والاستریت ژورنال گزارش داده است که در هفتههای اخیر، کاخ سفید چندین بار اعلام کرده بود که ایران به امضای یک توافق هستهای نزدیک است و در این بین، عمان میتواند نقشی کلیدی در بازگشایی تنگه هرمز ایفا کند. به همین دلیل، این کشور کوچک در حاشیه خلیج فارس ناگهان در کانون تلاشها برای پایان دادن به جنگ قرار گرفت.
با این حال، هنوز به توافق مورد نظر دست نیافتهاند. عدم موفقیت در حل این بنبست باعث شد تا خشم ترامپ برانگیخته شود و او در روز دوشنبه عمان را تهدید کرد که اگر در مسیر توافق مانع ایجاد کند، ممکن است مورد حمله قرار گیرد.
>>> بیشتر بخوانید:
رویترز: ایران در آستانه «تهاجم کامل»؛ ترامپ تمدید آتشبس را رد کرده و عمان را تهدید به بمباران کرده است/ او بار دیگر تنگه هرمز را قلمرو ایالات متحده خواند
ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید در پاسخ به خبرنگاران درباره رفتار عمان اظهار کرد: «من فکر نمیکنم رفتار خوبی داشته باشند، اما ما به راحتی با آنها مقابله خواهیم کرد، همانطور که با دیگران برخورد کردیم.»
رئیسجمهور آمریکا جزئیات بیشتری درباره اقدامات مقامهای عمانی که موجب نارضایتی او شده است، ارائه نکرد.
پیشرفت مذاکرات ایران و عمان
مقامات آمریکایی اعلام میکنند که وضعیت عمان چندان شفاف و یکدست نیست. این کشور عربی واقع در جنوب تنگه هرمز، مشغول مذاکره با ایران درباره افزایش تردد کشتیهای تجاری در این مجرا است.
به نقل از مقامهای آمریکایی، این مذاکرات در حال پیشرفت بوده و میتوانسته فشار فعلی بر بازار جهانی انرژی و همچنین افزایش قیمت بنزین در داخل آمریکا را کاهش دهد.
با این حال، در دولت ترامپ نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه عمان ممکن است به ایران در دستیابی به توافق هستهای با شرایط مطلوبتر کمک کند. به گفته این مقامها، همین نگرانی یکی از دلایل افزایش خشم ترامپ است.
عمان تنها هدف خشم ترامپ نیست
عمان جدیدترین کشوری است که به اعتقاد ترامپ به اندازه کافی برای پایان دادن به جنگ ایران که ایالات متحده و اسرائیل آن را آغاز کردهاند، همکاری نکرده است. ترامپ روز یکشنبه نیز دستور داد تا بخشی از یک رزمایش مشترک نظامی آمریکا و کره جنوبی کاهش یابد، زیرا بر این عقیده بود که سئول در بازگشایی تنگه هرمز همکاری نکردهاست.
ترامپ در بیان گفتگویی که به گفته خود با لی جائه میونگ، رئیسجمهور کره جنوبی، داشته، گفت: «دوست دارید کمی به ما کمک کنید؟» و سپس تأکید کرد که آمریکا در واقع نیازی به کمک کره جنوبی ندارد. او ادامه داد: «او گفت: نه، ممنون. من نیز گفتم: یک لحظه صبر کنید؛ ما ۳۹ هزار سرباز آنجا داریم که از شما در برابر کیم جونگ اون، همسایهتان، محافظت میکنند و شما حاضر نیستید در یک عملیات نظامی بسیار ساده در ایران به ما کمک کنید؟ این خیلی عجیب است.»
ترامپ قبلاً نیز از متحدان اروپایی آمریکا، نظیر بریتانیا و اسپانیا، انتقاد کرده و گفته است که آنها به اندازه کافی برای مقابله با ایران اقدام نکردهاند؛ موضعی که منعکسکننده شکایتهای چندین دهه ای او از متحدان آمریکاست که به باور او بیشتر از آنکه برای ایالات متحده هزینه و منفعت ایجاد کنند، از واشنگتن امتیاز میگیرند.
اختلافنظرها در داخل کاخ سفید بر سر عمان
در داخل دولت ترامپ، مباحثات و اختلافنظرهای شدیدی راجع به نحوه مدیریت روابط با عمان شکل گرفته است. برخی مشاوران ارشد ترامپ در محافل خصوصی، عمان را بازیگری دوگانه میدانند که بیشتر به نفع ایران عمل میکند تا اینکه بهدنبال دستیابی به بهترین توافق ممکن بین واشنگتن و تهران باشد.
