اگر متوجه شده‌اید که مصرف میان‌وعده‌های شیرین سبب افزایش تمایل شما به خوردن آن‌ها می‌شود، باید بدانید که در این احساس تنها نیستید. خوردن مقدار زیاد کربوهیدرات‌های ساده می‌تواند به‌سرعت احساس گرسنگی شما را برطرف کرده و انرژی فوری به بدن شما ببخشد. اما به‌زودی دوباره احساس گرسنگی می‌کنید و میل به خوردن بیشتری پیدا می‌کنید.
دلایل متعددی وجود دارد که ما را به سمت شیرینی‌جات می‌کشاند. طعم شیرین، نخستین طعمی است که انسان از زمان تولد تجربه می‌کند. این طعم قادر است مواد شیمیایی نظیر اندورفین را ترشح کند که به ما احساس آرامش می‌دهد.
کربوهیدرات‌ها به تحریک ترشح یک ماده شیمیایی به نام سروتونین در مغز کمک می‌کنند. در این میان، شکر نیز نوعی کربوهیدرات به حساب می‌آید، اما سایر اشکال کربوهیدرات نیز وجود دارند مانند غلات کامل، میوه‌ها و سبزیجات که سرشار از فیبر و مواد مغذی ضروری برای بدن شما هستند.
دلایل گرایش به شیرینی
آتوسا سعیدپور، متخصص تغذیه و رژیم درمانی و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی، می‌گوید: بسیاری از افراد در تلاشند تا ولع خود به مصرف مواد شیرین را مدیریت کنند. روش‌های مختلفی برای کنترل این تمایلات وجود دارد. اول از همه باید درک کنیم که احساس ولع به شیرینی معمولاً زمانی بروز می‌کند که اختلالاتی در سیستم انتقال‌دهنده‌های عصبی (نورترنس میتر‌ها) یا پیام‌رسان‌هایی که از روده به مغز سیگنال می‌فرستند، اتفاق بیفتد.
این متخصص در زمینه تغذیه اشاره می‌کند که دوپامین، یکی از مهم‌ترین نورترنس میتر‌ها است. باید مراقب باشیم زیرا اگر سطح دوپامین از حد طبیعی بالاتر رود، ممکن است با سقوط شدید آن مواجه شویم. هر زمان که مقدار زیادی شکر یا شیرینی به بدن وارد کنیم، سطح دوپامین به‌شدت افزایش می‌یابد.
روش‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت برای مدیریت ولع شیرینی
دکتر سعیدپور اشاره می‌کند که برای مقابله با تمایل به مصرف زیاد شیرینی، هم روش‌های کوتاه‌مدت و هم بلندمدت وجود دارد. روش‌های بلندمدت شامل افزایش فعالیت‌های بدنی است. این فعالیت‌ها حتی می‌تواند به مدت ۱۵ دقیقه با شدت بالا و با دوره‌های استراحت کوتاه باشد که ضربان قلب را بالا می‌برد. مطالعات نشان داده‌اند که این نوع تمرینات می‌تواند تأثیر مثبتی بر تمایل به مصرف شیرینی داشته باشد.
این متخصص همچنین بر این نکته تأکید می‌کند که برای درمان بلندمدت، می‌توان اقدامات بیشتری انجام داد. به‌طور مثال، با بهبود الگوی خواب و کمک به افراد برای ارتقاء کیفیت خواب، می‌توان نتایج بهتری کسب کرد.
به بیان دکتر سعیدپور، ابزارهایی نیز برای مدیریت ولع خوردن شیرینی به‌صورت کوتاه‌مدت وجود دارد. به‌عنوان مثال، هنگامی که احساس تمایل به شیرینی دارید، می‌توانید آب لیموترش و کمی عسل را با هم ترکیب کرده و مصرف کنید که ممکن است در کاهش این ولع موثر باشد.
او همچنین خاطرنشان می‌کند: باید حداقل به مدت ۱۰ روز از مواد غذایی حاوی قند یا شیرینی زیاد پرهیز کرد تا بدن به تدریج به این مسأله عادت کند. مواد غذایی مانند شکرهای تصفیه‌شده، شربت فروکتوز، نوشیدنی‌های شیرین، آبمیوه‌های صنعتی، شکلات‌های شیرین و نان‌هایی که نسبت به شکر حاوی آرد هستند، همگی می‌توانند سبب افزایش قند خون و ترشح انسولین شوند.
ارتباط بین کنترل قند خون و ولع به شیرینی
دکتر سعیدپور تأکید می‌کند که کنترل قند خون می‌تواند نقش مهمی در مدیریت ولع به شیرینی ایفا کند. بنابراین، نخستین گام، اجتناب از این نوع غذاها به مدت ۱۰ روز است تا سیستم‌های پیام‌آور به مغز بتوانند بازسازی شوند و به تدریج به حالت نرمال نزدیک شویم.
عوارض خطرناک شیرین‌کننده‌های مصنوعی
به گفته این استاد دانشگاه، مطالعات نشان داده است که شیرین‌کننده‌های مصنوعی تأثیرات مثبت بر سلامت ندارند و ممکن است خطراتی جدی برای سلامتی به همراه داشته باشند و ولع به شیرینی را تشدید کنند. نظیر ساخارین، سوکرالوز و دیگر انواع شیرین‌کننده‌های مصنوعی.
باید توجه داشت که مصرف زیاد شکر می‌تواند موجب التهاب در بدن شود و حتی بر عملکرد شناختی انسان تأثیر منفی گذارد و منجر به بروز اضطراب و افسردگی در آن‌ها گردد؛ بنابراین اقدامات لازم برای مقابله با این نوع تأثیرات و کاهش مصرف مواد غذایی شیرین باید مد نظر قرار گیرد.
مدیریت هورمون‌ها
دکتر سعیدپور به اهمیت توجه به هورمون‌ها در مدیریت ولع به شیرینی اشاره دارد؛ به‌خصوص هورمون‌هایی مانند کورتیزول که به عنوان هورمون استرس شناخته می‌شود و هورمون گرلین که احساس گرسنگی را به وجود می‌آورد. فعالیت‌هایی که با هدف بهبود وضعیت میکروب‌های روده طراحی شده‌اند می‌توانند کمک‌کننده باشند. بنابراین، می‌توان از فیبرهای مختلف، غذاهای تخمیری و الگوی‌های غذایی فصلی بهره‌مند شد. همچنین میزان مصرف غذا باید مشخص شود، به‌طوری که مثلاً اجازه خوردن تنها برای ۱۰ ساعت در روز وجود داشته باشد.
امگا ۳
برخی از مطالعات نشان داده‌اند که مصرف روزانه یک گرم امگا ۳ که در اشکال مختلف در دسترس است، می‌تواند ولع به شیرینی را کاهش دهد. همچنین مطالعات دیگری که در مورد نعناع و دارچین انجام شده‌اند، نشان می‌دهند که این ترکیبات نیز در کاهش تمایل به خوردن مؤثرند. با اتخاذ رویکردهای تغذیه‌ای و توجه به سلامت روده و فعالیت بدنی می‌توان به‌طور مؤثری بر کنترل ولع به شیرینی تأثیر گذاشت و از منظر ذهنی تسلط بهتری بر آن داشت.