طبق گزارش ایرنا از گروه سیاست خارجی؛ مقاله مسعود پزشکیان در نشریه «تهران تایمز» به عنوان نقشه راه سیاست خارجی دولت جدید، بازتاب وسیعی در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی داشته است.
یادداشت رئیس‌جمهور منتخب ایران با عنوان «پیام من به دنیای جدید» با استقبال خوبی در فضای سیاسی ایران مواجه گردیده است.
مسعود پزشکیان در این مقاله به تشریح محورهای اصلی دیپلماسی آتی دولت پرداخته و پیام روشنی برای محیط سیاسی جهانی دارد. یادداشت وی نمایانگر بستر عملیاتی و دامنه فعالیت‌های ایران در سیاست خارجی دولت آینده است. مقاله منتشرشده در نشریه تهران تایمز می‌تواند به عنوان مانیفست دیپلماسی دولت چهاردهم مورد ارزیابی قرار گیرد.
در طول ۴۸ ساعت گذشته نظرات مختلفی درباره این مقاله بیان شده است اما مانیفست سیاست خارجی پزشکیان شامل نکات تاریک و روشن و ابعاد پنهانی است که با تحلیل و تفسیر جزئیات آن می‌توان به درک «نقشه راه بین‌المللی» دولت جدید جمهوری اسلامی ایران کمک کرد.
نخست؛ نهمین رئیس‌جمهور ایران در تبیین سیاست‌های خارجی خود در قلمرو مناسبات بین‌المللی، فرصت‌های موجود برای کشور را در نظام جهانی نادیده نمی‌گیرد و کوشیده است تا درکی «عملگرایانه» از مسیر آینده ارائه دهد. مسعود پزشکیان تصریح می‌کند: دولت من به دنبال اجرای سیاستی فرصت‌طلبانه است که با ایجاد «تعادل» در روابط با تمامی کشورها، مطابق با منافع ملی و نیازهای توسعه اقتصادی و امنیتی در سطح منطقه و جهان باشد.
دوم؛ رئیس‌جمهور ایران به درستی به ویژگی «آنارشی» در نظام بین‌الملل اشاره کرده و از جهانی تازه سخن به میان آورده است. مسعود پزشکیان در چنین بازاری برای قدرت، به شناسایی فرصتی که از آن ناشی می‌شود، توجه خاصی دارد. وی به خوبی از «دوران گذار» از نظام جهانی «پساجنگ سرد» (Post Cold War) آگاه است و باور دارد که با یک برنامه‌ریزی صحیح، می‌تواند دوران انتقالی -Transition- نظم بین‌المللی را به فرصتی برای تأمین حداکثری منافع ملی ایران تبدیل نماید.
سوم؛ مسعود پزشکیان در یادداشت سیاست خارجی خود به تحقق یک راهبرد جهانی از ترکیبی از نظریه «واقع گرایی» و «سازه انگاری» در روابط بین‌المللی می‌پردازد. این به معنای فاصله گرفتن از برخی خطوط «ایده‌آلیستی» یا «آرمان‌گرایانه» در روابط خارجی ایران است که در مقاطع خاصی در سیاست خارجی کشور مشاهده شده است. دولت چهاردهم با آسیب‌شناسی دقیق به درستی به ضرورت کنار گذاشتن این رویکرد نظری در سیاست بین‌الملل معاصر پی برده و بعید به نظر می‌رسد که نشانه‌های آن در دیپلماسی دولت جدید دیده شود.
وزارت خارجه دولت پزشکیان در پی آن است تا دیپلماسی خود را بر مبنای «خلق قدرت» و «افزایش قدرت» به منظور تأمین “ثبات” واحد سیاسی ایران در جهانی پرآشوب که در آن عنصر «عدم قطعیت» حاکم است، حرکت دهد. انتخاب راهبرد «واقع‌گرایی» که اکنون به عنوان سیاست خارجی غالب کشورهای جهان در نظر گرفته می‌شود، دستورات مشخصی برای دولت چهاردهم فراهم می‌آورد. علاوه بر این، دولت جدید ایران تلاش خواهد کرد که به اتکا به روش سازه انگاری (Constructivism) “تصویر ایران” را در جهان تقویت کند و با خنثی‌سازی «برساخت منفی» از ایران، که موضوع امنیتی‌سازی برنامه هسته‌ای ایران را در افکار عمومی موجب شده است، بتواند تصویر مطلوب‌تری از ایران در منطقه و جهان به نمایش بگذارد. به ویژه که شکل‌گیری تصویر مثبت ایران در منطقه و جهان پس از جنگ غزه به واسطه راهبرد اصولی ایران در دفاع از فلسطین، فرصتی استثنایی برای دولت چهاردهم محسوب می‌شود تا «قدرت نرم» ایران را در سطح جهانی افزایش دهد.
