گاهی اوقات به دلایل مختلفی، سطح قند خون به زیر مقدار طبیعی خود می‌رسد و به وضعیت هیپوگلیسمی منجر می‌شود که می‌تواند پیامدهای گوناگونی برای سلامت عمومی بدن به همراه داشته باشد.
اگر تمایل دارید تا دریابید افت قند خون چگونه رخ می‌دهد و پیامدهای آن چیست، با ما در این مطلب همراه باشید.
چگونه افت قند خون رخ می‌دهد؟
کاهش سطح قند خون و رسیدن آن به زیر حد نرمال در افراد سالم می‌تواند به چندین دلیل زیر اتفاق بیفتد:
ورزش شدید: در ضمن فعالیت‌های ورزشی شدید و تمرینات قدرتی، بدن میزان بیشتری از گلوکز را مصرف می‌کند و اگر فرد مقدار کافی غذا یا نوشیدنی حاوی گلوکز مصرف نکرده باشد، دچار کاهش چشمگیر قند خون در حین ورزش و پس از آن خواهد شد.
بیماری‌های زمینه‌ای: افرادی که به اختلالات کبدی یا بیماری‌های دیگر مبتلا هستند، ممکن است سطوح پایین‌تری از قند خون را تجربه کنند.
گرسنگی مفرط: همانطور که ذکر شد، بدن برای تأمین انرژی لازم خود به گلوکز احتیاج دارد و اگر این ماده از طریق غذا تأمین نشود، فرد به افت قند دچار می‌شود.
مصرف الکل: الکل به عنوان یک ماده سمی برای کبد به شمار می‌رود و مصرف آن می‌تواند باعث کاهش سطح قند خون شود تا از آسیب به کبد جلوگیری نماید.
استفاده از داروهای خاص: برخی داروها مانند انواع داروهای ضد دیابت، ضد افسردگی و داروهای جلوگیری از بارداری نیز می‌توانند قند خون را پایین بیاورند.
علامت‌های افت قند خون
پس از شناخت دلایل افت قند خون در افراد سالم، لازم است به علائم ناشی از آن نیز نگاهی بیندازید.
براساس اطلاعات منتشرشده از سوی مؤسسه ملی دیابت و بیماری‌های گوارشی و کلیوی ایالات متحده، وقتی سطح قند خون به ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا کمتر برسد، فرد دچار افت قند خواهد شد و ممکن است همزمان با این وضعیت، یک یا چند علامت مختلف را که ممکن است خفیف یا متوسط باشند، تجربه کند که در ادامه به آن‌ها پرداخته شده است:
آریتمی قلبی
کاستی شدید قند خون می‌تواند تاثیراتی بر ضربان قلب گذاشته و آن را دچار بی‌نظمی کند تا به سرعت بالاتر یا پایین‌تر از حالت طبیعی ضربان بزند یا دچار تپش قلب در مدت‌زمانی کوتاه شود که معمولاً ناشی از استرس یا فعالیت بدنی است.
رنگ پریدگی پوست
زمانی که قند خون به ناگاه کاهش یابد، جریان خون به سطح پوست نیز کاسته شده و این امر منجر به رنگ پریدگی و احساس سردی در پوست می‌شود. با توجه به اینکه بدن انرژی کافی ندارد، کمتر قادر به انجام وظایف خود بوده و این مساله به شکل رنگ پریدگی نمود پیدا می‌کند.
اضطراب نامعمول
کاهش قند خون می‌تواند به ترشح هورمون‌هایی نظیر اپی‌نفرین و کورتیزول در بدن منجر شود. کورتیزول هورمونی استروئیدی است که به بدن در پاسخ به استرس کمک می‌کند. در نهایت این وضعیت باعث احساس اضطراب و سایر علائم مرتبط با آن از جمله لرزش، تعریق و تپش قلب می‌شود.
تعریق بیش از حد
اگر در شرایط دمایی معمولی به شدت عرق می‌کنید، احتمالاً به دلیل افت قند خون به این حالت دچار شده‌اید. این نوع تعریق بیشتر در ناحیه گردن و خط مو احساس می‌شود؛ با این حال بعضی افراد در خواب نیز دچار تعریق شدید می‌شوند که ممکن است از آن غافل باشند و این یک نشانه احتمالی از هیپوگلیسمی به شمار می‌آید.
احساس گرسنگی
احساس گرسنگی یکی از مفهوم‌ترین نشانه‌ها است که به ما می‌گوید بدن به غذا احتیاج دارد و قند خون ما پایین است. در واقع وقتی سلول‌های بدن انرژی اصلی خود را از دست می‌دهند، بدن احساس کمبود انرژی کرده و به این صورت از طریق حس گرسنگی خود را نشان می‌دهد.
