سازمان جهانی بهداشت، در حال حاضر مردم ایران در زمره کم‌تحرک‌ترین گروه‌های جمعیتی در سطح جهان قرار دارند.
به‌طوری که ۸۳ درصد علت مرگ و میر در جامعه، ناشی از بیماری‌های غیرواگیر است که به‌طور مستقیم تحت تاثیر کم‌تحرکی و رژیم غذایی نامناسب قرار دارند. به‌طور سالانه، بیش از ۳۰۰ هزار مرگ در کشور به علت ابتلا به این بیماری‌ها گزارش می‌شود!
بر مبنای مطالعاتی که در کشور انجام شده، هم‌اکنون شاخص فعالیت فیزیکی در ۴۰ درصد از جمعیت بالای ۳۰ سال کشور در سطح پایین قرار دارد. با در نظر گرفتن این که بیش از ۶۵ درصد مرگ و میرها به بیماری‌های غیرواگیر مربوط می‌شود و از مجموع مرگ و میرهای ناشی از بیماری‌های غیرواگیر، ۲۰ درصد به مشکلات قلبی ـ عروقی و ۱۰ درصد به انواع سرطان‌ها اختصاص دارد.
بیماری‌های غیرواگیر چیستند؟
بیماری‌های غیرواگیر، بیماری‌هایی هستند که به‌طور مستقیم از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شوند و به دلیل عوامل محیطی، ژنتیک و سبک زندگی به وجود می‌آیند. از جمله این بیماری‌ها می‌توان به بیماری‌های قلبی، بیماری‌های عروقی، کلیوی، عصبی و روانی، گواتر، تالاسمی، فشار خون بالا، بیماری‌های مزمن و غیر اختصاصی تنفسی مثل آسم، عوارض دائمی ناشی از سوانح، کوری، دیابت و گونه‌های مختلف بیماری‌های متابولیک، بیماری‌های مفصلی ـ استخوانی مزمن و سرطان‌ها اشاره کرد.
بیماری‌های غیرواگیر؛ عامل اصلی مرگ و میر در دنیا
هر سال حدود ۱۷ میلیون نفر زیر ۷۰ سال در سطح جهان به دلیل بیماری‌های غیرواگیر جان خود را از دست می‌دهند و بنا به گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، این بیماری‌ها به عنوان علت‌های اصلی مرگ و ناتوانی در دنیا شناخته می‌شوند. به گونه‌ای که در سال ۲۰۰۸، ۶۳ درصد از کل مرگ و میرها در جهان (حدود ۳۶ میلیون نفر) به بیماری‌های عمده غیرواگیر مربوط بوده است.
از میان این آمار، بیماری‌های قلبی ـ عروقی به تنهایی عامل نزدیک به ۱۷ میلیون مرگ در سطح جهان بوده‌اند. براساس همین گزارش، نزدیک به ۸۰ درصد از این موارد (۲۹ میلیون نفر) در کشورهای با درآمد متوسط پایین رخ داده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۰، تعداد مرگ و میرهای ناشی از این بیماری‌ها با ۱۵ درصد افزایش به سالانه ۴۱ میلیون نفر برسد. این افزایش عمدتاً در مناطقی چون جنوب غرب آسیا، مدیترانه شرقی و آفریقا مشاهده خواهد شد.
نکته مهم این است که در حال حاضر در کشورهای با درآمد متوسط پایین، ۲۹ درصد از مرگ و میرهای ناشی از بیماری‌های عمده غیرواگیر در جمعیت زیر ۶۰ سال ثبت می‌شود. جالب است بدانید که چهار بیماری عمده غیرواگیر (بیماری‌های قلبی ـ عروقی، سرطان‌ها، بیماری‌های مزمن تنفسی و دیابت) به‌طور مستقیم به سه عامل خطر اصلی قابل پیشگیری؛ یعنی استفاده از دخانیات، رژیم غذایی نامناسب و کم‌تحرکی بستگی دارند و جوامع می‌توانند با اقداماتی ویژه از بروز آنها جلوگیری کنند.
چاقی؛ بزرگ‌ترین تهدید برای تهرانی‌ها!
در اردیبهشت‌ماه سال جاری، واحد بررسی قندوچربی‌های خون تهران نتایج گزارشی را از مطالعه‌ای بر روی ۱۸,۵۵۵ نفر از ساکنان شرق تهران در زمینه عوامل خطرساز بیماری‌های غیرواگیر منتشر کرد. نتایج مرحله اول این پژوهش نشان‌دهنده شیوع بالای عوامل خطرزا بود، که شامل پرفشاری خون (۲۴ درصد)، اضافه‌وزن و چاقی (۶۳ درصد)، اختلال چربی خون (۵۴ درصد)، بیماری دیابت (۱۱ درصد) و مصرف سیگار (۱۴ درصد) در میان شهروندان تهرانی بود.
آمار بالای مرگ و میر از یک سو و هزینه‌های سنگین درمانی آن برای مردم و نظام سلامت از سوی دیگر، ضرورت توجه بیشتر به اقدامات پیشگیرانه و کنترلی در این خصوص را از سوی مسئولان ایجاب می‌کند. اگرچه سند ملی پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر و عوامل خطر به عنوان یک گام مؤثر به تصویب رسیده و هدف آن در سال ۱۳۹۴ کاهش ۲۰ درصدی کم‌تحرکی بوده است، اما گزارش نشست «عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر در ایران» در خرداد ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که با وجود تلاش‌های انجام شده، این عامل خطر تنها ۹ درصد کاهش یافته و واقعاً نتوانسته راهکار مؤثری برای حل این مسئله باشد.
تیغ برنده بیماری‌های واگیردار بر گلوی ایرانی‌ها
با توجه به این که بیماری‌های واگیردار به یک مشکل جهانی تبدیل شده، اوضاع در کشور ما نیز چندان مطلوب نیست. به گفته بهرام عین‌اللهی، وزیر بهداشت، در حال حاضر ۸۳ درصد از مرگ و میر جامعه، که به حدود سالانه ۳۰۰ هزار نفر می‌رسد، ناشی از ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر است و در این میان بیش از ۱۵۰ هزار مرگ سالانه در کشور به بیماری‌های قلبی ـ عروقی نسبت داده می‌شود. به تعبیر مسئولان وزارت بهداشت، در حال حاضر ۳۲ درصد از افراد بالای ۱۸ سال در کشور دچار پرفشاری خون هستند و جالب است که بیش از ۶۰ درصد این افراد از وضعیت سلامت خود بی‌خبرند. همچنین، بیش از ۳۰ هزار مرگ سالانه نتیجه بیماری دیابت است و در حالی که حدود ۳۰ درصد از مردم از ابتلا به دیابت خود آگاهی ندارند!