علیرضا نجمی: پس از جنگ ۴۰ روزه، ایران و آمریکا سرانجام به مسیر مذاکره گام نهادند که این امر منجر به تبادل پیامها و در نهایت برگزاری مذاکراتی در اسلامآباد و امضای تفاهمنامهای میان دو رئیسجمهور گردید؛ توافقی که هدف آن پایان دادن به دور جدید تنشها بود.
با این وجود، این تفاهمنامه هم نتوانست دوام چندانی داشته باشد و دونالد ترامپ با نقض آن، بار دیگر به رویارویی با ایران پرداخت و اقدامات نظامی را در جنوب ایران آغاز کرد.
این واقعه تنها یکی از جنبههایی است که آمریکاییها به عنوان نقض تعهدات این تفاهمنامه به آن اشاره کرده و در نهایت موجب بنبست در مذاکرات بین تهران و واشنگتن شده است. اکنون در شرایطی که افق گفتوگوها همچنان مبهم به نظر میرسد، تلگراف از بررسی احتمال حمله هستهای آمریکا به ایران از سوی ترامپ پس از انقضای مهلت توافق صلح خبر داده است؛ ادعایی که بسیاری آن را بعید میدانند، اما با توجه به رفتارهای پیشین ترامپ، نمیتوان بهطور کلی آن را منتفی شمرد.
اکنون سؤالی که مطرح میشود این است که آیا تهدیدهای جدید میتواند مجدداً منطقه را به سمت دورانی از درگیری سوق دهد یا دیپلماسی قبل از رسیدن به بحران، فعال خواهد شد؟
در این زمینه فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس درباره آینده تفاهمنامه و مذاکرات ایران گفت: این تفاهمنامه با وجود چالشهایی که داشت، به تأیید رؤسای دو کشور رسید و ایران هم بر پایبندی به آن تأکید کرد، اما جهانیان شاهد بودند که ترامپ بر خلاف تعهداتش به رفتار غیرقابل اعتماد خود ادامه داد.
وی اضافه کرد: پس از آن، ترامپ به دنبال اعمال بازیهای سیاسی بود، اما ایران تصمیم داشت که وارد مذاکره نشود، مگر آنکه آمریکاییها به توافق پیشین وفادار بمانند. همانطور که بارها گفته شده، اگر آمریکا به تعهداتش عمل نکند، مسائل مربوط به تنگه هرمز و دیگر جوانب همچنان از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران پابرجا خواهد ماند.
مالکی تأکید کرد که مذاکرات ایران و عمان مسألهای جداگانه است و بیان داشت: مذاکرات ما با عمان به این موضوع مرتبط نیست و صرفاً یک بحث دوجانبه بین دو کشور است. آمریکاییها تلاش کردند در این مذاکرات حضور داشته باشند، اما ایران این درخواست را نپذیرفت و حتی با وجود فشارها، اجازه ورود آمریکا به این مذاکرات داده نشد.
این نماینده مجلس در ادامه درباره اظهارات مقامات انگلیسی و تهدیدهای مطرح شده نسبت به امکان بهکارگیری عملیات هستهای گفت: دولت جدید انگلیس از آغاز نشان داده است که چه نوع دیدگاهی دارد و ما نیز از همان ابتدا به این نکته واقف بودیم.
وی افزود: بیتردید دسیسهها و نقشههایی که انگلیس در پی آنهاست، تنها متوجه ایران نیست و احتمال دارد تمامی کشورهای اسلامی را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین کشورهای اسلامی باید هشیار باشند و به یکدیگر نزدیکتر شوند.
ایران برای پاسخ به هر اقدام ترامپ گزینههای متعددی دارد
فداحسین مالکی در اشاره به احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه ایران گفت: اگر ترامپ به هر ترتیبی دست به اقدام بزند، جمهوری اسلامی ایران از گزینههای موجود بهرهبرداری خواهد کرد و در پاسخ به اقدامات آمریکا توانایی عمل دارد.
وی افزود: اما ضروری است که ایران را به اقداماتی تحریک نکنند که از آنچه اکنون در دایره عملکرد خود دارد، فراتر برود. هشدار ایران به ترامپ این است که اگر او بخواهد دست به هر اقدامی بزند، پاسخ جمهوری اسلامی نیز به همان شدت و شاید فراتر خواهد بود.
مالکی ادامه داد: بسیاری از تسلیحات و قابلیتهای نظامی ایران هنوز رونمایی نشده و جمهوری اسلامی ایران دیگر تنها در موضع دفاعی و بازدارندگی نیست، بلکه به مرحله بازدارندگی فعال و هجومی وارد شده است.
این نماینده کمیسیون امنیت ملی در اشاره به شرایط نیروهای آمریکایی در منطقه تأکید کرد: با توجه به بدعهدیها و اقدامات متعدد آمریکا، آمادگی جمهوری اسلامی افزایش یافته است. آمریکاییها نیز قبل از هر اقدامی باید به وضعیت نیروهای خود و تجهیزاتشان در منطقه، به ویژه در خلیج فارس، توجه نمایند.
وی تصریح کرد: در حال حاضر حتی بین نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه نیز با توجه به شرایط موجود، بحرانها و مشکلاتی وجود دارد و آنها باید به جای تهدید ایران، به عواقب رفتارهای خود و وضعیت نیروهای خود در منطقه توجه کنند.
ترامپ جرأت تهدید هستهای ایران را ندارد
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در ادامه، به حضور نیروهای آمریکایی در منطقه اشاره کرد و بیان داشت: آمریکاییها باید از سواحل ایران فاصله گرفته و از نگاه توسعهطلبانهای که نسبت به تنگه هرمز دارند، صرف نظر کنند.
وی در پاسخ به این سؤال که احتمال حمله هستهای آمریکا به ایران را چه میزان محتمل میداند، گفت: من احتمال اقدام نسنجیده از سوی ترامپ را نمیتوانم کنار بگذارم، اما حدس نمیزنم توان انجام چنین کاری را داشته باشد، زیرا این عمل میتواند جهان را درگیر جنگی خطرناک کند.
مالکی افزود: اگر چنین اقدامی صورت گیرد، جمهوری اسلامی ایران نیز پاسخ خواهد داد و واکنش آن بستگی به نوع سلاحی دارد که علیه ایران به کار رود.
این نماینده مجلس تأکید کرد: از سوی دیگر، کشورهای قوی منطقه اجازه نخواهند داد تا بیش از این در بحرانی اقتصادی، افزایش تورم و بحران انرژی ناشی از جنگ گسترش یابند و قطعاً در برابر چنین شرایطی ساکت نخواهند ماند.
مالکی در پاسخ به این پرسش که آیا منظور او از پاسخ متقابل ایران، بهکارگیری سلاح هستهای در صورت حمله هستهای آمریکا است، تصریح کرد: «آمریکا با هر وسیلهای که حمله کند، ایران پاسخ لازم را خواهد داد.»
۳۱۲۲۱