رئیس‌جمهور در مراسم بزرگداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار بر اهمیت والای کتاب در زندگی فکری و اجتماعی ملل تأکید کرد و بیان داشت: اگر امروز در مواجهه با ناهماهنگی‌های گوناگون هستیم، به این خاطر است که از مطالعه کتاب غافل مانده‌ایم، تاریخ گذشتگان را به‌خوبی بررسی نکرده‌ایم و از تجربیات آنان بهره‌برداری نکرده‌ایم.
مسعود پزشکیان شامگاه شنبه، ۲۴ آبان ۱۴۰۴، در مراسم ملی بزرگداشت «روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار» با تأکید بر ارزش والا و کلیدی کتاب در زندگی فکری و اجتماعی ملت‌ها، کتاب و کتابخوانی را «کلید نجات کشور از چالش‌ها» و «عوامل حیات جامعه و عدم عقب‌ماندن از روند پیشرفت در دنیای امروز» نامید و افزود: در زمانی که کشور با مسائل و معضلات گوناگونی روبه‌روست، کتاب می‌تواند راهکارهایی درون خود داشته باشد و به رفع مشکلات یاری رساند.
رئیس‌جمهور در ادامه با استناد به خطبه شانزدهم نهج‌البلاغه و سخن امیرالمؤمنین(ع) که بیان می‌کند: «کسی که فرایندها و جریانات گذشته را دریابد و در نظر خود بیاورد، اگر آدمی پرهیزکار باشد، دچار اشتباه نخواهد شد و به درستی عمل خواهد کرد»، تصریح کرد: آموختن از تجربیات پیشینیان و از طریق کتاب، ما را از سردرگمی نجات می‌دهد. اگر در حال حاضر با ناهماهنگی‌ها مواجه شده‌ایم، به این علت است که کتاب نمی‌خوانیم، تاریخ گذشتگان را دقیقاً بازخوانی نکرده‌ایم و از دانش آنان بهره‌ای نبرده‌ایم.
پزشکیان با تبیین عواقب غفلت از میراث علمی و طبیعت اطراف ادامه داد: هنگامی که قدر طبیعت و زمین را ندانیم، خود طبیعت می‌تواند مشکلاتی برای ما ایجاد کند. در صورتی که ارزش زمین، آب، خاک و حتی انسان‌ها و جوانان خود را به درستی درک نکنیم و ندانیم چگونه با آنان تعامل کنیم، بدون شک آسیب خواهیم دید؛ زیرا خواندن و عبرت‌آموزی از تاریخ به ما یاد می‌دهد که چگونه با مسائل مواجه شویم و این اهمیت چنان است که در سخنان امیرالمؤمنین(ع) جزئی از ایمان شمارش شده است.
رئیس‌جمهور در پاسخ به این سؤال که چگونه می‌توان روندهای ناصحیح را اصلاح کرد و به جایگاه شایسته رساند، کتاب را «تعیین‌کننده» توصیف کرد و افزود: این مهم است که چه نوع کتابی، با چه کیفیتی و برای کدام مخاطب نوشته و منتشر شود. جاذبه‌های بصری در جذب جامعه ــ صرف‌نظر از سن و سال ــ به مطالعه، نقشی کلیدی دارند و به تدریج ذهن را به سمت خواندن هدایت می‌کنند؛ دقیقاً مانند کودک نوپایی که به آرامی راه رفتن را یاد می‌گیرد. این فرآیند باید از نهاد مدرسه آغاز شود و فعالان تربیتی باید در آن مشارکت کنند.
رئیس‌جمهور در توضیح نقش دانش و آموزش در توسعه سازمان‌ها گفت: برای ایجاد تغییر، هر سازمان و اداره‌ای نیاز به نظام ارزیابی دارد. سازمانی پویا و زنده است که خود را با تحولات سریع دنیای امروز سازگار کند. برای بهبود سازمان‌ها، باید بهترین منابع موجود در سطح جهانی را که پاسخگوی نیازهایشان باشد، ترجمه و به مواد آموزشی تبدیل کرد تا کارکنان مطالعه کنند، بیاموزند، پیشرفت کنند و مورد ارزیابی قرار گیرند.
