بسیاری از افراد بر این باورند که هر نوع سردرد شدید و آزاردهنده‌ای میگرن نام دارد یا اعتقاد دارند که میگرن هرگز درمان نمی‌شود. برخی نیز گمان می‌کنند که با خوددرمانی و مصرف داروهای ویژه میگرن می‌توانند به راحتی از آن عبور کنند و به همین دلیل به پزشک مراجعه نمی‌کنند. تعداد زیادی از این افراد به خوددرمانی روی می‌آورند، در حالی که این کار می‌تواند فقط به تشدید علائم و دردهای آنها منجر شود.
به گزارش همشهری‌آنلاین، میگرن چه ویژگی‌هایی دارد و چه تفاوت‌هایی با سردردهای معمولی دارد؟ آیا میگرن یک مشکل متعلق به عصر حاضر است یا زمینه‌های ژنتیکی دارد؟ آیا می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد؟ آیا اگر به پزشک مراجعه نکنیم، سردردهای میگرنی عوارض جدی‌تری ایجاد خواهند کرد؟ آیا واقعاً امیدی وجود دارد که سردردهای شدید و غیرقابل تحمل میگرن، روزی برطرف شده و فرد بتواند زندگی عادی و بدون دردی را تجربه کند؟ یا این دردهای کوبنده و نبض‌دار همیشه همراه ما خواهند بود؟
۳۰ درصد جمعیت با میگرن متولد می‌شوند!
میگرن نوعی بیماری عصبی است؛ به این معنا که به دلیل اختلال در عملکرد یک بخش از مغز یا سیستم عصبی بروز پیدا می‌کند. علائم این بیماری در هر فرد مبتلا ممکن است متنوع باشد، اما عمدتاً با سردردهای نبض‌دار و شدید شناسایی می‌شود. این درد معمولاً تنها در یک سمت سر حس می‌شود و فرد احساس می‌کند که نیرویی دائماً به سرش فشار می‌آورد. شدت درد میگرن می‌تواند متوسط تا شدید باشد و در صورت عدم کنترل، معمولاً از ۴ تا ۷۲ ساعت ادامه می‌یابد.
این بیماری علائم دیگری نیز دارد که غالباً در کنار سردرد ایجاد می‌شود؛ از جمله تهوع، استفراغ، اختلال در گفتار، کاهش اشتها، حساسیت به نور، صدا، بو، سرگیجه، تاری دید یا دوبینی و غیره. میگرن می‌تواند از دوران کودکی آغاز شود و ممکن است حتی تا سال‌های پایانی میانسالی نیز فرد را درگیر نکند. بروز این عارضه به عوامل متعددی از جمله ژنتیک، جنسیت، سن و عوامل محیطی بستگی دارد.
متخصصان اظهار می‌کنند که ژنتیک بیش از هر عامل دیگری در ابتلا به این بیماری تأثیرگذار است. به گونه‌ای که از هر ۵ فرد مبتلا به میگرن، ۴ نفر این اختلال را به ارث برده‌اند.
دکتر بابک زمانی، متخصص مغز و اعصاب، خاطرنشان می‌کند: «چیزی به نام ابتلای ناگهانی به میگرن وجود ندارد. واقعیت این است که میگرن یک عارضه وراثتی است که ۳۰ درصد افراد با آن به دنیا می‌آیند. به این معنا که این ۳۰ درصد، در طول زندگی خود با استعداد بیشتری برای ابتلا به میگرن مواجه خواهند بود و احساس سردرد در آنها بیشتر از سایرین خواهد بود. همچنین عوامل گوناگون در طول زندگی می‌توانند این استعداد را تشدید کنند که یکی از مهم‌ترین آنها مصرف غیرمترقبه داروهای مسکن است.»
