در تاریخ ۱۹ آبان ۱۴۰۰، محمد خزاعی، معاون سینمایی، با صدور حکمی، حبیب ایل بیگی را به عنوان معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی منصوب نمود. در این سمت، ایل بیگی موظف به مدیریت کارآمد در روند تأسیس و نظارت بر عملکرد صحیح شورا‌های مربوط به صدور پروانه ساخت و نمایش است.
ایل بیگی، بازگشت مجدد سینما پس از دو تهدید بزرگ یعنی پاندمی کرونا و ناآرامی‌ها را از دستاوردهای مهم دولت سیزدهم برشمرد و به آمار امیدوارکننده‌ای درباره تعداد فیلم‌های اکران‌شده و تماشاگران سالن‌های سینما اشاره کرد.
متن کامل این مصاحبه در ادامه می‌آید.
آقای ایل‌بیگی، زمانی که دولت سیزدهم آغاز به کار کرد، سینمای ایران از حیث تولید و نمایش، تحت تأثیر شیوع پاندمی کرونا چه شرایطی داشت؟
دولت سیزدهم در شرایطی کار خود را شروع کرد که ما دو سال سینماها به حالت تعطیلی درآمده بودند. در تمام نقاط جهان، به دلیل ترس از ویروس کرونا و عدم تمایل به حضور در مکان‌های پرجمعیت، مردم به سینما مراجعه نکردند. با این حال، با آغاز واکسیناسیون و پیشامدهای مثبت در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ و اکران برخی فیلم‌ها، سینماها به آرامی فعالیت‌های خود را از سر گرفتند.
در دوران کرونا، پلتفرم‌های آنلاین که به عنوان رقبای سینما شناخته می‌شدند، به شدت رشد کردند. به نوعی یک راه‌حل برای جایگزینی سینما به وجود آمد. نگرانی‌هایی وجود داشت مبنی بر اینکه پس از پایان پاندمی، ممکن است سینماها چندین سال زمان ببرند تا به روال عادی خود بازگردند. اما خوشبختانه در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ و نیمه اول سال ۱۴۰۱، شاهد رونق خوبی در سینماها بودیم.
تحولی دیگر که بر سینما اثرگذار بود، ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ بود. اگر موافق هستید، نگاهی به حواشی سال گذشته بیندازیم.
در نیمه دوم سال ۱۴۰۱ همانطور که مطلع هستید، با ناآرامی‌ها مواجه شدیم. اکران فیلم‌ها همچون لوکوموتیوی است که بقیه عرصه‌ها را به همراه خود می‌کشاند و محرک تولید و فعالیت‌های دیگر است. چنانچه سینماها تعطیل شوند، هیچ‌کس تمایل به سرمایه‌گذاری و تولید نخواهد داشت. سال گذشته حتی در ایام محرم و صفر (قبل از بروز ناآرامی‌ها) فیلم‌های اجتماعی به فروش مناسبی دست یافتند. بسیاری می‌گفتند که این دو ماه زمان مناسبی برای اکران نیست.
ما برای اکران فیلم‌ها در تاریخ ۶ مهر ۱۴۰۱، برنامه‌های متنوعی داشتیم، اما ناآرامی‌ها باعث بهم‌ریختگی این برنامه‌ها شدند. یکی از چالش‌هایی که در سال گذشته داشتیم، این بود که برخی سینماگران درگیر حوادث ناآرامی‌ها بودند و در ایجاد تنش نقش داشتند. این رفتارها سبب شدند که برخی فیلم‌ها اکران نشوند. اکثر آن‌ها نظر می‌دادند که به سینماها و جشنواره‌ها نروند. حتی تعدادی از دشمنان ما در رسانه‌های خارجی به فیلمسازان ایرانی که در حال تولید آثار بودند، حمله می‌کردند. در حالی که تمامی دیگر مشاغل در حال فعالیت بودند. جریانی در تلاش بود تا سینما را تعطیل کند و بر روی رسانه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان تأکید می‌کردند که فلان فیلمساز چرا اقدامی نمی‌کند و تلاشی نمی‌نماید؟ آن‌ها برنامه‌ای برای سینما به عنوان یک ابزار فرهنگی مهم داشتند.
در آن شرایط، شما چگونه به این تهدیدها پاسخ دادید؟
ما با فیلمسازان گفت‌وگو می‌کردیم و آن‌ها را تشویق می‌کردیم که فیلم‌هایشان را اکران نمایند. برخی از آن‌ها به دلیل فقدان امکان تبلیغ در فضای مجازی reluctant بودند. خوشبختانه تعدادی از تهیه‌کنندگان با ما همکاری کردند و موافقت کردند که فیلم‌هایشان را به نمایش بگذارند.