پزشکیان با اشاره به تنوع منابع علمی در سطح جهانی تصریح کرد: در حال حاضر میلیون‌ها کتاب در دنیا موجود است، اما انتخاب درست کتاب توسط هر فرد برای پیشرفت و توانمندی او نیازمند تعریف و تبیین مشخص است و کتابداران می‌توانند در این راستا نقش بسزایی ایفا کنند.
رئیس‌جمهور بر این نکته تأکید کرد که تمامی ادارات و سازمان‌ها باید مجموعه‌ای از کتاب‌های مرتبط با توسعه سازمانی و متناسب با رسالت خود را در دست داشته باشند و آن‌ها را در اختیار نیروی انسانی خود قرار دهند تا فرایند پیشرفت کارکنان در حین خدمت نیز ادامه یابد.
پزشکیان با اشاره به این موضوع که انسان تا زمانی که زنده است باید در مسیر رشد و بالندگی گام بردارد، بیان داشت: هیچ نقطه‌ای وجود ندارد که بتوان گفت به مقصد رسیده‌ایم. اگر این تفکر در ادارات، سازمان‌ها، مدارس و دانشگاه‌ها نهادینه شود، به جامعه‌ای سرزنده، پویا، شاداب و فعال خواهیم رسید.
رئیس‌جمهور با اشاره به چالش‌های کنونی کشور تأکید کرد: نمی‌توانیم به عنوان مسلمانی در این منطقه زندگی کنیم و نتوانیم مشکلاتی چون کمبود آب، تورم و بیکاری را حل کنیم؛ برای هر یک از این چالش‌ها هزاران راه‌حل در دنیای امروز موجود است. در صورتی که نتوانیم بر این مسائل غلبه کنیم، خودمان باید مقصر بدانیم که از تجربیات دیگران بی‌خبر مانده‌ایم.
پزشکیان با تأکید بر سهم ایمان و انگیزه در ارتقای جامعه بیان داشت: علم راه را نمایان می‌کند و ایمان درون انسان را به حرکت درمی‌آورد. اگر بخواهیم مسیر درست را پیدا کنیم و انگیزه‌ای برای پیمودن آن داشته باشیم، این کتاب و دانش نهفته در آن است که می‌تواند ما را به موفقیت هدایت کند.
رئیس‌جمهور با اشاره به اینکه وضعیت کنونی کشور شایسته ملت ما نیست، ادامه داد: نیرویی که می‌تواند ما را از این موقعیت به سمت قله‌های تعالی هدایت کند، کتاب است. شما افرادی که در زمینه کتاب و کتابخوانی فعال هستید، در این راستا می‌توانید نقش بسزایی ایفا کنید و دولت نیز به عنوان نهاد سیاست‌گذار برنامه‌هایی برای ارتقای سازمان‌ها در دست دارد و آن‌ها را دنبال خواهد کرد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز سیاست‌های دولت برای تولید و نشر کتاب‌های مناسب برای نهادها و ادارات در حوزه‌های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی را به پیش خواهد برد.
در بخش پایانی این برنامه و با حضور رئیس‌جمهور، ۱۲ نشان از جایزه ملی «همخوان» به برگزیدگان در زمینه‌های کودکان، سالمندان، گروه‌های خاص، دوستدار خانواده، خانواده کتابخوان، آموزش کاربران، فعالیت‌های خارج از کتابخانه، ترویج مطالعه در سطح فردی و گروه‌های مردمی و جهادی، خبرنگاران، حامی کتابخانه‌های عمومی، جایزه پایتخت کتاب ایران و جایزه تلاش اعطا شد.