یک باور رایج نادرست درباره میگرن
اگر چه هنوز دلایل قطعی و مشهود برای بروز میگرن شناسایی نشده‌اند، اما تعدادی از عوامل تحریک‌کننده آن تا کنون مشخص شده است. این عوامل شامل؛ تغییرات شیمیایی در سطح مغز، حرارت بسیار زیاد، نور شدید، کم‌آبی، تغییرات هورمونی در زنان (شنبه‌های قاعدگی، بارداری و یائسگی)، استرس بیش از حد، صداهای ناهنجار، فعالیت بدنی بالا، اختلال در الگوی خواب (کم‌خوابی، عدم تغییر در زمان خواب، بیداری‌های شبانه)، بوهای غیرمعمول، مصرف سیگار و الکل، نوشیدنی‌های حاوی کافئین، استفاده بیش از حد از ادویه‌جات و خوردن غذاهای مانده و چرب، همچنین بعضی از عوارض ناشی از مصرف داروها، از جمله مسکن‌ها است.
دکتر زمانی به عنوان یکی از متخصصان در این زمینه اضافه می‌کند: «غیر از زیاده‌روی در استفاده از داروهای مسکن که اثرات جدی بر بروز میگرن دارد، عوامل دیگری نظیر خواب ناکافی، بی‌خوابی‌های مداوم، استرس، اضطراب و افسردگی نیز می‌توانند به تشدید این عارضه منجر شوند.»
تنها نکته‌ای که باید در نظر داشت، این است که برخی افراد به اشتباه تصور می‌کنند استرس عامل اصلی میگرن است، در حالی که این یک سوءتفاهم و باور نادرست است. استرس می‌تواند شدت میگرن را افزایش دهد، اما به تنهایی باعث بروز آن نمی‌شود و به نوعی آرامش بیش از حد نیز ممکن است اثر مشابهی داشته باشد. اغلب اوقات ممکن است فرد شب خوب بخوابد، اما صبح با سردرد میگرنی بیدار شود.
این متخصص مغز و اعصاب می‌افزاید: «گاهی اوقات باید توجه داشت که میگرن لزوماً فقط میگرن نیست و ممکن است با سایر نوع‌های سردرد عصبی نیز همراه باشد.»
آیا میگرن خطرناک است؟
بیش از ۱۵۰ نوع سردرد وجود دارد که از نظر شدت، علت ایجاد و مدت زمان بروز با یکدیگر متفاوت‌اند. درد ناشی از میگرن با سایر سردردها تفاوت قابل توجهی دارد؛ این درد معمولاً ضربان‌دار، کوبنده، تیز و شدید است.
درد میگرن گاهی به آرامی آغاز می‌شود و در برخی موارد ناگهان شدید و ناتوان‌کننده است. ناحیه پیشانی، اصلی‌ترین نقطه تجمع درد در میگرن است ولی بعضاً این درد به یکی از دو طرف سر منتقل می‌شود یا به صورت جابه‌جایی از یک سمت سر به سمت دیگر حرکت می‌کند. مدت زمان میگرن در افراد مختلف متغیر است. این درد ممکن است بعد از ۴ ساعت بهبود یابد، یا حتی روزها فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
بسیاری از افراد بر این باورند که میگرن کُشنده است، اما متخصصان عقیده دارند که این بیماری قابل درمان است به شرط آنکه فرد، عوامل تحریک‌کننده سردردهای میگرنی خود را شناسایی کرده و با مشاوره پزشک متخصص مغز و اعصاب برای کنترل و کاهش آن اقدام نماید.
دکتر زمانی در این خصوص بیان می‌کند: «میگرن هیچ‌گاه موجب مرگ فرد نمی‌شود و به طور کلی ۸۰ تا ۹۰ درصد بیمارانی که به پزشک مراجعه کرده و داروهای تجویزشده را مصرف می‌کنند، پس از گذشت مدتی به طور کامل درمان می‌شوند؛ مشروط به اینکه رفتارهای نادرست مانند استفاده بیش از حد از مسکن‌ها و مشروبات الکلی را ترک کنند.»
نقش پنیر در بروز سردردهای میگرنی
دکتر زمانی توضیح می‌دهد که میگرن به عنوان بیماری در نظر گرفته می‌شود که از کنترل خارج شده، مانع انجام فعالیت‌های روزانه می‌شود و تعداد حملات آن در طول هفته از حدی بیشتر می‌شود. در این حالت فرد باید به مدت مشخصی – مثلاً ۳ ماه – دارو مصرف کند تا سیستم کنترل درد مغزش ریست شود.