برخی سینماگران تحلیل‌های دقیقی نداشتند و معتقد بودند که دیگر امکان راه‌اندازی دوباره سینما وجود ندارد. برخی دیگر نیز بر این باور بودند که دولت باید مبلغی کلان به تهیه‌کنندگان پرداخت کند تا راضی شوند. با این حال، ما با همت عالی، اکران نوروزی را برنامه‌ریزی کردیم و خوشبختانه مردم با استقبال قابل توجهی مواجه شدند. دشمنان که بر تعطیلی سینما وعید داده بودند، متوجه شدند که اشتباه کردند. چون تماشاچیان به سینما برگشتند و سال جاری به طرز فوق‌العاده‌ای با استقبال خوب آغاز شده است. فیلم‌های متنوعی در این مدت به نمایش درآمده و اکثر تهیه‌کنندگان فکر نمی‌کردند رونق اینقدر باشد. در حال حاضر شرایط خوبی داریم. استقبال مردم از فیلم‌های کمدی همچون دیگر نقاط دنیا بیشتر است. اما به نظر می‌رسد که گرایش مخاطبان نیز به سمت فیلم‌های اجتماعی در حال تغییر است. شاید آن‌ها از آثار تلخ و امیدوارکننده خسته شده باشند. سینماگران ما باید زمان بیشتری را صرف تحلیل درست نیازها و خواسته‌های مخاطبان کنند و از تمایلات و علایق آن‌ها مطلع شوند. برای درک این تغییرات نیاز به پژوهش داریم. انتظار داشتیم از برخی فیلم‌ها استقبال بیشتری شود.
سازمان سینمایی برای پیشبرد حل مسائل پیرامون فیلم‌های مشکل‌ساز چه اقداماتی انجام داده است؟
فیلم “گشت ۳” نتوانسته بود مجوز اکران را دریافت کند، اما در دوران کنونی با اصلاحاتی که صورت گرفت و همکاری آقای سعید سهیلی، این فیلم به نمایش درآمد. فیلم “چپ راست” نیز پس از یک سال رفت و آمد موفق به اکران شد. ما در این دوره تلاش کرده‌ایم که تا حد ممکن در زمینه صدور پروانه نمایش، فیلم‌ها دچار توقف نشوند و با گفت‌وگو و تعامل، با انجام اصلاحات، شاهد اکران آثار باشیم. در پی دوران دو ساله کرونا، به دلیل نیاز سینماگران به فعالیت و معیشتشان، تعداد زیادی فیلم مجوز گرفته‌اند. در برخی موارد در صدور این مجوزها تسهیل روان‌تری دیده شده است. قبل از صدور مجوز، با مشکلاتی مواجه می‌شدیم مانند اینکه امکان داشت متنی با خط قرمزهایی مواجه شود. یکی از چالش‌های ما این بود که با حجم بالایی از فیلم‌ها مواجه شدیم. به اندازه سه سال تولید سینما در ایران، فیلم‌هایی وجود داشت که پشت درهای اکران مانده بودند. مشکلات زیادی برای سرمایه‌گذاران و مالکان فیلم‌ها وجود داشت، از جمله خواب سرمایه و کاهش ارزش پول ملی. این موارد از ابتدایی‌ترین چالش‌های ما در زمان آغاز دولت بودند و ما باید تلاش می‌کردیم تا هر چه بیشتر فیلم‌ها به نمایش درآیند.
در سال‌های اخیر، آمار مربوط به تعداد فیلم‌های اکران شده و تعداد تماشاگران چه بوده است؟
از آغاز سال ۱۴۰۲ تا کنون، ۲۸ فیلم اکران شده است. در سال ۱۴۰۱، به جز فیلم‌های گروه هنر و تجربه، ۵۰ فیلم به نمایش درآمده است. اگر حوادث ناآرامی‌ها پیش نمی‌آمد، امروز شاهد اکران حدود ۷۰ تا ۸۰ فیلم بودیم. امیدواریم امسال تعداد فیلم‌ها به ۷۰ برسد. همچنین به تعداد سالن‌ها افزوده می‌شود. در حال حاضر حدود ۶۰۰ سالن فعال در کشور داریم و امیدواریم تا پایان دوره کار دولت، این تعداد به ۱۰۰۰ سالن برسد. در چنین شرایطی، می‌توان زمان اکران را کاهش و تعداد فیلم‌ها را افزایش داد.
تعداد تماشاگران سینما در سال جاری به ۹ میلیون و ۴۵۵ هزار نفر رسیده که رقم ناچیزی به شمار نمی‌رود. برآورد ما این است که تا پایان سال به ۲۰ میلیون نفر برسد.