همچنین فعالیت برخی هورمون‌ها مانند آدرنالین و گلوکاگون نیز در این وضعیت تأثیرگذارند و علائم فیزیکی کاهش قند خون همچون تعریق و لرزش نیز می‌توانند گرسنگی را تشدید کنند.
احساس گزگز در بدن
احساس گزگز یا سوزن‌سوزن شدن در بدن به عنوان یکی از علائم شایع هیپوگلیسمی به شمار می‌رود. هرچند اگر این علامت را همزمان با نشانه‌های دیگر نظیر سردرد و گیجی تجربه کنید، توصیه می‌شود به‌سرعت به پزشک مراجعه کرده و علت را بررسی کنید.
لرز
نبود تعادل در سطح گلوکز تأثیرات منفی بر سیستم عصبی مرکزی می‌گذارد، بدین ترتیب برخی افراد لرزش‌ها و تکان‌های شدیدی را در بدن خود حس می‌کنند. در واقع بدن برای متعادل‌سازی قند خون به ترشح کاتکول آمین‌ها روی می‌آورد که در نتیجه، این علامت به وجود می‌آید.
خستگی شدید
اگر به ناگاه احساس خستگی غیرعادی و بیش از حد می‌کنید، احتمالات قوی وجود دارد که دچار افت قند خون شده‌اید. برای جلوگیری از این وضعیت، بهتر است در هر وعده غذایی ۱۵ تا ۲۰ گرم کربوهیدرات مصرف کنید.
نشانه‌های تشدید شده افت قند خون
موارد ذکرشده نشان‌دهنده‌ی علائم اولیه کاهش قند خون هستند، اما علائم شدید افت قند خون چگونه خواهند بود؟ در این حالت فرد ممکن است یک یا چند مورد از نشانه‌های زیر را تجربه کند که معمولاً خطرناک هستند:
اختلال در بینایی
مشکلات بینایی از جمله نشانه‌های بارز افت شدید قند خون به شمار می‌رود که در بسیاری از موارد با تاری دید و مشاهده لکه‌های سیاه همراه است. علت این امر این است که سلول‌های عصبی و بینایی قادر به تأمین انرژی لازم برای عملکرد صحیح خود نیستند. علاوه بر این، اختلال در تمرکز و پردازش اطلاعات بصری می‌تواند به کیفیت بینایی آسیب بزند.
احساس گیجی
مغز یکی از اجزای اصلی بدن است که به کاهش قند خون واکنش نشان می‌دهد. در این حالت ممکن است تمرکز بر روی موضوعات یا درک صحبت‌های دیگران برای شما دشوار شود که این مسأله در نهایت می‌تواند به خستگی بیش از حد منجر شود. با این حال خبر خوب این است که در اکثر مواقع با مصرف قند، این وضعیت برطرف می‌شود.
تشنج
یکی از عوارض خطرناک هیپوگلیسمی، تشنج است که به‌دلیل ناتوانی مغز در تأمین انرژی کافی بروز می‌یابد. در صورتی که در این شرایط فرد درمان‌های ضروری را دریافت نکند، ممکن است به کما برود.
اختلال در هوشیاری
افرادی که به‌خاطر کاهش قند خون دچار اختلال در هوشیاری می‌شوند، غالباً متوجه این وضعیت نخواهند شد؛ لیکن این علامت به‌طرز خطرناکی می‌تواند نمایان‌گر وضعیت نامطلوبی باشد که خاصاً برای افراد دیابتی باید به دقت پیگیری و بررسی شود.
زمان مناسب برای مراجعه به پزشک
اگر علائم افت قند خون را حتی بعد از مصرف غذا یا نوشیدنی‌های شیرین احساس می‌کنید، یا با علائم شدیدتری نظیر از دست دادن هوشیاری مواجه شده‌اید و این وضعیت به‌طور مکرر برای شما تکرار می‌شود، لازم است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن به پزشک عمومی مراجعه کنید تا وضعیت شما به‌طور دقیق مورد بررسی قرار گیرد و در صورت نیاز به متخصصین دیگر ازجمله غدد، تغذیه یا اعصاب ارجاع داده شوید.
جمع‌بندی نهایی
شما در این مقاله با نشانه‌های افت قند خون و تاثیرات آن بر زندگی روزمره و عملکرد روزانه افراد آشنا شدید؛ با وجود اینکه حتی افراد سالم می‌توانند تحت تأثیر دلایل ذکرشده به هیپوگلیسمی دچار شوند، در صورتی که این وضعیت به طور مکرر روی دهد، ضروری است که به پزشک مراجعه نمایید و موضوع را با او در میان بگذارید تا تمامی اقدامات لازم برای بهبود هرچه سریع‌تر شما انجام پذیرد.