این روزها شاهد فعالیت گسترده پزشکان در شبکه‌های اجتماعی همچون اینستاگرام هستیم، جایی که بسیاری از آن‌ها به بلاگری روی آورده‌اند و با تولید محتوا، معرفی و فروش محصولات، تبلیغات و… در حوزه‌های مختلف به درآمدزایی قابل توجهی دست می‌یابند و برخی نیز دارای فالوئرهای بالایی هستند.
تا این مرحله هیچ مشکلی به نظر نمی‌رسد و همه چیز در جای خود قرار دارد، اما زمانی اوضاع نگران‌کننده می‌شود که مشاهده می‌کنیم این پزشکان به‌طور مرتب در پست‌ها و استوری‌های خود، انواع داروها، مکمل‌ها و ویتامین‌ها را معرفی کرده و بدون در نظر گرفتن شرایط خاص هر فرد، یک نسخه کلی برای تمامی دنبال‌کنندگان خود تجویز می‌کنند. در حالی‌که متخصصان بر این باورند که مصرف برخی از داروها و مکمل‌ها برای بسیاری از افراد لازم نیست و تا زمانی که آزمایش خون انجام نشود، نمی‌توان ویتامین خاصی را به بدن وارد کرد.
بسیاری از پزشکان برای افزایش تعداد فالوئرها، با توجه فزاینده به ظواهر و شیوه پوشش خود، نقشی شبیه به اینفلوئنسرها و حتی سلبریتی‌ها را برعهده می‌گیرند و به سختی می‌توان باور کرد که تحصیلات پزشکی دارند. برخی از این پزشکان در کنار آموزش‌ها و ویدئوهای مرتبط با تندرستی، دوربین به دست می‌گیرند و با به اشتراک گذاشتن لحظات زندگی روزمره خود – سفرها، آشپزی‌ها، فعالیت‌های روزانه و… – سعی در جذب افراد بیشتر دارند.
همه پزشک – بلاگر شده‌اند!
اما آیا پزشکان مجازند به هر شیوه‌ای که بخواهند، کار خود را در فضای مجازی تبلیغ کنند و به کاربران دارو تجویز نمایند؟ آیا داروها و مکمل‌هایی که پزشکان بلاگر بدون توجه به شرایط افراد تجویز می‌کنند، عوارض و خطرات به همراه ندارد؟ آیا حضور در عرصه بلاگری، شأن و جایگاه پزشکی این افراد را به خطر نمی‌اندازد؟
دکتر ایرج خسرونیا، رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد. وی در گفتگو با همشهری تأکید می‌کند که طبق قوانین سازمان نظام‌پزشکی کشور، تبلیغ دارو در فضای مجازی باید مطابق با ضوابط قانونی صورت گیرد و در غیر این صورت ممکن است موجب پیگرد قانونی شود. به‌ویژه وقتی که شخص مورد نظر، پزشک نباشد. هم‌اکنون شاهد هستیم بسیاری از بلاگرهای فعال در حوزه سلامت، اصلاً پزشک نیستند و تبلیغات آنان کاملاً غیرقانونی به شمار می‌آید که نیاز به پیگیری از سوی سازمان نظام‌پزشکی و وزارت بهداشت دارد.
خسرونیا ادامه می‌دهد: تجویز و تبلیغ دارو در فضای مجازی بدون در نظر گرفتن وضعیت بیمار و شرایط جسمی او می‌تواند به عوارض و مشکلاتی منجر شود. متاسفانه اکنون هر صفحه‌ای را که باز می‌کنید، پر است از تبلیغ یک دارو یا مکمل که تنها انگیزه‌اش فروش و کسب سود است. در حالی که یک مکمل که عموم فکر می‌کنند بی‌خطر است، می‌تواند برای مصرف‌کننده خطرات و عوارض جدی به همراه داشته باشد.
نسخه لاغری می‌پیچند!
متأسفانه برخی از پزشکان بلاگر محدود به تخصص خود نمی‌شوند و با توجه به روندهای اجتماعی، وارد حوزه‌های دیگر نیز می‌شوند و توصیه‌هایی را به کاربران ارائه می‌دهند که از دامنه دانش و تخصص آن‌ها خارج است. به‌عنوان مثال، پزشک عمومی در زمینه پوست و زیبایی محتوا تولید می‌کند و آن را به اشتراک می‌گذارد، یا به‌طور مداوم در مورد سلامت روان و ویدئوهای مرتبط با رژیم‌های لاغری نظر می‌دهد، بدون اینکه دانش کافی در این زمینه داشته باشد.
خسرونیا در این خصوص می‌گوید: هیچ پزشکی نباید وارد حوزه تخصص دیگر پزشکان شود. هم‌اکنون شاهد این هستیم که پزشکان عمومی در صفحات خود در مورد رژیم‌های لاغری و چاقی محتوا تولید می‌کنند. در حالی که تنها متخصص تغذیه می‌تواند در زمینه تغذیه و رژیم لاغری اظهار نظر کند و تجویزهای لازم را انجام دهد. زیرا شرایط هر فرد با دیگری متفاوت است و رژیم غذایی باید براساس شرح حال، جنسیت، سن و بیماری‌های فرد تعیین گردد. برخی از افراد چاق هستند اما سطح چربی خون پایینی دارند. اگر مدام برای چنین فردی داروی چربی تجویز کنیم، به او آسیب می‌زند. یا فردی که قصد دارد وزن بگیرد، نمی‌توان فقط به او مواد قندی تجویز کرد. بنابراین حتی پزشکان عمومی نیز نمی‌توانند در حوزه تخصص دیگران دخالت کنند.
مشکلات مالی، پزشکان را بلاگر کرد
بسیاری از پزشکان با توجه به مشکلات اقتصادی و معیشتی به بلاگری روی آورده‌اند. رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران این موضوع را مطرح می‌کند و می‌گوید: اکنون بسیاری از پزشکان تلاش می‌کنند از طریق فضای مجازی، درآمدی کسب کنند تا بتوانند زندگی خود را اداره کنند. به همین دلیل به تبلیغ رژیم‌های غذایی – حتی به شکل نادرست – و موضوعات مربوط به پوست و زیبایی و بوتاکس پرداخته‌اند. حتی بسیاری از پزشکان به تغییر حرفه خود پرداخته و وارد مشاغل دیگری مانند فروش دلار، ساخت‌وساز و مشاوره ملکی شده‌اند. این موضوع نه‌تنها برای دولت ناپسند است، بلکه همچنین برای خود پزشکان نیز مناسب نیست. درست است که ممکن است از نظر مالی سودآور باشد، اما از حوزه طبابت فاصله می‌گیرند و این برای یک پزشک که سال‌ها به تحصیل مشغول بوده، مناسب نیست.