این متخصص می‌افزاید: «باید به همین ترتیب از مصرف بیش از حد داروهای مسکن پرهیز کرده و سبک زندگی خود را نیز تغییر دهیم. به عنوان مثال، بی‌خوابی‌های طولانی‌مدت و مصرف بی‌رویه الکل از جمله عوامل تشدید میگرن هستند.»
برخی مواد غذایی مانند پنیر، شکلات و فرآورده‌های گوشتی نظیر سوسیس و کالباس نیز باعث ایجاد سردردهای میگرنی می‌شوند. با این حال، ما هرگز به بیماران توصیه نمی‌کنیم که این مواد غذایی را کاملاً از برنامه‌غذایی خود حذف کنند. زیرا این مواد غذایی عامل ایجاد نمی‌کنند؛ بلکه فقط کلیدهایی برای بروز این وضعیت هستند و منبع اصلی مشکلات جای دیگری است. به همین دلیل، تنها توصیه این است که در زمان بروز سردردهای شدید میگرنی، مصرف پنیر و شکلات و موارد مشابه را به طور موقت قطع کنیم.
آیا میگرن نتیجه زندگی مدرن است؟
به باور بسیاری، میگرن به عنوان پدیده‌ای متعلق به عصر مدرن شناخته می‌شود، اما دکتر زمانی تصریح می‌کند: «میگرن، بیماری‌ای نیست که مختص دوران جدید باشد بلکه عارضه‌ای قدیمی به شمار می‌آید. فقط در گذشته، این بیماری به اندازه امروز شناخته شده نبود و نامهای دیگری نیز داشت. به عنوان مثال، بسیاری از افراد در مواجهه با سردردهای شدید خود تصور می‌کردند که به فشار خون یا سینوزیت دچارند، در حالی که در واقع میگرن داشتند. نامهای رایج این بیماری قبلاً بیشتر سینوزیت و فشار خون بوده است. برخی نیز فک می‌کردند که مشکل از عینک‌شان است و اشکال از چشم آنان است. امروزه میگرن به بیشتر مردم شناخته‌تر شده است.
آیا میگرن باعث سکته مغزی می‌شود؟
دکتر زمانی در پاسخ به این سؤال که آیا میگرن می‌تواند موجب سکته مغزی شود، تصریح می‌کند: «این موضوع بسیار نادر است. از بین میلیون‌ها فرد مبتلا به میگرن، تعداد کمی سکته مغزی می‌کنند اما به دلیل نادر بودن، این مسئله در آمارها مشاهده نمی‌شود و از نظر علمی و آماری هیچ ارتباطی میان آنها وجود ندارد.»
به درمان‌های خانگی توجه کنید
برای درمان میگرن، می‌توان در کنار درمان‌های دارویی، به روش‌های مختلفی در منزل نیز متوسل شد. روش‌هایی مانند:
استراحت در یک اتاق تاریک و ساکت
ماساژ آرام شقیقه‌ها و پیشانی
استفاده از یک دستمال مرطوب بر روی چشم‌ها
گذاشتن کمپرس سرد یا گرم روی پیشانی یا گردن
پرهیز از بستن محکم سر با دستمال
اجتناب از استفاده از موبایل، تلویزیون، کامپیوتر و تمامی وسایل الکترونیکی در زمان بروز درد
انجام مدیتیشن و یوگا، چراکه یوگا می‌تواند استرس را کنترل کرده و کاهش استرس، به کاهش دردهای میگرنی کمک کند.
نوشیدن آب بیشتر در طول روز نیز بسیار سودمند است.
البته باید توجه داشته باشیم که نمی‌توانیم هر روش درمان خانگی را به طور خودسرانه انجام دهیم، زیرا ممکن است این روند به تشدید دردهای میگرنی دامن بزند. دردی که ممکن است روزها ادامه داشته باشد و به راحتی برطرف نشود.