زندگی به آسانی در دو رنگ سیاه و سفید تعریف نمیشود و پانداهای غولپیکر نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در حقیقت، نمونههای نادری از پانداها وجود دارند که به جای پوشش سیاه و سفید، قهوهای و سفید هستند.
مدتهاست که محققان و علاقهمندان چین مشغول تحقیق بر روی معمای کیزای هستند؛ انحصاریترین پاندای قهوهای و سفیدی که در اسارت به سر میبرد. این حیوان که قبلاً در طبیعت رها شده بود، هماکنون در مرکز نگهداری و پرورش حیوانات وحشی لوگانتای در شهر شیآن چین زندگی میکند. تا به امروز تنها هفت نمونه از پانداهای قهوهای و سفید در جهان شناسایی شدهاند که همگی آنها در رشتهکوه چینلینگ در بخش جنوبی استان شانشی واقع در چین مشاهده شدهاند.
اکنون یک تیم از پژوهشگران به نتایجی دست یافتهاند که توضیح میدهد چرا این پاندای مذکر ۱۴ ساله، با دیگر پانداها متفاوت است و این discoveries ممکن است به پانداهای قهوهای وحشی نیز تعمیم داده شود. پژوهشی که در نشریه مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم ایالات متحده آمریکا منتشر شده است، به این نکته اشاره میکند که پانداهای قهوهای در اثر حذف توالی کوتاهی از دیانای در ژن Bace۲ که به رنگدانهها مربوط است، تغییر رنگ یافتهاند.
یک متخصص در زمینه ژنتیک حفاظتی در مؤسسه جانورشناسی آکادمی علوم چین که یکی از نویسندگان این مقاله به شمار میرود، اشاره کرده که پانداهای رشتهکوه چینلینگ و پانداهای واقع در استان سیچوآن، که محل تجمع اکثر پانداهای غولپیکر (Ailuropoda melanoleuca) هستند، «بسیار متفاوت» بهشمار میآیند. او به نیچر گفت: «در تحقیقات قبلی نشان داده شده که پانداهای چینلینگ حدود ۳۰۰ هزار سال پیش از پانداهای سیچوآن جدا شدهاند.»
پانداهای رشتهکوه چینلینگ از نظر ژنتیکی با پانداهای استان سیچوآن، جایی که بیشتر پانداهای غولپیکر زندگی میکنند، «بسیار متفاوت» هستند.
هو و همکارانش به بررسی ژنوم سه خانوادهی سه نفره از پانداها (شامل پدر، مادر و تولهی پاندا) پرداختند که با دو پاندا قهوهای در ارتباط بودند، همچنین ژنوم ۲۹ پاندا سیاه و سفید را نیز بررسی کردند. کیزای، والدینش و تولهی آنها، داندان (اولین پاندای قهوهای که تقریباً چهار دهه پیش در چین دیده شد)، جفت او و تولههایشان در این گروه قرار داشتند و تنها کیزای و داندان که اکنون درگذشتهاند، به رنگ قهوهای و سفید درآمدهاند.
محققان طبق یافتههای خود بر این باورند که پانداهای قهوهای در یک نسخه خاص از ژن Bace۲، ارگانیسم جورتخم هستند و بهعبارتی کپیهای مشابهی از این ژن دارند. توالییابیهای ژنتیکی تأیید کردند که هر دو نسخه از ژن Bace۲ در این پانداهای قهوهای، ۲۵ جفتباز مشابه (واحدهای کلیدی که در دیانای یا آرانای وجود دارند) گم شده است. هو خاطرنشان کرده: «توالی کدکنندهی پروتئین مخدوش و در نتیجه عملکرد پروتئین تحت تأثیر قرار میگیرد.»
تحلیل توالی ژنتیکی ۱۹۲ پاندا سیاه و سفید در اسارت، هیچکدام را به عنوان ارگانیسم جورتخم برای این نسخه از ژن Bace۲ نشان نداد. در آزمایشها، موشهایی که بهطور ژنتیکی برای نشاندادن این جهش تغییر یافته بودند، دارای پوششهای روشن ظاهر شدند.
علاوه بر این، محققان متوجه شدند که موهای پانداهای قهوهای از نظر مقدار و اندازه ملانوزومها، که مسئول تولید رنگدانههای مو و پوست هستند، کمتر و کوچکتر به نظر میرسند.
شی پنگ، متخصص در زمینه ژنتیک تکاملی در مؤسسه جانورشناسی آکادمی علوم چین میگوید: «این مطالعه نشان میدهد که فقدان یک ژن یا بخش خاصی از ژنوم میتواند منجر به تغییر رنگ شود. از منظر ژنتیکی، این یک کشف کاملاً نو و بیسابقه است.»
اکنون هو و همکارانش قصد دارند بررسی کنند که چگونه حذف ۲۵ جفتباز میتواند به تغییر در اندازه و تعداد ملانوزومها در پانداهای قهوهای منجر شود.
