به نقل از خبرنگار ایلنا، نسل نوین به‌قدری با نسل‌های قبلی خود متفاوت است که برخی از روانشناسان و جامعه‌شناسان به این نتیجه رسیده‌اند که گویش این نسل از آنچنان ویژگی‌هایی برخوردار است که نسل‌های پیشین قادر به فهم آن نیستند. حالا تصور کنید نوشتن داستان برای چنین نسلی، ترجمه کتاب‌ها و تلاش برای خلق شخصیت‌هایی بر اساس زبانی که برای آن‌ها آشناست، چه چالشی به همراه دارد.
نویسندگان کودک و نوجوان با واقعیتی دشوار دست و پنجه نرم می‌کنند؛ بنابراین آن‌ها پیوسته در تلاش‌اند تا با نوجوانان و کودکان ارتباط برقرار کنند تا به درک بهتری از آن‌ها برسند و زبانی مشترک برای ارتباط برقرار کردن با این نسل خاص بیابند.
ایجاد ارتباط مداوم با نسل جدید
ریحانه جعفری، نویسنده و مترجم در حوزه ادبیات کودک و نوجوان درباره سختی‌های ارتباط بین نویسندگان و کودکان و نوجوانان فعلی به خبرنگار ایلنا گفت: ما نویسندگان حرفه‌ای بسیاری داریم که سال‌ها در عرصه ادبیات کودک و نوجوان مشغول به کارند، اما همیشه در جستجوی برقراری ارتباط با نسل جدید هستند تا زبان و فرهنگ آن‌ها را بهتر بشناسند. برای اینکه نویسنده‌ای به متخصصی در این حوزه تبدیل شود، نیاز است سال‌ها نوشتن، مطالعه و تعامل با کودکان را انجام دهد تا بتواند دنیای آن‌ها را به‌درستی بشناسد. اما از آن‌جایی که بسیاری از این نویسندگان از نسل‌های پیشین هستند، طبیعی است که با فرهنگ و سن نسل امروز فاصله پیدا کنند.
او چنین ادامه داد: نویسنده باید از نیازها، شیوه گفت‌وگوی نسل جدید و واژگان آن‌ها آگاه باشد. دنیای کودکان امروز با دوران کودکی ما تفاوت‌های بسیار بزرگی دارد؛ احساسات، دغدغه‌ها و حتی زبان آن‌ها متحول شده است. به همین خاطر، نویسنده باید این تحولات را به‌خوبی درک نماید تا بتواند با مخاطب خود ارتباط برقرار کند.
این نویسنده بر اهمیت خلاقیت در ادبیات کودک تاکید کرد و اظهار داشت: نویسندگان حرفه‌ای معمولاً در زمره‌ی نوآوران نمی‌گنجند، اما به واسطه‌ی تجارب خود می‌توانند در شیوه و فرم روایتی شاهد تحولی باشند. همین تجربه‌ها برای پیشبرد ادبیات کودک و نوجوان ارزش زیادی دارد. حتی اگر مضمونی تکراری به‌نظر بیاید، انتخاب فرم و روایتی جدید می‌تواند راهگشای نویسندگان جوان‌تر باشد.
نسل جدید نویسندگان پیشرو
او به وجود نسل جدیدی از نویسندگان اشاره کرد و گفت: در کنار نویسندگان با تجربه، گروه جدیدی از نویسندگان دهه‌های شصت و هفتاد ظهور کرده‌اند که راه‌های نوین‌تری برای نوشتن دنبال می‌کنند. فاصله سنی این نویسندگان با نوجوانان امروز کمتر است و به‌خوبی زبان و فرهنگ این نسل را درک می‌کنند. آن‌ها در انتخاب مضامین، شیوه‌های روایت و حتی سبک نوشتار به تجارب جدید و نوآور می‌پردازند و بعضاً آثاری خلق می‌کنند که در ادبیات ایرانی سابقه ندارد.
او افزود: این دسته از نویسندگان به طور گسترده‌ای با رسانه‌ها و فضای مجازی در ارتباط هستند و معمولا کتاب‌های جدید جهان را دنبال می‌کنند. آن‌ها از این کتاب‌ها ایده می‌گیرند و متناسب با روحیه غیرقابل انتظار نسل امروز، آثار کوتاه‌تر و تصویری‌تری با ریتم تندتر تولید می‌کنند. برای مثال، برخی از آن‌ها از مجموعه‌هایی مانند «خانه درختی» الهام گرفته‌اند و در قالب‌های نوین مانند کتاب‌های تصویری یا اثرات تعاملی دست به خلق زده‌اند.