به هر حال، بسیاری از فیلم‌هایی که تولید می‌شوند، به دلیل مناسب نبودن برای پرده بزرگ، بیشتر مناسب نمایش خانگی هستند. بسیاری از فیلمسازان به دلیل شرکت در جشنواره‌ها و کسب تجربیات، آثار خود را می‌سازند. برخی نیز به دلیل مشکلات مالی تمایلی به اکران ندارند. ارزیابی‌های سرمایه‌گذاران فیلم “خائن کشی” نشان‌دهنده این است که این فیلم بهتر است به صورت مینی‌سریال در یکی از پلتفرم‌ها منتشر شود. این شرایط می‌تواند فرصتی برای سینماگران باشد و راهی را برای پرداخت مالی از سوی پلتفرم‌ها برای تولیدات ایجاد کند.
تعداد تماشاگران سینما در سال جاری تا ۹ میلیون و ۴۵۵ هزار نفر رسیده که رقم قابل قبولی است. پیش‌بینی ما این است که تا پایان سال به ۲۰ میلیون نفر برسد. در ژانرهای مختلف، فیلم‌های خوبی تولید شده است. سال قبل، با وجود شرایط خاص پیش‌رو، شاهد ۱۴ میلیون و ۲۵۷ هزار نفر تماشاگر بودیم. در سال ۹۸، یعنی سال قبل از شیوع کرونا، سینما بیشتر از ۲۸ میلیون مشاهده کننده داشت. نیمه دوم سال جاری، اکران خوبی را خواهیم داشت.
آیا پخش فیلم‌های سینمایی از شبکه تلویزیونی می‌تواند به وضعیت اکران کمک کند؟
صداوسیما به دلایل گوناگون در سال‌های اخیر، برخی از فیلم‌های سینمای ایران را پخش نکرده است. اگر این نهاد بودجه مناسبی برای تأمین نیازهای نمایشی خود تخصیص می‌داد و در مراحل ابتدایی فیلم تهیه می‌کرد، می‌توانست نظرات و دیدگاه‌های خود را درباره حجاب بازیگران و مضامین آثار با تهیه‌کنندگان در میان بگذارد. در دهه ۷۰ ما با سیمافیلم این اقدام را برای صداوسیما انجام می‌دادیم. سیمافیلم بر روی تعداد زیادی از فیلم‌های سینمایی سرمایه‌گذاری انجام می‌داد. قبل از تولید، موارد لازم را مورد بررسی قرار می‌دادیم و به مدارک نهایی دست می‌یافتیم.
علاوه بر این، می‌بینیم که صداوسیما برخی تیزرهای فیلم‌ها را نیز پخش نمی‌کند.
ما نمی‌توانیم چنین چندگانگی را تحمل کنیم. درست است که صداوسیما نگاهی رسمی دارد و در سینما دیدگاه عرفی وجود دارد، اما می‌توانیم به هماهنگی بهتری برسیم. انتظار ما این است که صداوسیما از سینمای ملی حمایت کند. حتما سینما بخش بزرگی از نیازهای صداوسیما را تأمین می‌کند. اگر صداوسیما همانند فیلم‌های خارجی بر روی فیلم‌های ایرانی کار کند و از تولیدات داخلی پشتیبانی نماید، سود بیشتری خواهد برد. چون آن‌ها فیلم‌های خارجی را خریداری و به آن‌ها تبلیغ می‌کنند.
لطفا درباره سیاست شناورسازی قیمت بلیط توضیح دهید. این تصمیم چه نقشی در افزایش تعداد تماشاگران سینما خواهد داشت؟
قیمت بلیط یکی از چالش‌های اصلی میان ما و سینماداران بوده است. هزینه‌های مربوط به سینماداری به طرز قابل توجهی بالا رفته است. در تمامی جلسات با نمایندگان صنوف، از پایین بودن قیمت بلیط مداوم گلایه می‌شود. هم‌اکنون هزینه تولید یک فیلم سینمایی در حداقل حالت به ۱۵ میلیارد تومان رسیده که در شش سال قبل این هزینه‌ها حدود ۲ میلیارد تومان بود. هزینه‌های نگهداری سینماها و تأمین نیروی انسانی نیز به شدت افزایش یافته است. این شرایط برای سینماداران به صرفه نیست که با بلیط‌هایی به ارزش حداکثر ۶۰ هزار تومان به فعالیت ادامه دهند. مردم هم با مشکلات معیشتی مواجه هستند و ممکن است سینما را کنار بگذارند. ما باید تلاش کنیم تا تعداد بیشتری از تماشاگران با هزینه کمتری به سینماها بیایند. در سال گذشته در شورای صنفی موضوع شناور شدن قیمت بلیط‌ها مورد بحث قرار گرفت. در ساعات کم‌مخاطب، قیمت‌ها کاهش یافت و در آخر هفته‌ها و ساعات پیک، سقف قیمتی تعیین کردیم. برخی بر این تصورند که قیمت بلیط‌ها در تمامی جاها ۶۰ هزار تومان شده، ولی در بسیاری از سالن‌ها، حتی سالن‌های مدرن، سانس‌هایی با قیمت پایین‌تر موجود است.