در مقابل، عدهای دیگر از مقامات آمریکایی باور دارند که روابط دیرینه عمان با ایران میتواند یک امتیاز کلیدی در فرآیند میانجیگری باشد و به پیشبرد مذاکرات کمک کند. این گروه بر این عقیدهاند که ترامپ در تلاش است تا به دنبال مقصر دیگری برای دشواریهای مسیر دستیابی به توافق هستهای باشد و عمان را به نوعی قربانی کرده است.
مقامات آمریکایی همچنین نگرانند که توافق احتمالی میان ایران و عمان بتواند باعث تثبیت کنترل تهران بر تنگه هرمز شود. آنها میگویند ترامپ به توافقی تمایل دارد که بهطور کامل مسیر عبور و مرور را در این آبراه باز کند؛ تنگهای که پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت و انرژی جهان از آن عبور میکرد.
استیون کوک، پژوهشگر ارشد مسائل خاورمیانه در شورای روابط خارجی آمریکا، بر این باور است که ایران عمان را تحت فشار گذاشته تا این طرح مشترک را بپذیرد و به آن ظاهری مشروعیت بینالمللی بدهد. او گفت: «تهدیدهای ترامپ تنها به جسورتر شدن ایرانیها میانجامد؛ آنها احساس میکنند که طرف مقابل بهطور فزایندهای ضعیف شده است.» کوک افزود: «در حال حاضر، بهجای اینکه تنگه کاملاً باز باشد، عملاً بسته مانده است.»
سفارت عمان در واشنگتن به درخواست والاستریت ژورنال برای اظهار نظر در این مورد پاسخی نداده است.
پایان ضربالاجل ۶۰ روزه ترامپ
ترامپ در ماه ژوئن برای پایان دادن به جنگ با ایران و وادار کردن تهران به کنار گذاشتن برنامه هستهایاش، یک ضربالاجل ۶۰ روزه تعیین کرده بود. این مهلت روز دوشنبه به پایان رسید و هیچیک از طرفین از مواضع خود عقبنشینی نکرده و همچنان مسیر پایان دادن به جنگ مبهم مانده است.
آمریکا تلاش دارد برای خاتمه جنگ، از قطر و پاکستان به عنوان میانجی بهره برده و در عین حال عمان را که در ابتدا نقش میانجی را بر عهده داشت، بهطور گستردهای کنار گذاشته است.
والاستریت ژورنال پیش از این گزارش داده بود که ترامپ به مشاورانش گفته است در صورتی که تهران با بازگشایی کامل تنگه هرمز موافقت کند، او ممکن است اعلام کند که مسیر ایران به سمت دستیابی به سلاح هستهای مسدود شده و ایالات متحده در جنگ پیروز شده است.
روابط واشنگتن و مسقط رو به تیرگی رفته است
این روزنامه با تأکید بر اینکه روابط آمریکا و عمان در چند ماه اخیر به طرز محسوسی تیره شده است، ادامه داد: بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان که پیش از جنگ در میانجیگری مذاکرات ایران و آمریکا نقش داشته، بارها از تصمیم آمریکا برای آغاز جنگ انتقاد کرده است. او حتی در برنامه «فیس دِ نیشن» شبکه سیبیاس حاضر شد و کوشید مانع آغاز نخستین موج حملات شود.
البوسعیدی در ماه مارس در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «صرفنظر از نظر شما درباره ایران، این جنگ ساخته و پرداخته آنها نیست.»
دولت ترامپ پیشتر نیز عمان را به اعمال تحریم و حتی حمله نظامی تهدید کرده بود؛ پس از آنکه ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا ادعا کردند عمان قصد دارد با همکاری ایران برای کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، عوارض تعیین نماید تا زمینه بازگشایی تنگه را فراهم کند.
عمان بارها این ادعاها و ارزیابیها را رد کرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز بارها تأکید کرده است که دریافت عوارض از کشتیها برای عبور از تنگه هرمز از سوی ایران، برای دولت ترامپ یک خط قرمز محسوب میشود. روبیو همچنین هشدار داده است که چنین اقدامی میتواند سابقهای خطرناک برای سایر آبراههای راهبردی و بینالمللی در سراسر جهان به وجود آورد.
315