در حال حاضر، ۲۶ کشور کمدرآمد که جمعیتی معادل ۴۰ درصد از افراد فقیر جهان را در خود جای دادهاند، به شدت در بحران مالی قرار گرفتهاند و میزان بدهی این کشورها در مقایسه با هر زمان دیگری، به بالاترین حد خود از سال ۲۰۰۶ رسیده است. این وضعیت، آنها را بهطرز فزایندهای در برابر بلایای طبیعی و سایر بحرانها آسیبپذیر کرده است.
بانک جهانی به تازگی گزارشی منتشر کرده که از شرایط وخیم ۲۶ کشور فقیر حکایت دارد.
این ۲۶ کشور، که ۴۰ درصد از جمعیت فقیر دنیا را در خود جای دادهاند، به سطح بیسابقهای از بدهی دچار شدهاند و این وضعیت بهویژه پس از سال ۲۰۰۶، بارزتر شده است، بهگونهای که آنها را در برابر بلایای طبیعی و دیگر بحرانهای جهانی به شدت آسیبپذیر کرده است.
براساس یافتههای این گزارش، اکنون این اقتصادها بهطور متوسط از زمان شیوع بیماری کووید-۱۹، فقیرتر شده و در حال حاضر وضعیت مالی آنها حتی از دوران شیوع کرونا نیز نامناسبتر است، در حالی که دیگر نقاط جهان عمدتاً در حال بهبود و رشد دوباره هستند.
این گزارش که تنها یک هفته پیش از برگزاری نشستهای سالانه بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول در واشنگتن منتشر شده، ناکامی جدی در تلاشهای بانک جهانی برای کاهش فقر شدید را نشان میدهد و بر نیاز انجمن توسعه بینالملل (IDA) بانک جهانی در سال جاری برای تامین ۱۰۰ میلیارد دلار جهت تکمیل صندوق مالی خود در حمایت از فقیرترین قشر جامعه تاکید میکند.
براساس اعلام بانک جهانی، ۲۶ اقتصادی که مورد بررسی قرار گرفتهاند با درآمد سرانهای سالیانه کمتر از ۱۱۴۵ دلار، به شدت به援 شامل کمکهای مالی انجمن توسعه بینالملل و وامهای کمبهره وابسته هستند، چرا که منابع مالی بازار به شدت کاهش یافته است. نسبت متوسط بدهی این کشورها به تولید ناخالص داخلی به ۷۲ درصد رسیده که بالاترین میزان طی ۱۸ سال اخیر به حساب میآید و در این بین نیمی از این کشورها یا با مشکلات بدهی مواجهاند یا در معرض خطر ابتلا به بحران بدهی قرار دارند.
بیشتر کشورهای مورد تجزیه و تحلیل در نواحی جنوبی صحرای آفریقا واقع شدهاند که از اتیوپی تا چاد و کنگو را شامل میشود، و کشورهای افغانستان و یمن نیز در این فهرست وجود دارند.
گزارش همچنین خاطر نشان میکند که دو سوم از این ۲۶ کشور فقیر، یا درگیر منازعات مسلحانهاند یا به دلیل ضعفهای نهادی و اجتماعی، با مشکلاتی در جذب سرمایهگذاری خارجی و مدیریت نظم اجتماعی مواجهاند، که منجر به الگوهای بیثباتی و چرخههای رکود و رونق خواهد شد.
ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد بانک جهانی در بیانیهای بیان کرد که در زمانی که اکثر کشورهای جهان از کمک به فقیرترین ملتها فاصله گرفتهاند، انجمن توسعه بینالملل در حقیقت، قاصد نجات آنها بوده و در طول پنج سال اخیر، بیشترین منابع مالی را به این ۲۶ کشور ارسال کرده و از آنان در برابر چالشهای تاریخی حمایت کرده است.
انجمن توسعه بینالمللی بهطور معمول هر سه سال یکبار با حمایت کشورهای سهامدار بانک جهانی اقدام به تامین مالی میکند. در سال ۲۰۲۱، رکورد ۹۳ میلیارد دلار جمعآوری شده و آجی بانگا، رئیس بانک جهانی، قصد دارد تا قبل از ۶ دسامبر با ارتقاء این رقم به بالای ۱۰۰ میلیارد دلار، گام بگذارد.
خسارات ناشی از بلایای طبیعی نیز به شکل فزایندهای در دهه گذشته بر این کشورها تاثیر گذاشته است. بانک جهانی اشاره کرده است که از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳، بلایای طبیعی بهطور متوسط سالانه ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشورها را از بین برده که پنج برابر میانگین تخریبی است که بر درآمد کشورهای با سطح درآمد متوسط پایین تحمیل میشود. این اوضاع نیاز به سرمایهگذاریهای بسیار بیشتری را نمایان میسازد.
بیزنس همچنین به این نکته اشاره کرده که این کشورها با بخشهای غیررسمی بزرگ که خارج از سیستمهای مالیاتی خود فعالیت میکنند، باید برای خود بیش از پیش تلاش کنند، که شامل بهبود در فرآیند جمعآوری مالیات از طریق تسهیل ثبتنام مالیاتدهندگان و بهینهسازی هزینههای عمومی است.