چهارم؛ نهمین رئیس‌جمهور ایران در مانیفست سیاست خارجی خود این پیام روشن را به کشورهای همسو با ایران منتقل می‌کند که سیاست خارجی متوازن به معنی حذف دوستان و متحدان ایران از “سبد سیاست خارجی” نخواهد بود، بلکه دولت چهاردهم به بررسی و تحکیم روابط خود با متحدان منطقه‌ای و جهانی توجه خواهد داشت. به خصوص، مسعود پزشکیان به صراحت خواستار گسترش همکاری‌ها با «متحدان شرقی» در بستر‌های همکاری بین‌المللی و نقش‌آفرینی ایران در مذاکرات صلح در اوکراین شده است.
رئیس‌جمهور منتخب در این زمینه می‌نویسد: «چین و روسیه همواره در روزهای سخت، دوستان و حامیان ما بوده‌اند. ما این دوستی را بسیار ارزشمند می‌دانیم. نقشهٔ راه ۲۵ ساله ایران و چین، گام مهمی در ایجاد «شراکت جامع راهبردی» دو کشور بود؛ و ما تمایل داریم در آستانه ورود به نظم جدید جهانی، همکاری‌های بیشتری با پکن برقرار کنیم. در سال ۲۰۲۳، دولت چین نقش مؤثری در عادی‌سازی روابط ما با عربستان سعودی ایفا کرد و این نشان‌دهنده رویکرد سازنده و دیدگاه آینده نگری این کشور در امور بین‌المللی است. روسیه به عنوان هم‌پیمان راهبردی و همسایه ما، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و دولت من متعهد به گسترش همکاری‌های مشترک خواهیم بود. ما برای ملت‌های روسیه و اوکراین آرزوی صلح داریم و دولت من آماده است به طور فعال از ابتکارات دیپلماتیک جهت دستیابی به این هدف حمایت کند. همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه با روسیه، به ویژه در ساختارهایی چون بریکس، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی یوراسیا در اولویت‌های ما قرار خواهد گرفت.
پنجم؛ پزشکیان به درک صحیحی رسیده است که در جهانی که به سمت نظم نوین و “ترتیبات تازه” در حال حرکت است، «مناطق» نقش ویژه‌ای ایفا خواهند کرد. در این زمینه، ظهور قدرت‌های نوظهور غیر غربی و بخش وسیعی از جهان که به «جنوب جهانی» معروف است، در کانون توجهات جهانی قرار دارد. آمریکای لاتین و آفریقا از جمله مناطقی هستند که بستر مناسبی برای فعالیت‌های ایران فراهم می‌آورند. این دو سال اخیر، فرصت‌های منحصربه‌فردی را در قاره آفریقا ایجاد کرده است که در کانون توجه سیاست خارجی دولت سیزدهم و رئیس‌جمهور شهید آیت الله رئیسی قرار داشت. مسعود پزشکیان در مانیفست دیپلماسی خود خواهان تداوم این روند است.
منتخب مردم در این راستا نوشته است: «با آگاهی از اینکه صحنه بین‌المللی از الگوهای سنتی فراتر رفته است، دولت من متعهد به تقویت روابط متقابل با بازیگران نوظهور جهانی به ویژه کشورهای آفریقایی خواهد بود. ضمن اینکه به دنبال بهبود همکاری‌ها و تقویت روابط خود خواهیم بود. ایران دارای روابط مستحکم با کشورهای آمریکای لاتین است و دولت من در راستای حفظ و تعمیق آن برای پیشبرد توسعه، گفت‌وگو و همکاری در تمامی ابعاد، اقدامات لازم را انجام خواهد داد. همکاری‌های ایران با کشورهای آمریکای لاتین از آنچه هم‌اکنون موجود است، دارای ظرفیت‌های بیشتری بوده و ما در صدد تقویت ارتباطات‌مان خواهیم بود.»
ششم؛ مقاله پزشکیان در “تهران تایمز” پیام روشنی نیز برای غرب دارد. تحلیل بخشی از نوشته رئیس‌جمهور منتخب، حکایت از این دارد که وی در تلاش است به متحدان دو سوی آتلانتیک نشان دهد که قراری برای انجام «رفرم» در سیاست خارجی ایران ندارد. موضع قاطع او در برابر آپارتاید رژیم صهیونیستی به عنوان علامت اول هشدار پزشکیان به غرب به شمار می‌آید. در ادامه، دیپلماسی منطقه‌ای دولت پزشکیان همچنان در پی روندی خواهد بود که در دوره پیشین به نتایج مثبتی در احیای روابط کشورهای منطقه با ایران و رقم زدن دوران نوینی از همکاری‌های منطقه‌ای منجر شد. همچنین نماینده مردم ایران به طرف‌های آمریکایی و اروپایی این پیام را منتقل می‌کند که خروجی دیپلماسی دولت چهاردهم هرگز «تک محصولی» نخواهد بود. در عین حال، دولت پزشکیان بر پایه استراتژی دائمی سیاست خارجی ایران از گفت‌وگو منصرف نخواهد شد و دولت جدید آمادگی لازم جهت انجام گفتگوهای سازنده‌ای را دارد که شاید ایالات متحده و تروئیکای اروپایی با اراده موجه برای جبران خطاهای سیاست‌های گذشته خود به آن ورود نمایند.