استفاده از تجربه در کنار نوآوری
جعفری در ادامه خاطرنشان کرد: برای بهبود و ارتقاء ادبیات کودک و نوجوان، ضروری است که تجربیات نویسندگان باسابقه با نوآوری نویسندگان جوان ترکیب گردد. تعامل میان این دو نسل می‌تواند به خلق آثاری مدرن‌تر، جذاب‌تر و مناسب‌تر برای نیازهای کودکان امروز منتج شود.
این نویسنده و مترجم در حوزه کودک ونوجوان درباره روش‌های ارتباط نویسندگان با نسل نو گفت: خودم از نسل‌های قبل هستم، اما همواره تلاش کرده‌ام ارتباطم با نوجوانان را حفظ کنم. به همین خاطر، قبل از انتشار آثارم آن‌ها را برای نوجوانان می‌خوانم و از دیدگاه‌های آن‌ها استفاده می‌کنم. این تعامل به نویسندگان کمک می‌کند تا زبان و سلیقه نسل نو را بهتر بشناسند. اگر نویسنده بخواهد می‌تواند با خلاقیت خود راه‌های ارتباطی مؤثری پیدا کند.
او ادامه داد: البته بعضی از نویسندگان فاقد این ارتباطند و آثارشان عموماً بوی نوستالژیک می‌دهند؛ آثاری که ما را به یاد خاطرات دوران کودکی نویسنده می‌اندازند، به‌ویژه به دهه‌های ۴۰ یا ۵۰ ایران، با فضای خاص و شیوه نگارش ویژه‌اشان. این‌گونه آثار از لحاظ تاریخی و احساسی ارزشمندند، اما ارتباط کمی با دنیای امروز کودکان برقرار می‌کنند.
جعفری در پاسخ به این پرسش که استقبال نسل جدید از نویسندگان داخلی چقدر است، بیان داشت: من آمار دقیقی در این زمینه ندارم، اما تجربیات شخصی‌ام نشان می‌دهد که کودکان و نوجوانان با برخی نویسندگان ارتباط خوبی برقرار کرده‌اند. البته میزان این استقبال به خود نویسنده بستگی دارد. بعضی از نویسندگان قدیمی هم‌چنان برای نوجوانان جذابیت دارند و آثار آنان مورد توجه کودکان قرار می‌گیرد. اما اگر نویسنده‌ای سال‌ها اثری جدید منتشر نکند، طبیعی است که به تدریج فراموش خواهد شد.
او همچنین افزود: ادبیات کودک و نوجوان باید همگام با تغییرات اجتماعی و فرهنگی پیش برود. نسل امروز به آثاری نیاز دارد که با زبان آن‌ها همخوانی داشته باشد و در عین حال کیفیت ادبی و هنری خود را نیز حفظ کند. ارتباط میان نسل‌های مختلف نویسندگان می‌تواند راه‌حلی برای این پیشرفت باشد.
نوشتن داستان برای نسل جدید به مراتب دشوارتر از زمانی است که کودکان در دهه ۶۰ به سر می‌بردند. در آن دوران، کتاب کودک با استقبال بالایی مواجه بود و جمعیت کودکان فراوان بود و سرگرمی‌های متنوعی در دسترس نبود. حالا اما، کودکان با نوعی سرگرمی اعتیادآور به نام شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو هستند، که باعث کاهش علاقه‌شان به مطالعه می‌شود. تنوع در کتاب‌های کودک همراه با حجم بالای کتاب‌های ترجمه‌ای، رقابت در این بازار را چندین برابر کرده و تعداد کودکان همچون دهه شصتی‌ها نیست. بنابراین، اگر نویسنده‌ای در این دوران به خلق کتاب کودک بپردازد، چالش‌های بزرگتری در پیش دارد. در صورتی که بدون توجه به میزان فروش و استقبال بازار در تلاش برای انتشار اثری متفاوت و ماندگار باشی، متوجه نمی‌شوی که رقبایت نویسندگان خارجی هستند یا شبکه‌های مجازی.
/